Το άτμισμα εξαπλώνεται ραγδαία στις μικρές ηλικίες, με τα στοιχεία να προκαλούν ανησυχία. Η W4O Hellas απαντά με μια καμπάνια πρόληψης που αποδομεί τη «μόδα» της νικοτίνης και προωθεί μια γενιά χωρίς εξαρτήσεις.
γράφει:
Το άτμισμα έχει εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα. Και αν για τους ενήλικες αποτελεί ζήτημα επιλογής και εξάρτησης, για τους εφήβους συνιστά μια σιωπηλή αλλά επιθετική διείσδυση σε μια ηλικία όπου ο εγκέφαλος ακόμη διαμορφώνεται.
Τα πρόσφατα ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα είναι ανησυχητικά: σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 15 εκατομμύρια έφηβοι 13-15 ετών ατμίζουν, σε συχνότητα 9 φορές υψηλότερη από τους ενήλικες. Στην Ευρώπη, 60% των μαθητών δηλώνει ότι μπορεί να προμηθευτεί εύκολα ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ 16% αναφέρει ότι τα δοκίμασε σε ηλικία ≤13 ετών, δείχνοντας πόσο νωρίς ξεκινά η έκθεση στη νικοτίνη. Παράλληλα, 78% των μαθητών εκτίθεται συστηματικά σε διαφήμιση προϊόντων ατμίσματος.
Η Ελλάδα καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων στους νέους στην Ευρώπη. Πάνω από 50% των μαθητών στην Ελλάδα έχει ήδη δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, γεγονός που φέρνει τη χώρα μας στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, 1 στους 3 εφήβους εξακολουθεί να πιστεύει λανθασμένα ότι το άτμισμα είναι «λιγότερο επιβλαβές» από το παραδοσιακό κάπνισμα.
Αυτή η πραγματικότητα αποτέλεσε το σημείο καμπής.
Η κανονικοποίηση του φαινομένου μέσω social media, influencers, ελκυστικών γεύσεων και επιθετικού marketing έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η εξάρτηση παρουσιάζεται ως τάση. Πολλά παιδιά ξεκινούν άτμισμα χωρίς να έχουν καπνίσει ποτέ, ενώ η ηλικία πρώτης επαφής μειώνεται ανησυχητικά.
Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, η W4O Hellas αποφάσισε να αναλάβει δράση.
Όταν η πρόληψη γίνεται προσωπική υπόθεση
Τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής της W4O Hellas, οι Παθολόγοι Ογκολόγοι Ελένη Γαλάνη, Έλενα Λινάρδου, Ζένια Σαριδάκη, Αθηνά Χριστοπούλου και Αμάντα Ψυρρή, ηγούνται του Δικτύου για περισσότερο από δέκα χρόνια, υπηρετώντας καθημερινά την πρόληψη και την ογκολογία.
Με την εμπειρία ανθρώπων που βλέπουν τις συνέπειες της εξάρτησης και της καθυστερημένης παρέμβασης, έκριναν ότι δεν μπορούσαν να παρακολουθούν παθητικά τη σταδιακή διείσδυση της νικοτίνης στις σχολικές ηλικίες. Δεν ήθελαν να έχουν ασθενείς τα παιδιά τους. Και από αυτή τη σκέψη ξεκίνησε η απόφαση να ασχοληθούν ενεργά με το άτμισμα.
Για τη W4O Hellas, η πρόληψη δεν είναι θεωρητική έννοια. Είναι πράξη ευθύνης πριν τη διάγνωση. Είναι παρέμβαση πριν η συνήθεια γίνει εξάρτηση.
Ένα επιστημονικό δίκτυο με κοινωνικό αποτύπωμα
Η W4O Hellas είναι μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία και πανελλαδικό επιστημονικό δίκτυο που ιδρύθηκε το 2014 από γυναίκες Παθολόγους Ογκολόγους. Στα χρόνια δράσης του έχει προσφέρει δωρεάν γονιδιακό έλεγχο για κληρονομικό καρκίνο μαστού σε περισσότερους από 700 συμπολίτες μας, έχει υλοποιήσει πανελλήνιες εκστρατείες πρόληψης και έχει παρέμβει σε απομακρυσμένες και ευάλωτες κοινότητες.
Η νέα καμπάνια για το άτμισμα αποτελεί φυσική συνέχεια αυτής της πορείας. Με σταθερή παρουσία στο δημόσιο διάλογο για την υγεία, η W4O Hellas συνδυάζει την επιστημονική τεκμηρίωση με την ενσυναίσθηση και το κοινωνικό έργο.
Τι περιέχουν τα προϊόντα ατμίσματος
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα θερμαίνουν υγρό που περιέχει νικοτίνη, υγραντικές ουσίες, αρωματικά πρόσθετα και χημικές ενώσεις, δημιουργώντας αερόλυμα που εισπνέεται απευθείας στους πνεύμονες. Το αερόλυμα αυτό μπορεί να περιέχει βαρέα μέταλλα, καρβονυλικές ενώσεις, ελεύθερες ρίζες και άλλες τοξικές ουσίες.
Η νικοτίνη είναι εξαιρετικά εθιστική. Στην εφηβεία, η έκθεση μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη συγκέντρωση, τη λήψη αποφάσεων και να αυξήσει την ευαλωτότητα σε άλλες εξαρτήσεις. Παράλληλα, διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και φλεγμονώδη απόκριση στο αναπνευστικό σύστημα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις παραμένουν άγνωστες, καθώς τα προϊόντα και οι συνθέσεις τους μεταβάλλονται συνεχώς.
Μια διαφορετική σύγχρονη προσέγγιση και μια καμπάνια που μιλά στη γλώσσα των νέων
Η εκστρατεία της W4O Hellas επιλέγει συνειδητά να μην κινηθεί στη λογική του φόβου, του διδακτισμού ή της ηθικολογίας. Στόχος της δεν είναι να τρομάξει τους νέους, αλλά να τους ενδυναμώσει.
Το βασικό της μήνυμα είναι ότι η αυτοπεποίθηση και η ταυτότητα ενός εφήβου και ενός νέου ανθρώπου δεν έχουν ανάγκη από νικοτίνη.
Για να το πετύχει αυτό, η καμπάνια αξιοποιεί δύο διακριτά αλλά συμπληρωματικά βίντεο, που μιλούν στη γλώσσα της νέας γενιάς. Τα βίντεο εγκρίθηκαν ως κοινωνικά μηνύματα και προβάλλονται σε τηλεοπτικούς σταθμούς και ψηφιακές πλατφόρμες, καταγράφοντας ιδιαίτερα υψηλή απήχηση.
Η καμπάνια υλοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη του σκηνοθέτη Σωτήρη Τσαφούλια, ο οποίος βρίσκεται διαχρονικά στο πλευρό του Δικτύου και στηρίζει έμπρακτα τις κοινωνικές του πρωτοβουλίες. Η συμβολή του και η έμπνευσή του αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την υλοποίηση και την ευρεία διάδοση της καμπάνιας.
Στο δημιουργικό σκέλος, πολύτιμος συνεργάτης της W4O Hellas υπήρξε η BAAS Digital, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης οπτικής και αφηγηματικής ταυτότητας των βίντεο της καμπάνιας.
Το πρώτο βίντεο: Σάτιρα και αποδόμηση της «κουλτούρας» του vape
Με τίτλο «Το vape είναι λίγο σάντ. Εσύ όχι!», το πρώτο βίντεο υιοθετεί τη μορφή μιας υποτιθέμενης διαφήμισης. Παρουσιάζεται ένα φανταστικό προϊόν με σκόπιμα «απωθητικές» γεύσεις, σε ένα οπτικό περιβάλλον που παραπέμπει στις σύγχρονες διαφημίσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Μέσα από το χιούμορ και την ειρωνεία, το βίντεο αποδομεί την αισθητική και τη ρητορική της βιομηχανίας ατμίσματος. Αντί να επικεντρώνεται στους κινδύνους, επιλέγει να αμφισβητήσει την ίδια την εικόνα «coolness» που συνοδεύει το vape. Την αφήγηση υπογράφει η καταξιωμένη voice actor Τάνια Παλαιολόγου, η οποία στηρίζει αφιλοκερδώς την πρωτοβουλία, προσδίδοντας κύρος και επαγγελματισμό στο δημιουργικό αποτέλεσμα.
Το μήνυμα είναι ανατρεπτικό αλλά σαφές:
Το προϊόν μπορεί να είναι γελοίο. Εσύ όμως όχι.
Το δεύτερο βίντεο: Πρότυπα ζωής και θετική ταύτιση
Το δεύτερο βίντεο, «Το vape δεν είναι cool. Εσύ είσαι!», μετατοπίζει τον τόνο από τη σάτιρα στην έμπνευση. Στην καμπάνια συμμετέχουν οι Παγκόσμιες Πρωταθλήτριες της Εθνικής Ομάδας Υδατοσφαίρισης Γυναικών Σοφία Τορνάρου, Φωτεινή Τριχά, Βασιλική Πλευρίτου και Ειρήνη Νίνου, οι οποίες δανείζουν τη φωνή και το παράδειγμά τους σε ένα μήνυμα ζωής απέναντι στο άτμισμα.
Οι αθλήτριες εκπροσωπούν την πειθαρχία, τη συλλογικότητα, την αντοχή και την καθαρή επιλογή ζωής χωρίς εξαρτήσεις. Μέσα από τη δική τους πορεία, αναδεικνύουν ότι η πραγματική δύναμη δεν είναι η μίμηση μιας τάσης, αλλά η ικανότητα να λες «όχι».
Η επιλογή αυθεντικών προτύπων αντί για αυστηρό επιστημονικό λόγο βασίζεται στην παραδοχή ότι οι νέοι επηρεάζονται περισσότερο από πρόσωπα που θαυμάζουν και εμπιστεύονται.
Ένα σύγχρονο μήνυμα πρόληψης
Η καμπάνια της W4O Hellas αποδεικνύει ότι η πρόληψη μπορεί να επικοινωνηθεί με σύγχρονα εργαλεία, χωρίς διδακτισμό και χωρίς υπερβολές. Με εκατομμύρια εμφανίσεις και υψηλά ποσοστά αλληλεπίδρασης, τα δύο βίντεο άνοιξαν έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από το άτμισμα, έναν διάλογο που δεν περιορίζεται στην καταγραφή κινδύνων, αλλά θέτει το ζήτημα της επιλογής και της ευθύνης.
Δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη δράση. Αποτελεί την αφετηρία μιας μακροχρόνιας στρατηγικής ενημέρωσης, η οποία θα εξελίσσεται διαρκώς μέσα από νέα οπτικοακουστικά υλικά, δυναμικές συνεργασίες, εκπαιδευτικό υλικό και σταθερή παρουσία σε επιστημονικές εκδηλώσεις, σχολεία, αθλητικούς χώρους, ψηφιακές πλατφόρμες και κάθε περιβάλλον όπου βρίσκονται παιδιά και έφηβοι.
Η πρόληψη, για τη W4O Hellas, δεν είναι εκστρατεία περιορισμένης διάρκειας. Είναι διαρκής διαδικασία.
Σε μια εποχή όπου οι απειλές για τη δημόσια υγεία αλλάζουν μορφή και προσαρμόζονται ταχύτατα, η ενημέρωση οφείλει να εξελίσσεται με την ίδια ταχύτητα. Η W4O Hellas επιλέγει να σταθεί απέναντι στο φαινόμενο του ατμίσματος όχι μόνο ως επιστημονικός φορέας, αλλά ως ενεργός κοινωνικός συνομιλητής, πριν το «δοκιμάζω» γίνει «χρειάζομαι», πριν η μόδα γίνει εξάρτηση.
Γιατί η πρόληψη δεν είναι μια στιγμή.
Είναι διαρκής ευθύνη.
Και η πιο ουσιαστική μορφή φροντίδας είναι να προστατεύεις τη ζωή πριν χρειαστεί να τη σώσεις.
Και αυτό ακριβώς συνοψίζει το μήνυμα της καμπάνιας, όχι ως σύνθημα, αλλά ως επιλογή:
Ας αναπνεύσουμε ζωή. Την πιο ωραία γεύση.
Μια υπενθύμιση ότι η καθαρή ανάσα, το καθαρό μυαλό και η ελευθερία επιλογής είναι τελικά πιο ελκυστικά από οποιαδήποτε «γεύση» νικοτίνης.
