«Δεν ξέρω ποια είναι η ερώτηση, αλλά το σεξ είναι σίγουρα η απάντηση»

Με το γνώριμο μείγμα αυτοσαρκασμού, απαισιοδοξίας και υπαρξιακού χιούμορ, ο Γούντι Άλεν μιλά για τον έρωτα που πονά, την ευτυχία που δεν έρχεται ποτέ ατόφια, τη δημιουργία που έχει νόημα μόνο όσο διαρκεί, και μια ζωή που ισορροπεί διαρκώς ανάμεσα στο τραγικό και το γελοίο.

Πριν ακόμη μάθω να διαβάζω, ήθελα πάντα να γράφω. Και πριν από αυτό, επινοούσα ιστορίες. Έφτιαχνα συνεχώς αφηγήσεις για την τάξη. Κατά κανόνα, δεν ήμουν ποτέ τόσο φαν των χιουμοριστικών συγγραφέων όσο των «σοβαρών». Ωστόσο, βρέθηκα να μπορώ να γράφω σε κωμικό ύφος, αρχικά μιμούμενος άμεσα τον Max Shulman ή καμιά φορά τον S. J. Perelman. Στο σύντομο και άδοξο έτος που πέρασα στο κολέγιο, παρέδιδα τις εργασίες μου όλες γραμμένες σε μια κακή (ή καλή) απομίμηση του Shulman. Δεν είχα καμία αίσθηση του εαυτού μου.

Ποτέ, μα ποτέ, μα ποτέ δεν διαβάζω τίποτα για τον εαυτό μου. Ούτε συνεντεύξεις μου, ούτε άρθρα για μένα. Δεν διαβάζω ποτέ καμία κριτική για τις ταινίες μου. Έχω αποφύγει σχολαστικά κάθε μορφή αυτοπαρατήρησης. Στην αρχή της καριέρας μου δεν ήταν έτσι, αλλά τώρα απλώς επικεντρώνομαι στη δουλειά και δεν διαβάζω ούτε πόσο σπουδαίος είμαι ούτε πόσο ανόητος.

Η απόλαυση πρέπει να προέρχεται από τη δημιουργία του ίδιου του έργου. Είναι ωραίο να ξυπνάς το πρωί, να έχεις μπροστά σου το σενάριό σου, να συναντάς τον σκηνογράφο και τον διευθυντή φωτογραφίας, να πηγαίνεις στο πλατό και να δουλεύεις με αυτούς τους γοητευτικούς άντρες και τις όμορφες γυναίκες, να βάζεις μουσική του Cole Porter και υπέροχα κοστούμια. Όταν αυτό τελειώσει και έχεις κάνει την καλύτερη ταινία που μπορείς, προχώρα παρακάτω. Δεν ξαναβλέπω ποτέ την ταινία — δεν ξαναδιαβάζω τίποτα γι’ αυτήν.

Νιώθω ότι η ζωή χωρίζεται στο φρικτό και στο μίζερο. Αυτές είναι οι δύο κατηγορίες. Το φρικτό είναι, δεν ξέρω, οι ανίατες περιπτώσεις, ξέρεις, και οι τυφλοί, οι ανάπηροι. Δεν ξέρω πώς τα καταφέρνουν στη ζωή. Μου φαίνεται απίστευτο. Και το μίζερο είναι όλοι οι υπόλοιποι. Οπότε θα πρέπει να είσαι ευγνώμων που είσαι μίζερος, γιατί αυτό είναι πολύ τυχερό, το να είσαι μίζερος.

Το να αγαπάς σημαίνει να υποφέρεις. Για να αποφύγει κανείς τον πόνο, δεν πρέπει να αγαπά. Αλλά τότε υποφέρει επειδή δεν αγαπά. Επομένως, το να αγαπάς είναι να υποφέρεις· το να μην αγαπάς είναι να υποφέρεις· το να υποφέρεις είναι να υποφέρεις. Το να είσαι ευτυχισμένος σημαίνει να αγαπάς. Για να είσαι ευτυχισμένος, λοιπόν, πρέπει να υποφέρεις, αλλά ο πόνος σε κάνει δυστυχισμένο. Επομένως, για να είναι κανείς ευτυχισμένος πρέπει είτε να αγαπά είτε να αγαπά τον πόνο είτε να υποφέρει από υπερβολική ευτυχία.

Νιώθω σίγουρα πιο «σαν στο σπίτι μου» στη Νέα Υόρκη. Λατρεύω το Παρίσι και θα μπορούσα να ζήσω εκεί, αλλά δεν νομίζω ότι θα μου άρεσε να συνεχίσω να κάνω ταινίες σε άλλη γλώσσα. Θα μπορούσα να το κάνω, αλλά δεν είναι ιδανικό. Αρχικά ήθελα να το κάνω στα αγγλικά, αλλά μετά σκέφτηκα ότι όλη μου τη ζωή ήθελα να είμαι «ξένος» σκηνοθέτης, γιατί όλοι όσους θαύμαζα ήταν ξένοι, οπότε είπα ίσως να το κάνω στα γαλλικά. Δεν πίστευα όμως ότι θα με άφηνε κανείς, γιατί μόλις μια ταινία είναι σε άλλη γλώσσα, το box office πέφτει.

Ρώτησα λοιπόν αν μπορούσα να τη γυρίσω στα γαλλικά και μου είπαν ναι, οπότε ενθουσιάστηκα και την έκανα. Δεν ήταν δύσκολο, αλλά θα προτιμούσα πολύ περισσότερο να δουλεύω στη χώρα μου. Αν κάνω άλλη ταινία, θα ήθελα να τη γυρίσω εδώ, αν μπορώ, αλλά μερικές φορές η χρηματοδότηση έρχεται από άλλη χώρα. Μπορεί να δεχτώ ένα τηλεφώνημα από την Ιταλία ή την Ισπανία και να μου πουν ότι θα βάλουν τα εκατομμύρια αν γυρίσω τη ταινία στη Ρώμη ή τη Βαρκελώνη, και το κάνω γιατί είναι δύσκολο να αντισταθείς σε κάτι τέτοιο.

Δεν υπήρχαν ποτέ παιδιά στις ταινίες μου. Δεν με απασχολούσαν τα παιδιά. Δηλαδή, δεν τα αντιπαθούσα, απλώς δεν είχα σκέψεις γύρω από αυτά. Αν η γυναίκα μου, πριν από χρόνια, όταν πρωτοπαντρεύτηκα νέος, ήθελε να κάνουμε δέκα παιδιά, θα ήταν εντάξει για μένα, ή και κανένα, δεν είχε σημασία.

Και θυμάμαι όταν έκανα την ταινία Manhattan, στο τέλος είχα φτιάξει μια λίστα με τα πράγματα που κάνουν τη ζωή να αξίζει, και έλαβα ένα γράμμα από μια κυρία που έλεγε: «Δεν ανέφερες το παιδί σου». Γιατί στην ταινία είχα ένα παιδί με τη Meryl Streep, ένα μικρό αγόρι.

Και ξέρεις, είχα αναφέρει τον Louis Armstrong και τον Marlon Brando, και σκέφτηκα, εντάξει, δεν ανέφερα το παιδί μου, και λοιπόν; Ανέφερα πράγματα που είχαν νόημα για μένα. Μόνο όταν απέκτησα παιδιά, πάνω από μια δεκαετία αργότερα, συνειδητοποίησα πόσο μεγάλο λάθος ήταν αυτό. Φυσικά και κάποιος που έχει παιδί θα το ανέφερε.

Στην επόμενη ζωή μου θέλω να τη ζήσω ανάποδα. Ξεκινάς νεκρός και το ξεμπερδεύεις από την αρχή. Μετά ξυπνάς σε έναν οίκο ευγηρίας και κάθε μέρα νιώθεις όλο και καλύτερα. Σε διώχνουν επειδή είσαι πολύ υγιής, πας να πάρεις τη σύνταξή σου και, όταν αρχίζεις να δουλεύεις, σου κάνουν δώρο ένα χρυσό ρολόι και ένα πάρτι από την πρώτη κιόλας μέρα. Δουλεύεις για 40 χρόνια μέχρι να είσαι αρκετά νέος για να απολαύσεις τη συνταξιοδότηση.

Κάνεις πάρτι, πίνεις, ζεις έντονα και ελεύθερα, και μετά είσαι έτοιμος για το λύκειο. Ύστερα πας στο δημοτικό, γίνεσαι παιδί, παίζεις. Δεν έχεις καμία ευθύνη, γίνεσαι μωρό μέχρι να γεννηθείς. Και μετά περνάς τους τελευταίους 9 μήνες να επιπλέεις σε συνθήκες πολυτελούς σπα, με κεντρική θέρμανση και room service όποτε θέλεις, σε όλο και μεγαλύτερο χώρο κάθε μέρα και… voilà! Τελειώνεις ως ένας οργασμός!

Η ζωή είναι μια σειρά από ανόητα λάθη. Όσο μεγαλώνω, τόσο πιο φρικτά μου φαίνονται τα πάντα. Θέλω να πω, όσο περισσότερες εμπειρίες έχεις, τόσο περισσότερο αρχίζεις να καταλαβαίνεις πόσο ανόητη, άσκοπη και τραγική υπόθεση είναι η ζωή…

Πηγές συνεντεύξεων: 1, 2, 3

Όλες οι Ταινίες

Όλες οι Αίθουσες