Ο χρόνος μάς ακολουθεί, μας διαμορφώνει και, την ίδια στιγμή, μας ξεφεύγει. Ανάμεσα σε όσα συνέβησαν, σε όσα ζούμε τώρα και σε εκείνα που ακόμη δεν γνωρίζουμε βρίσκεται το «Νήμα του Χρόνου», το νέο βιβλίο του Φίλιππου Ζάχαρη από τις Εκδόσεις Επίμετρο.
Ένα στοχαστικό αφήγημα που επιστρέφει ξανά και ξανά στη σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο, τη μνήμη και την ίδια του την ύπαρξη, αντλώντας από τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία αλλά και την πολυετή δημοσιογραφική διαδρομή του συγγραφέα.
Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», ο Φίλιππος Ζάχαρης μιλά στο in2life για όσα τον οδήγησαν στη συγγραφή του, για την αδυναμία μας να ξεφύγουμε ολοκληρωτικά από το παρελθόν και για μια εποχή που μοιάζει να αφήνει ολοένα και λιγότερο χώρο στη σκέψη.
Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να γράψετε το «Νήμα του Χρόνου» και ποια προσωπική ανάγκη ή σκέψη στάθηκε η αφετηρία του βιβλίου;
Η σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο είναι η στιγμή μπροστά στην αιωνιότητα και η ροή του ποταμού, όπως έλεγε ο Ηράκλειτος. Κάθε στιγμή σημαδεύει το παρόν που εδράζεται στο παρελθόν και αναζητά τη φυγή στο μέλλον. Ο άνθρωπος είναι δεσμευμένος στη θνητότητα, βρίσκεται όμως μέσα στο Όλον και το Είναι. Η φυγή δεν αποτελεί πάντα διέξοδο, παρά βιώνεται μέσα στην επανάληψη. Ο χρόνος πάντα μας διαφεύγει, είναι πάντα ένα βήμα μπροστά. Η σκέψη είναι το εργαλείο αναζήτησης της σημασίας του.
Στο βιβλίο επιστρέφετε συχνά στη σχέση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος. Πιστεύετε ότι ο άνθρωπος μπορεί πραγματικά να ξεφύγει από το παρελθόν του ή είναι πάντα αυτό που, σε έναν βαθμό, καθορίζει τις επιλογές του;
Οι επιλογές καθορίζονται μέσα σε αυτό το τρίπτυχο. Αναμορφώσεις και αναδιατάξεις εμπεριέχονται στο πράττειν και ποιείν. Από αυτό εξαρτάται η χαρακτηρολογική δομή του ανθρώπινου είδους. Στο παρελθόν που επανακαθορίζεται μέσα στο παρόν, που ευθύς αμέσως οριοθετεί το μέλλον. Και η διαδικασία επαναλαμβάνεται χωρίς σταματημό. Όλα επιστρέφουν και τροποποιούνται, από ιστορικά γεγονότα μέχρι αιτίες και αφορμές. Μέσα σε μια ανακύκληση του Χρόνου.
Έχετε ασχοληθεί για πολλά χρόνια με τη φιλοσοφία, τη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνία. Πώς συναντιούνται αυτές οι τρεις πλευρές σας μέσα στο «Νήμα του Χρόνου»;
Το «Νήμα του Χρόνου» είναι ένα στοχαστικό αφήγημα με θεματικές ενότητες που οδηγούν ή επιστρέφουν η μια στην άλλη, χωρίς να αποκλείεται η επανασύνδεση και η επανάληψη. Η δημοσιογραφία ενέχει την εξωστρέφεια, η λογοτεχνία τον λυρισμό, η φιλοσοφία το αξίωμα. Με δεδομένη την ποιητικότητα, το όλο πόνημα ταξιδεύει και διατρέχει την ύπαρξη μέσα στο Γίγνεσθαι.
Ζούμε σε μια εποχή πολύ γρήγορη, στην οποία δύσκολα μένει χώρος για περισυλλογή. Θεωρείτε ότι σήμερα έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη από τον στοχασμό ή, αντίθετα, έχουμε μάθει να τον αποφεύγουμε;
Πάντα υπάρχει η ανάγκη για στοχασμό και πάντα κάποιοι σήκωναν αυτό το βάρος. Το πρόβλημα με την ταχύτητα ξεκινά από παλιά, απλά τώρα κάνουμε λόγο για υπερμεγέθη. Τρόπον τινά ο στοχασμός δεν αποφεύγεται μόνο, παρά ρίχνεται στην πυρά των εκάστοτε Ιερών Εξετάσεων.
Τι θα θέλατε να μείνει στον αναγνώστη όταν φτάσει στην τελευταία σελίδα του βιβλίου; Υπάρχει κάποια ερώτηση για τον χρόνο, τη ζωή ή τον εαυτό μας που θα θέλατε να συνεχίσει να τον ακολουθεί;
Η αίσθηση ότι πάντα υπάρχει ένα πέρασμα και πως οι Πύλες του Αγνώστου μπορούν να ανοίξουν. Ο κόσμος δεν είναι δεδομένος και ειδικά αυτός που αφορά τις Ιδέες. Το ταξίδι μέσα στη γονιμοποιό του παρουσία γίνεται Λόγος με κεφαλαίο και σκέψη. Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ειδικά οι Προσωκρατικοί είχαν ανοίξει τα περάσματα και εντρυφήσει σε αυτό που αποκαλείται ζωή. Για δεκαετίες, ίσως και περισσότερο, που η ζήτηση σκέψης φθίνει, ο άνθρωπος ενδίδει στην ασημαντότητα. Κανείς όμως δεν είναι προφήτης για το μετά, που πάντα έρχεται και μας αποκαλύπτει τα μυστικά.
Το «Νήμα του Χρόνου» του Φίλιππου Ζάχαρη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Επίμετρο, παρουσιάζεται την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026 στις 19.00, στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, Καρύτση 8, στην Αθήνα.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Θέμης Μπερεδήμας, ο Βασίλης Κωνσταντινόπουλος, ο Μανώλης Μπάκης και ο ίδιος ο Φίλιππος Ζάχαρης.
