Τι μπορεί να σε διδάξει ένα κακό βιβλίο

Αν ανήκεις στην κατηγορία των βιβλιόφιλων τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι σταυρώνεις δαχτυλάκια κάθε φορά που διαβάζεις για να μην πέσεις σε κακό βιβλίο και απογοητευτείς ειδικά αν είχες υψηλές προσδοκίες πριν ξεκινήσεις την ανάγνωση

Βλέπεις θα έχει πάει χαλάλι ο χρόνος που αφιέρωσες και ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό που πλήρωσες, μόνο και μόνο για να βρεθείς αντιμέτωπος με επίπεδους χαρακτήρες, προβλέψιμη πλοκή ή κουραστική γραφή.

Παρόλα αυτά, η αναγνωστική εμπειρία δεν αντλεί την αξία της αποκλειστικά από την αισθητική απόλαυση. Στην πραγματικότητα, η επαφή με μια αδύναμη ή αποτυχημένη αφήγηση μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα πιο ισχυρά εκπαιδευτικά εργαλεία για την πνευματική σου καλλιέργεια, την ανάπτυξη της κριτικής σου σκέψης, ακόμη και για τη δική σου συγγραφική εξέλιξη, επομένως μην τα βάψεις μαύρα την επόμενη φορά που θα πέσεις σε κακό βιβλίο.

Η όξυνση της κριτικής σκέψης και της αναγνωστικής αντίληψης

Όταν διαβάζεις ένα αριστούργημα, παρασύρεσαι από τη ροή του λόγου. Η τεχνική του συγγραφέα είναι τόσο αριστοτεχνικά κρυμμένη που το κείμενο ρέει αβίαστα, με αποτέλεσμα να καταναλώνεις την ιστορία παθητικά, παραδομένος/η στην αισθητική της αρτιότητα.

Αντίθετα, ένα κακό βιβλίο λειτουργεί σαν ένα αποσυναρμολογημένο ρολόι. Οι ατέλειές του είναι εμφανείς, οι αρμοί της πλοκής τρίζουν και οι διάλογοι μοιάζουν ψεύτικοι.

Έτσι, αναγκάζεσαι να βγεις από τη θέση του παθητικού καταναλωτή και να μετατραπείς σε ενεργό αναλυτή. Ξαφνικά αρχίζεις να αναρωτιέσαι γιατί μια σκηνή δεν λειτουργεί, γιατί ένας χαρακτήρας φαίνεται μη πειστικός ή γιατί η εξέλιξη της ιστορίας σε αφήνει αδιάφορο.

Με αυτόν τον τρόπο εξασκείς την κριτική σου ικανότητα. Μαθαίνεις να εντοπίζεις τις αδυναμίες στη δομή, την ασυνέπεια στους χαρακτήρες και τις τρύπες στο σενάριο, αναπτύσσοντας ένα πολύ πιο οξυδερκές αναγνωστικό κριτήριο που θα σε συντροφεύει σε κάθε μελλοντικό σου ανάγνωσμα.

Το πολυτιμότερο εργαστήριο για επίδοξους συγγραφείς

Αν ασχολείσαι με τη συγγραφή ή ονειρεύεσαι να γράψεις το δικό σου βιβλίο, η μελέτη των κακών κειμένων είναι εξίσου απαραίτητη με τη μελέτη των κλασικών έργων. Τα μεγάλα αριστουργήματα της λογοτεχνίας συχνά προκαλούν δέος μιας και η τελειότητά τους φαντάζει απρόσιτη. Ένα μέτριο ή κακό βιβλίο, όμως, απομυθοποιεί τη διαδικασία της γραφής και σου δείχνει με απόλυτη σαφήνεια σχετικά με όσα πρέπει να αποφύγεις.

Διαβάζοντας μια κακογραμμένη παράγραφο, αντιλαμβάνεσαι πλήρως την αξία του βασικού συγγραφικού κανόνα που υπαγορεύει πως πρέπει να δείχνεις τις καταστάσεις αντί να τις περιγράφεις απλά.

Αντίστοιχα παρατηρείς πώς οι ξύλινοι διάλογοι καταστρέφουν τη ραχοκοκαλιά μιας σκηνής και πώς η απουσία εσωτερικών κινήτρων κάνει τους χαρακτήρες να μοιάζουν με μαριονέτες. Ένα κακό βιβλίο γίνεται ο καθρέφτης των δικών σου πιθανών λαθών, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους της ευκολίας, των κοινότοπων εκφράσεων και της βιαστικής εξέλιξης.

Ο επαναπροσδιορισμός των προσωπικών σου γούστων

Η αναγνωστική ταυτότητα δεν διαμορφώνεται μόνο από αυτά που αγαπάς, αλλά σε μεγάλο βαθμό και από εκείνα που απορρίπτεις. Κάθε φορά που έρχεσαι αντιμέτωπος/η με ένα κακό βιβλίο λοιπόν αποκτάς μια πολύ πιο ξεκάθαρη εικόνα για τα όρια, τις προτιμήσεις και τις αισθητικές σου αξίες.

Αυτός ο επαναπροσδιορισμός σε βοηθά να κάνεις πολύ πιο εύστοχες επιλογές στο μέλλον, γλιτώνοντάς σε από χρόνο και χρήμα. Την ίδια στιγμή, η επαφή με ένα κακό κείμενο αυξάνει την εκτίμησή σου για τα πραγματικά σπουδαία βιβλία. Όταν επιστρέψεις δηλαδή σε έναν αγαπημένο συγγραφέα μετά από μια αποτυχημένη αναγνωστική εμπειρία θα αποκτήσεις διπλάσια αίσθηση ανακούφισης και αισθητικής απόλαυσης.

Η απελευθέρωση από την ενοχή της εγκατάλειψης

Ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα που προσφέρει ένα κακό βιβλίο είναι η συμφιλίωση με την ιδέα της εγκατάλειψης. Πολλοί αναγνώστες υποφέρουν από το λεγόμενο ψυχολογικό φαινόμενο του βυθισμένου κόστους, νιώθοντας την υποχρέωση να ολοκληρώσουν ένα βιβλίο απλώς και μόνο επειδή το άρχισαν ή το αγόρασαν.

Έρευνες και στατιστικά στοιχεία γύρω από τις αναγνωστικές συνήθειες παγκοσμίως δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς τακτικούς αναγνώστες δηλώνουν πως εγκαταλείπουν τουλάχιστον ένα στα πέντε βιβλία που ξεκινούν, μόλις συνειδητοποιήσουν ότι δεν τους προσφέρει ουσιαστική ικανοποίηση. Η απόφαση λοιπόν να κλείσεις ένα βιβλίο στη μέση μπορεί να μοιάζει δύσκολη ωστόσο πολλές φορές συνιστά μια αναγκαία πράξη αυτοσεβασμού.

Βλέπεις, σου διδάσκει ότι ο χρόνος σου είναι περιορισμένος και πολύτιμος, και ότι δεν υπάρχει λόγος να πιέζεις τον εαυτό σου να καταναλώσει κάτι που δεν σου προσφέρει γνώση, συγκίνηση ή ψυχαγωγία.