Γιατί η γενιά Ζ δεν θέλει να σηκώνει τηλέφωνα;

Υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος ήχος που μπορεί να παγώσει έναν άνθρωπο κάτω των 30: Ένα κινητό που χτυπάει. Όχι ειδοποίηση, όχι μήνυμα, όχι voice note που μπορείς να ακούσεις όταν μαζέψεις τα κουράγια και τις αντοχές σου. Κανονικό τηλεφώνημα. Εκείνο το απρόσκλητο, απαιτητικό «σήκωσέ με τώρα» που εισβάλλει στη μέρα σου σαν συναγερμός κοινωνικής υποχρέωσης.

Και κάπως έτσι, η γενιά που μεγάλωσε με το κινητό στο χέρι κατηγορείται συχνά ότι… δεν ξέρει να το χρησιμοποιεί για τον αρχικό του σκοπό. Τραγική ειρωνεία, έτσι; Μόνο που τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα από το «οι νέοι είναι αντικοινωνικοί». Σε έρευνα της Uswitch που αναφέρθηκε εκτενώς στον βρετανικό Τύπο, το 61% των νέων 18-34 χρονών δήλωνε πως προτιμά τα μηνύματα από τα τηλεφωνήματα, ενώ σχεδόν ένας στους τέσσερις έλεγε ότι δεν απαντά ποτέ σε κλήσεις.

Ο πρώτος λόγος είναι ο προφανής: Το τηλεφώνημα απαιτεί άμεση παρουσία, γρήγορη σκέψη, κοινωνικά αντανακλαστικά. Στο μήνυμα μπορείς να σκεφτείς, να σβήσεις, να ξαναγράψεις, να απαντήσεις όταν έχεις χρόνο και διάθεση. Στο τηλέφωνο πρέπει να είσαι εκεί, τώρα, με φωνή, συγκεκριμένο τόνο, αντίδραση, παύσεις, μικρές αμηχανίες και όλο το κοινωνικό πακέτο σε ζωντανή μετάδοση.

Υπάρχει κι ένας δεύτερος λόγος: Η γενιά Ζ μεγάλωσε σε μια εποχή όπου η επικοινωνία είναι κυρίως ασύγχρονη. Chat, DM, stories, memes, reactions, voice notes, βιντεάκια. Η πληροφορία ταξιδεύει σε μικρά, ελεγχόμενα πακέτα. Το τηλεφώνημα, αντίθετα, δεν έχει preview. Δεν ξέρεις τι θέλει ο άλλος, πόσο θα κρατήσει, αν θα είναι ευχάριστο, επείγον, βαρετό ή αμήχανο.

Μετά, υπάρχει και το πραγματικό άγχος, το παλιό, το ορθόδοξο. Η λεγόμενη telephobia, δηλαδή το άγχος γύρω από τα τηλεφωνήματα, δεν είναι μόδα του TikTok αλλά μια μορφή επικοινωνιακής αμηχανίας που συνδέεται με την αποφυγή κλήσεων. Έρευνα του 2023 για το telephone anxiety σημείωνε πως η συχνή χρήση ψηφιακών τρόπων επικοινωνίας μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερο άγχος απέναντι στο τηλέφωνο.

Υπάρχει και κάτι ακόμα: τα τηλεφωνήματα έχουν αλλάξει σημασία. Για πολλούς νεότερους, όταν κάποιος παίρνει τηλέφωνο χωρίς προειδοποίηση, μάλλον κάτι έγινε. Κάτι χάλασε, κάποιος βιάζεται, κάποιος θέλει κάτι που δεν χωρά σε μήνυμα. Το τηλέφωνο δεν είναι πια το μέσο του «έλα, τι κάνεις;», αλλά το μέσο του «σήκωσέ το, έχουμε θέμα».

Αυτό δεν σημαίνει πως η γενιά Ζ δεν ξέρει να επικοινωνεί. Σημαίνει ότι επικοινωνεί αλλιώς. Προτιμά να έχει έλεγχο του χρόνου, του χώρου και της έντασης της επαφής. Θέλει να ξέρει γιατί καλείς, πριν απαντήσει. Θέλει έστω ένα «μπορώ να σε πάρω;» σαν ευγενικό αίτημα να εισβάλλεις στη μέρα της. Πράγμα που, μεταξύ μας, δεν είναι εντελώς παράλογο.

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η αποφυγή γίνεται αδυναμία. Γιατί υπάρχουν στιγμές που το τηλέφωνο μπορεί να σου γλιτώσει χρόνο, παρεξηγήσεις και κατεβατά μηνυμάτων που θυμίζουν διπλωματική αλληλογραφία εμπόλεμων κρατών. Στη δουλειά, στις υπηρεσίες, σε μια επείγουσα συνεννόηση, το να μπορείς να κάνεις ένα καθαρό, σύντομο τηλεφώνημα παραμένει χρήσιμη δεξιότητα.

Άρα, όχι, η γενιά Ζ δεν μισεί απαραίτητα τους ανθρώπους. Μισεί το απρόβλεπτο, την πίεση της άμεσης απόκρισης και την αίσθηση ότι κάποιος εισβάλλει στη μέρα της χωρίς προειδοποίηση. Αν θέλεις να σου απαντήσει, στείλε πρώτα ένα μήνυμα. Αν γράφει «να σε πάρω για κάτι γρήγορο;», έχεις ήδη κάνει τη μισή δουλειά. Και, θαύμα των θαυμάτων, μπορεί όντως να το σηκώσει.