Η Ελίτα Παπανικολάου, Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, εξηγεί γιατί η στάση του σώματος δεν χωρίζεται τόσο εύκολα σε «σωστή» και «λάθος» και γιατί αυτό που συχνά χρειαζόμαστε περισσότερο είναι να αλλάζουμε θέση και να κινούμαστε.
γράφει:
«Κάτσε ίσια».
Μια φράση που ακόμα από παιδιά, λες και η σπονδυλική μας στήλη είναι κάποιο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα που κινδυνεύει να καταρρεύσει αν ξεφύγει λίγο από την κατακόρυφο.
Τα τελευταία χρόνια, βέβαια, έχουμε γνωρίσει και το αντίθετο άκρο: θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν κάθε χαρακτηριστικό της στάσης του σώματος ψυχολογικά. Οι ώμοι σου γέρνουν μπροστά; Μπορεί ακόμα να ακούσεις ότι «κουβαλάς το συναισθηματικό βάρος της παιδικής σου ηλικίας».
«Η στάση του σώματος δεν είναι ούτε στατική εμβιομηχανική, ούτε ψυχολογικό υπερθέαμα», εξηγεί η Ελίτα Παπανικολάου, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής.
Είναι, όπως λέει, μια «βιογραφία προσαρμογής». Ένα δυναμικό στιγμιότυπο του νευρομυϊκού μας συστήματος σε πραγματικό χρόνο. Το πώς στεκόμαστε ή καθόμαστε τη δεδομένη στιγμή δεν εξαρτάται από έναν και μόνο παράγοντα.
Το σώμα που βλέπουμε αυτή τη στιγμή στον καθρέφτη κουβαλά μέσα του τις ώρες που περνάμε μπροστά από μια οθόνη, τα κιλά που σηκώνουμε, έναν παλιό τραυματισμό που μας έχει κάνει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε, αλλά και πολύ πιο άμεσες πληροφορίες: αν κρυώνουμε, αν βιαζόμαστε, αν πονάμε ή αν αισθανόμαστε άνετα στον χώρο όπου βρισκόμαστε.
Όπως εξηγεί η ίδια, το νευρικό μας σύστημα οργανώνει διαρκώς το σώμα ανάλογα με αυτό που κάνουμε, το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε, τις αισθητηριακές πληροφορίες που δέχεται και τις λύσεις που έχει μάθει να χρησιμοποιεί.
Γι' αυτό και δεν υπάρχει μία «τέλεια» ανατομική ευθυγράμμιση την οποία πρέπει να επιβάλλουμε με το ζόρι στο σώμα μας. Δεν χρειάζεται δηλαδή να περνάμε την ημέρα μας προσπαθώντας να κρατάμε την πλάτη μονίμως ίσια, τους ώμους τραβηγμένους πίσω και το σώμα σε μία συγκεκριμένη θέση επειδή αυτή θεωρούμε ότι είναι η «σωστή».
Η στάση δεν είναι κάτι στατικό. Μεταβάλλεται διαρκώς μαζί με εμάς.
«Το πρόβλημα συνήθως δεν είναι ότι κάθεσαι "λάθος". Το πρόβλημα είναι ότι κάθεσαι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο για έξι ώρες», επισημαίνει. Αντί λοιπόν να ψάχνουμε συνεχώς ποια είναι η μία ιδανική θέση για την πλάτη, έχει περισσότερο νόημα να σκεφτόμαστε πόσο χρόνο περνάμε ακίνητοι στην ίδια στάση.
«Η σπονδυλική στήλη δεν σχεδιάστηκε για να είναι άγαλμα. Σχεδιάστηκε για να κινείται», λέει. Αυτό που συχνά λείπει από το σώμα μας, επομένως, δεν είναι η «σωστή» στάση. Είναι η ποικιλία στην κίνηση.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στη φράση που συνοψίζει όλη τη λογική της: «Η καλύτερη στάση είναι πάντα η επόμενη». Αντί λοιπόν να ισιώνουμε την πλάτη μας με ενοχή κάθε φορά που αντιλαμβανόμαστε ότι έχουμε καμπουριάσει μπροστά από την οθόνη, μπορούμε απλώς να αλλάξουμε θέση.
Να μετακινηθούμε λίγο στην καρέκλα. Να σηκωθούμε. Να περπατήσουμε. Να κινηθούμε για λίγο και ύστερα να ξανακαθίσουμε.
Δεν χρειάζεται κάθε διαφορετική θέση του σώματος να αντιμετωπίζεται σαν λάθος που πρέπει αμέσως να διορθωθεί, ούτε χρειάζεται να αναζητούμε κάποιο βαθύτερο νόημα πίσω από κάθε ώμο που πέφτει λίγο μπροστά ή κάθε πλάτη που δεν βρίσκεται σε τέλεια ευθεία.
Το σώμα προσαρμόζεται διαρκώς σε αυτό που του ζητάμε να κάνει. Και αντί να του ζητάμε να μένει «σωστά» ακίνητο, καλύτερα να του επιτρέπουμε να κινείται περισσότερο.
