Δεν είναι όλα κώδικας: Γιατί υπεραναλύουμε τα γκομενικά (και πώς να σταματήσεις)

Υπάρχει μια στιγμή, συνήθως μετά τις 23.47 τη νύχτα, που σε βρίσκει να κοιτάς την οθόνη του κινητού σου σαν να είναι αρχαιολογικό εύρημα. Το «θα σου πω αύριο» μετατρέπεται σε χρησμό. Το «χαχα» αποκτά αποχρώσεις. Ένα story view γίνεται στοιχείο στον ατελείωτο φάκελο με τίτλο «Τι εννοεί;».

Κι έτσι, αντί να μιλάμε για ανθρώπους, μιλάμε για κώδικες. Για παύσεις. Για τελείες. Για το αν έβαλε θαυμαστικό ή όχι. Για το πόσα χα είχε το χαχα κι αν έπρεπε ή όχι να έχει περισσότερα.

Γιατί το κάνουμε αυτό στον εαυτό μας;

Η υπερανάλυση δεν είναι (μόνο) παρενέργεια του έρωτα. Είναι βασικά άγχος μεταμφιεσμένο σε έλεγχο.

Όταν κάτι μας νοιάζει, ο εγκέφαλος θέλει προβλεψιμότητα. Θέλει να ξέρει πού πατά. Στα πρώτα στάδια μιας σχέσης, όμως, το έδαφος είναι ζελέ. Δεν υπάρχουν βεβαιότητες, μόνο ενδείξεις. Κι έτσι, αρχίζουμε να μεγεθύνουμε τις ενδείξεις μέχρι να μοιάζουν με αποδείξεις.

Η υπερανάλυση μας δίνει την ψευδαίσθηση ότι, αν «διαβάσουμε σωστά» τα σημάδια, θα προλάβουμε την απόρριψη. Θα ελέγξουμε το αποτέλεσμα. Θα προστατευτούμε.

Σπόιλερ αλέρτ: δεν πάει έτσι.

Το μυαλό σου, ο καλύτερος σεναριογράφος

Ο εγκέφαλος δεν αντέχει τα κενά. Αν δεν έχει πληροφορία, θα τη φτιάξει.

Δεν απάντησε για τρεις ώρες; Ίσως δουλεύει. Ίσως κοιμάται. Ίσως οδηγεί.

Ναι, αλλά ο εσωτερικός σου σεναριογράφος προτιμά το σενάριο «βαρέθηκε», «είναι με άλλη», «απομακρύνεται στρατηγικά».

Η υπερανάλυση είναι δημιουργική γραφή χωρίς έλεγχο πηγών. Μια εσωτερική σειρά στο Netflix που παίζει non stop και έχει μόνο δραματική μουσική.

Όταν το παρελθόν υπαγορεύει το παρόν

Αν έχεις φάει ghosting, αν έχεις ακούσει «δεν είμαι έτοιμος/η», αν έχεις μεγαλώσει με την αίσθηση ότι η αγάπη είναι κάτι που πρέπει να κερδίσεις, τότε το νευρικό σου σύστημα βρίσκεσαι διαρκώς σε επιφυλακή. Δεν αναλύεις απλώς αυτόν τον άνθρωπο. Αναλύεις όλους τους προηγούμενους μαζί.

Κάθε καθυστέρηση γίνεται επιβεβαίωση κάποιου παλιού φόβου. Κάθε μικρή απόσταση μεγεθύνεται σε εγκατάλειψη. Δεν αντιδράς μόνο στο τώρα. Αντιδράς σε ένα αρχείο συμβάντων.

Τα social media ρίχνουν λάδι στη φωτιά

Παλιά, αν κάποιος αργούσε να πάρει τηλέφωνο, δεν ήξερες τι κάνει. Τώρα ξέρεις ότι ανέβασε story. Ξέρεις ότι ήταν online. Ξέρεις ότι έκανε like. Η πληροφορία πολλαπλασιάστηκε, κι έτσι, η φαντασία έχει περισσότερα υλικά για να χτίσει θεωρίες. Μικρές λεπτομέρειες μετατρέπονται σε «σημάδια». Το πρόβλημα είναι ότι τα social media δείχνουν αποσπάσματα, όχι προθέσεις.

Πώς σταματάς να αποκωδικοποιείς τα πάντα;

Δεν γίνεται να πατήσεις έναν διακόπτη και να σταματήσεις τον κατήφορο του μυαλού σου. Μπορείς όμως να αλλάξεις τη σχέση σου με τις σκέψεις σου.

1. Ξεχώρισε τα γεγονότα από τις ερμηνείες τους

Γεγονός: Δεν απάντησε για 4 ώρες.
Ερμηνεία: Δεν ενδιαφέρεται.

Το πρώτο είναι δεδομένο. Το δεύτερο είναι υπόθεση.

2. Ρώτα, αντί να υποθέτεις

Ξέρουμε, τρομακτικό. Αλλά το «όταν εξαφανίζεσαι για ώρες, αγχώνομαι λίγο» είναι πιο υγιές από το να στήσεις εσωτερικό δικαστήριο. Η άμεση επικοινωνία κόβει δρόμο, η υπερανάλυση είναι μεγάλη (και κουραστική) διαδρομή.

3. Μέτρα την ενέργεια που ξοδεύεις

Αν το μυαλό σου γυρνά στο ίδιο μήνυμα δέκα φορές τη μέρα, αυτό δεν είναι ένδειξη πάθους. Είναι ένδειξη άγχους. Και το άγχος χρειάζεται ρύθμιση, όχι περισσότερη σκέψη.

4. Κοίτα τη συνολική εικόνα

Ένας άνθρωπος δεν είναι τα σημεία στίξης του. Είναι η συνέπεια, η διάθεση, ο τρόπος που εμφανίζεται στη ζωή σου συνολικά. Αν πρέπει να αποκωδικοποιείς συνεχώς, ίσως το θέμα δεν είναι η υπερανάλυση (σου) αλλά η ασάφεια (του).

5. Αποδέξου ότι δεν μπορείς να ελέγξεις το αποτέλεσμα

Αυτό είναι το πιο δύσκολο. Εσύ μπορείς να είσαι ξεκάθαρος/ή, ειλικρινής, παρών/ούσα. Αυτό που δεν μπορείς να κάνεις είναι να εκβιάσεις το συναίσθημα του άλλου. Όσο πιο γρήγορα το αποδεχτείς, τόσο λιγότερο θα ψάχνεις κρυφά μηνύματα.

Και αν τελικά… δεν είναι για σένα;

Μερικές φορές η υπερανάλυση είναι καμπανάκι. Αν κάτι σε μπερδεύει διαρκώς, αν νιώθεις ότι πρέπει να λύσεις γρίφο για να νιώσεις ασφάλεια, ίσως δεν φταις εσύ που «σκέφτεσαι πολύ». Ίσως το πλαίσιο δεν είναι καθαρό.

Οι σχέσεις που ρέουν δεν χρειάζονται αποκρυπτογράφηση κάθε τρεις και λίγο. Δεν σημαίνει ότι δεν έχουν αμφιβολίες. Σημαίνει, όμως, ότι δεν σε βάζουν μόνιμα στη θέση του ντετέκτιβ.

Στο τέλος της ημέρας, μερικές φορές ένα «οκ» είναι απλώς «οκ». Μερικές φορές η σιωπή είναι απλώς σιωπή. Κι αν είναι κάτι περισσότερο, η λύση δεν βρίσκεται στις ικανότητες αποκρυπτογράφησής σου, αλλά σε μια απλή, τρομακτική, πλην απελευθερωτική ερώτηση: «Τι εννοείς;».