Ο Milo Manara έκανε κόμικ τη ζωή του Καραβάτζιο

Τι συμβαίνει όταν ένας από τους διασημότερους εν ζωή κομίστες συναντά έναν από τους διασημότερους και αναπτρεπτικότερους ζωγράφους όλων των εποχών;

Ένα εξαιρετικό βιβλίο είναι η σύντομη απάντηση. Το Καραβάτζιο του Milo Manara, όμως είναι περισσότερα από αυτό: μια σημαντική στιγμή στην ιστορία των κόμικς και ένας φόρος τιμής από έναν θρύλο σε έναν άλλο. Το έργο που ο ιταλός κομίστας δημοσίευσε το 2021 κυκλοφόρησε προ λίγων εβδομάδων στα ελληνικά από τις εκδόσεις DocMZ.

Όσοι γνωρίζουν τμήματα στοιχεία της βιογραφίας του Καραβάτζιο ίσως να μην δυσκολευτούν να τον συνδυάσουν με την αναρχική και ανένταχτη φύση των κόμικς. Ίσως στο νεύρο, την προκλητικότητα και την αντισυμβατικότητα του έργου του – στοιχεία που ο Καραβάτζιο έκρυβε πίσω από τα ασεβή θρησκευτικά του θέματα - να βλέπουν λίγο από το ροκ της 9ης τέχνης. Ο Manara δεν μιλά ποτέ ρητά για αυτή τη σχέση, αλλά μοιάζει να την εννοεί μέσα από το χάρτινο homage του.   

Ο Καραβάτζιο είναι μια αντιφατική περσόνα. Υπερταλαντούχος και αλλαζόνας, καυγατζής και ανθρωπιστής, δίκαιος και εριστικός, δουλεταράς και άσωτος των ταβερνείων. Στο έργο του ο Manara φαίνεται να απολαμβάνει τα δίπολα και μας συστήνει τον ήρωά του ακριβώς ως αμφιλεγόμενη περσόνα που δεν υπήρχε περίπτωση να περάσει απαρατήρητη. Όμως η προσωπικότητα του ζωγράφου έχει εσωτερική δύναμη και αυτή είναι που αποδίδει θαρραλέα το σκίτσο του Manara, μέσα από ένα είδος υπερηδονισμού των μορφών και μιας μαγικής γοητείας που αναβλύζει από αυτό που βλέπουμε, όπως λέει στον πρόλογο ο ιταλός διανοούμενος, Κλαούντιο Στρινάτι.       

Όπως η ζωή του ζωγράφου, έτσι και το συγκεκριμένο έργο του Manara χωρίζεται σε δυο μέρη. Tο πρώτο αντιστοιχεί στην έλευσή του στη Ρώμη και στα πρώτα του βήματα προς την αναγνώριση, ενώ το δεύτερο στην περιδιάβασή του από μέρος σε μέρος με προσχηματικές αναζητήσεις που του χρησιμεύουν για να αναβάλει την προδιαγεγραμμένη μοίρα του. Ποια πρόκληση μπορεί να σβήσει τη δίψα του; Όλες γίνονται καύσιμο για την επόμενη δημιουργική πτώση του Καραβάτζιο και πρώτη ύλη για τις σελίδες του Manara.  

Ο Καραβάτζιο του Manara είναι μια υβριδική περίπτωση που κινείται ανάμεσα στο graphic novel και στην πρωτότυπη κόμικ σύνθεση στις οποίες μας έχει συνηθίσει ο μεγάλος Ιταλός δημιουργός. Το σενάριο της ιστορίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε βιογραφικά στοιχεία του ζωγράφου και δεν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας, παρά σε ελάχιστα σημεία όπου ο κομίστας γεφυρώνει την έλλειψη πληροφοριών.

Τα σκίτσα του Manara κάνουν αυτή την graphic αφήγηση για μια πολύ ενδιαφέρουσα και εν πολλοίς μυστηριώδη προσωπικότητα ένα κόμικ με αυθύπαρκτη αισθητική και νοηματική πρόταση. Καθαρές γραμμές, κομψότητα μορφών που, όπως πάντα, φτάνει στο αποκορύφωμά της στις γυναικείες μορφές, συνδυάζεται με την ρυθμική αφήγηση για τη ζωή αυτού του απελπισμένου ήρωα που σφράγισε την παγκόσμια ιστορία της τέχνης.

Μια εξαιρετική έκδοση ενός εξαιρετικού έργου.