Ξέρεις τι κρασιά βγάζει η Μεσσηνία;

Υπάρχει, που λες, ένας ολόκληρος κλάδος της αρχαιολογίας, που λέγεται αρχαιοβοτανολογία και μελετά τα κατάλοιπα φυτών που βρίσκονται στις ανασκαφές, για να μάθουμε τι έτρωγαν και τι έπιναν οι άνθρωποι που ζούσαν εδώ πριν, πολύ πριν, από εμάς.

Χάρη στην αρχαιοβοτανολογία, αλλά και τις επιγραφές που έχουν έρθει στο φως, ξέρουμε ότι το 1200 π.Χ. στη Μεσσηνία καλλιεργούσαν κι έπιναν κρασί. Πολύ κρασί. Πόσο πολύ είναι το πολύ; 586 λίτρα για μια γιορτή, λέει μια πινακίδα γραμμένη σε Γραμμική Β’, που αναφέρει επίσης 211 λίτρα ελιές, 1 βόδι, 26 κριάρια, 6 προβατίνες και 10 λίτρα μέλι.

Τρεις και κάτι χιλιάδες χρόνια αργότερα, ο μεσσηνιακός αμπελώνας αναβιώνει, χαρίζοντάς μας κρασιά ιδιαίτερα, από ποικιλίες τοπικές και μη. Με ναυαρχίδα του το γηγενές Φιλέρι (της γνωστής οικογενείας του Μοσχοφίλερου αλλά πιο λιτό και βοτανικό) αλλά και με Ασύρτικο, Μαλαγουζιά, Κυδωνίτσα, Αγιωργίτικο, Cabernet Sauvignon, Syrah και Merlot, επανασυστήνει την γη του σοφού βασιλιά Νέστορα ως ταιρουάρ που δεν έχει ταίρι –σχώρνα μας το άθλιο λογοπαίγνιο, δεν μπορέσαμε να αντισταθούμε.

Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Φύγαμε για εκδρομή;

Αφορμή από μόνα τους για ένα Σαββατοκύριακο στα μέρη τους είναι τα επισκέψιμα οινοποιεία γύρω από την Καλαμάτα, την Πύλο και την Κυπαρισσία, και όχι, καθόλου δεν υπερβάλουμε.

Ξεναγήσεις, γευσιγνωσίες, δοκιμές κρασιών, πικνίκ στους αμπελώνες, τζαζ φεστιβάλ, ακόμα και μπάτσελορ πάρτι διοργανώνουν οι πάντα ανήσυχοι δημιουργοί τους, μερικούς από τους οποίους γνωρίσαμε στο πλαίσιο του πρώτου Fam Trip που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του φετινού Messinia Terroirs Wine Festival, πριν από λίγες μέρες.

Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Κι αν δεν ξέρεις από ποιο να (πρωτο)ξεκινήσεις, κράτα σημειώσεις.

Οινοποιία Ψαρούλη: Ο πρώτος διδάξας

Το οινοποιείο που ξεκίνησε τον οινοτουρισμό στη Μεσσηνία είναι δημιούργημα του Κώστα Ψαρούλη, ο οποίος επέστρεψε το 2013 από τις σπουδές του στη Γαλλία στο χωριό του, τη Βασιλάδα Μεσσηνίας, για να φτιάξει ένα boutique οινοποιείο εκεί όπου το 1948 ο παππούς του είχε φυτέψει Φιλέρι στον πυθμένα μιας προϊστορικής λίμνης.

Σήμερα, η Οινοποιία Ψαρούλη έχει έναν από τους μεγαλύτερους αμπελώνες Ασύρτικου στη Μεσσηνία (το οποίο ο οινοχόος Νίκος Λουκάκης χαρακτήρισε «το καλύτερο Ασύρτικο εκτός Σαντορίνης») ενώ καλλιεργεί επίσης Μαλαγουζιά, Αγιωργίτικο, Cabernet Sauvignon, Syrah και Merlot. Καμάρι τους είναι οι πήλινοι αμφορείς στους οποίους μεστώνουν, αντί για ξύλινα βαρέλια, κάποια από τα κρασιά τους, συνδυάζοντας τις αρχέγονες μεθόδους οινοποίησης με την σημερινή τεχνογνωσία.

Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Ξεναγήσεις και γευσιγνωσίες διοργανώνονται καθημερινά (λεπτομέρειες και κρατήσεις εδώ) με τις δοκιμές των κρασιών να γίνονται στην καρδιά ενός υπέροχα σκιερού ελαιώνα, και να παντρεύονται με λαχταριστά μεσσηνιακά προϊόντα. Στα άμεσα σχέδιά τους είναι και η φιλοξενία σε σπιτάκια που ετοιμάζονται και θα ολοκληρωθούν μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, για να πάνε τον μεσσηνιακό οινοτουρισμό σε άλλο επίπεδο.

Κτήμα Δερέσκου: Για τζαζ και πικνίκ στους αμπελώνες

Όταν ο Θοδωρής Δερέσκος αποφάσισε να φυτέψει τα πρώτα του αμπέλια, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι συμβουλές που έπαιρνε από τους ντόπιους ήταν μάλλον εμπειρικές: Οι αποστάσεις των φυτεύσεων, για παράδειγμα, υπολογίζονταν με βάση το πόσο χώρο χρειαζόταν το τρακτέρ για να περάσει ανάμεσά τους.

Ψάχνοντας κάτι πιο επιστημονικό, έπεσε σε ένα άρθρο του γεωπόνου και αμπελουργικού συμβούλου Κώστα Κούσουλα, ο οποίος είχε μαθητεύσει στη Γαλλία και είχε συνεργαστεί την δεκαετία του ‘70 με τον Τσάνταλη –«κομμουνιστής κυνηγημένος ο μπαρμπα-Κώστας, δεξιός ο Τσάνταλης, στη δουλειά όμως τα έβρισκαν», διηγείται με το χαρακτηριστικό μπρίο του.

Ενθουσιασμένος, επικοινώνησε με το περιοδικό Γεωργία και Τεχνολογία, πλήρωσε το εισιτήριο του μπαρμπα-Κώστα από τη Θεσσαλονίκη και τον έφερε στη Μεσσηνία για να δει τα κτήματα. Εκεί όπου τότε απλώνονταν σχεδόν αποκλειστικά σταφιδαμπελώνες, ο ηλικιωμένος γεωπόνος τον διαβεβαίωσε πως όχι μόνο μπορούσε να φυτέψει αμπέλι, αλλά βρισκόταν σε εξαιρετικό αμπελότοπο. Κάπως έτσι ξεκίνησαν οι πρώτες φυτεύσεις, το 1993-94, και λίγα χρόνια αργότερα, το 1996, ήρθε και το πρώτο εμφιαλωμένο κρασί, από μια μικρή νοικιασμένη αποθήκη του ΑΣΟ, όπου όλα γίνονταν στο χέρι. «Με Cabernet ξεκινήσαμε όλοι, δεν υπήρχε άλλο» μας λέει.

Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Σήμερα, στη σκιά φουντωτών πεύκων και αιωνόβιων πλατανιών, με το βλέμμα να αγκαλιάζει αμπελώνες που έχουν κάτι από Τοσκάνη, στο Κτήμα Δερέσκου δοκιμάζεις Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet, Merlot, αλλά και Κυδωνίτσα, Ασύρτικο και Μαλαγουζιά, ακούγοντας τις απολαυστικές ιστορίες του και στήνοντας ατελείωτα debate για το αν ο Χαμαιλέων του είναι ή δεν είναι το καλύτερο ελληνικό ροζέ από Merlot που έχεις πιεί στη ζωή σου –εμείς λέμε ότι είναι, αντιρρήσεις δεχόμαστε στα σχόλια.

Πέρα από ξεναγήσεις και οινογνωσίες, ο πάντα ανήσυχος Θοδωρής Δερέσκος εμπνέεται και πρωτότυπες δράσεις, σαν το περσινό brunch πικνίκ στον αμπελώνα, ή το Φεστιβάλ Τζαζ που ετοιμάζει για του χρόνου –μείνε συντονισμένος/η σε Facebook και Instagram, για να μαθαίνεις τα νέα.

Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Κι αυτά είναι μόνο η αρχή…

Στον Πύργο Τριφυλλίας, με θέα υπέροχη στον κόλπο του Ναβαρίνο, το Οινοποιείο Νέστωρ είναι ο καρπός της σύμπραξης του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Μεσσηνίας «Ο Νέστωρ» που ιδρύθηκε το 1954, και της οικογένειας του Σπύρου Λαφαζάνη, που ανέλαβε το οινοποιείο το 2015. Στις ξεναγήσεις και τις οινογνωσίες που πραγματοποιούνται εδώ, θα δοκιμάσεις μεταξύ άλλων ένα εξαιρετικό φιλέρι, αλλά και Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Grenache Rouge και Merlot.

Τρύγος στο Οινοποιείο Παναγιωτόπουλος | Φωτό: Αντώνης Κρητικός

Στην ίδια περιοχή, στη θέση Παχυμάρι λίγο έξω από τον Πύργο Τριφυλλίας, το Οινοποιείο Παναγιωτόπουλου άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες του το 2005, και από τότε μέχρι σήμερα δεν έχει σταματήσει να μας μυεί στα μυστικά του Φιλεριού (μην χάσεις το ροζέ Cube τους, θα μας θυμηθείς), της Μαλαγουζιάς, του Ασύρτικου, αλλά και των διεθνών ποικιλιών που καλλιεργούνται από το 1982 στους αμπελώνες του: Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot και Syrah.

Λίγο νοτιότερα, οι βιολογικοί αμπελώνες Kotyle της Costa Navarino απλώνονται σε υψόμετρο 600-700 μέτρων, χωρισμένοι σε παλιές φυτεύσεις 20 έως 50 ετών και σε νέους αμπελώνες του 2022-23. Όπως μας εξήγησαν ο γεωπόνος Χαράλαμπος Χαραλαμπίδης και ο οινολόγος Γιάννης Φλεριανός, δίπλα στις διεθνείς ποικιλίες των παλαιότερων αμπελιών έχουν πλέον θέση το Ασύρτικο, η Κυδωνίτσα, η Μαυροδάφνη, το Αγιωργίτικο και η Μαλαγουζιά, σε μια καλλιέργεια 100% πιστοποιημένη βιολογική και με ιδιαίτερα χαμηλές στρεμματικές αποδόσεις. Από εδώ προέρχονται και τα σταφύλια για την άκρως ενδιαφέρουσα σειρά κρασιών 1827 (χρονολογία της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου, αν αναρωτιέσαι) ενώ στα σκαριά βρίσκεται και το δικό τους οινοποιείο, που θα δώσει στο φιλόδοξο αυτό project τη δική του μόνιμη στέγη και θα ολοκληρώσει την παραγωγική διαδρομή από το αμπέλι ως το ποτήρι.