Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη κλείνει 100 χρόνια και το γιορτάζει με μια σπουδαία έκθεση

Η πρώτη έκδοση των έργων του Ομήρου έγινε στη Φλωρεντία το 1488, από τον Δημήτριο Χαλκοκονδύλη. Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1476, τυπώθηκε στο Μιλάνο το πρώτο ελληνικό βιβλίο, η γραμματική του Λάσκαρι. Θα τα δεις και τα δύο –και δεν θα πιστεύεις στα μάτια σου– πλάι στον αυθεντικό Ερωτόκριτο του 1713, ένα από τα τρία μόνο αντίτυπα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στον κόσμο, στην έκθεση που φιλοξενείται αυτές τις μέρες στο εμβληματικό κτίριο της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, η οποία γιορτάζει φέτος τα εκατό της χρόνια.

Είναι βαθιά συγκινητική και άκρως ενδιαφέρουσα η έκθεση «Γεννάδειος 100: Ένας Αιώνας Έμπνευσης»: Πιάνει το νήμα της αφήγησης από την ίδρυση της βιβλιοθήκης το 1926 από τον διπλωμάτη και λόγιο Ιωάννη Γεννάδιο, ο οποίος δώρισε τους 26.000 τόμους της συλλογής του στην Αμερικανική Αρχαιολογική, και συνεχίζει μέσα από 100 επιλεγμένα αντικείμενα, σπάνια βιβλία, χειρόγραφα, έργα τέχνης, χάρτες και αρχειακό υλικό, για να αναδείξει τη διαδρομή ενός θεσμού που από ιδιωτική συλλογή εξελίχθηκε σε διεθνές ερευνητικό κέντρο.

Από τις πιο ενδιαφέρουσες γωνιές της έκθεσης, εκείνη με τις φωτογραφίες και τα ονόματα 45 ερευνητών που πέρασαν από τη Γεννάδειο, από τους οποίους οι επιμελήτριες της έκθεσης, Μαρία Γεωργοπούλου και Ειρήνη Σολομωνίδη, ζήτησαν να επιλέξουν ο καθένας ένα αντικείμενο που είναι γι’ αυτούς η Γεννάδειος, και να μιλήσουν για αυτό μέσα σε 200 λέξεις. Σκανάροντας τα QR code κάτω από την φωτογραφία του καθενός, διαβάζεις αφηγήσεις προσωπικές, που συνδέουν έργα και ημέρες –ή, αν προτιμάς, έργα και ιστορίες ζωής.

Τι άλλο θα δεις στην έκθεση (ή αλλιώς, μερικά από τα χαϊλάητ που ξεχωρίσαμε)

Το Peregrinationes in Terram Sanctam του 1502: Χρονικό του Bernhard von Breydenbach που περιγράφει το προσκυνηματικό του ταξίδι στους Αγίους Τόπους. Ένα από τα πρώτα εικονογραφημένα ταξιδιωτικά βιβλία με τεράστια επιρροή στην ταξιδιωτική γραμματεία. Η πρώτη έκδοση έγινε το 1486.

Τον αυθεντικό Ερωτόκριτο του Βιτσέντζου Κορνάρου, τυπωμένο στη Βενετία το 1713. Ένα από τα τρία (είπαμε) μοναδικά αντίτυπα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στον πλανήτη.

Τα Λυρικά και Βακχικά του Αθανασίου Χριστοπούλου: Η αθηναϊκή έκδοση του 1825 τυπώθηκε σε ένα από τα πιεστήρια που έφερε ο Leicester Stanhope. Θεωρείται το πρώτο ελληνικό βιβλίο που τυπώθηκε στην Αθήνα.

Το πρώτο λεξικό της δημώδους ελληνικής, τυπωμένο στη Βενετία το 1827.

Τους Μύθους του Αισώπου στη νεοελληνική γλώσσα σε μια σπάνια εικονογραφημένη έκδοση του 1644 από τη Βενετία.

Τη συντομευμένη παράφραση της Ιλιάδας με 138 ξυλογραφίες· μία από τις πρώτες εκδόσεις που κυκλοφόρησαν στα νέα ελληνικά. Τυπωμένη στη Βενετία το 1526.

Προσωπικά αντικείμενα του Ιωάννη Γενναδίου, μεταξύ των οποίων η διπλωματική στολή, το ασημένιο μελανοδοχείο του, και τα αντίγραφα της Αφροδίτης της Μήλου που στόλιζαν το γραφείο του.

Τον μπαγλαμά του Βασίλη Τσιτσάνη, με την υπογραφή του στο ηχείο, και τους στίχους της Συννεφιασμένης Κυριακής γραμμένους από τον ίδιο σε μια χαρτοπετσέτα.

Κι αυτά είναι μόνο η αρχή…

Όπως σημειώνει η Διευθύντρια της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, και συνεπιμελήτρια της έκθεσης, Μαρία Γεωργοπούλου, «η έκθεση δεν είναι μόνο μια αναδρομή στο παρελθόν, αλλά μια αφετηρία για το μέλλον. Αναδεικνύει τη δυναμική της γνώσης ως ζωντανή διαδικασία που συνεχίζει να εξελίσσεται».

Τα εκθέματα, πλαισιωμένα από φωτογραφίες και οπτικοακουστικό υλικό, φωτίζουν όχι μόνο τη συλλογή, αλλά και τους ανθρώπους πίσω από αυτήν: Συλλέκτες, δωρητές, ερευνητές και βιβλιοθηκονόμους που διαμόρφωσαν τη φυσιογνωμία της Γενναδείου στο πέρασμα αυτού του αιώνα.

Ήδη από τη στιγμή που θα διασχίσεις το ατμοσφαιρικό προαύλιο της Πτέρυγας Μακρυγιάννη, στολισμένο αυτές τις μέρες με φιγούρες εμπνευσμένες από τα βιβλία και την Ιστορία της Γενναδείου (όπως ο υπέροχος Βιβλιοθηκάριος της κεντρικής φωτογραφίας μας) έχεις μπει στο πνεύμα της γιορτής, έτοιμος/η να περιηγηθείς, όπως σημειώνουν οι άνθρωποί της, «σε έναν κόσμο όπου συνυπάρχουν η ιστορία, η τέχνη και η έρευνα: από τεκμήρια που αφηγούνται την εξέλιξη του Ελληνισμού από την αρχαιότητα έως σήμερα, έως προσωπικά αρχεία σημαντικών προσωπικοτήτων και σπάνιους ιστορικούς χάρτες της ανατολικής Μεσογείου».