Πώς να βάλεις όρια στην οικογένειά σου (και να μην νιώθεις τύψεις)

Σε κάθε οικογένεια υπάρχει κι ένα «θύμα» που δυσκολεύεται να βάλει τα όρια του με αποτέλεσμα να επιφορτίζεται με πράγματα που θα ήθελε να αποφύγει, χωρίς να υποκύψει σε πιθανούς συναισθηματικούς εκβιασμούς. Αν έχεις βρεθεί σε παρόμοια θέση μην ανησυχείς. Δεν είσαι μόν@.

Το να βάζεις όρια στην οικογένειά σου άλλωστε είναι από τις πιο δύσκολες –και παρεξηγημένες– πράξεις αυτοφροντίδας. Βλέπεις το πιο πιθανό είναι να έχεις μεγαλώσει με την ιδέα ότι «η οικογένεια είναι πάνω απ’ όλα», ότι πρέπει να αντέχεις, να υποχωρείς πάντοτε εσύ και να μη χαλάς ποτέ τις εύθραυστες οικογενειακές ισορροπίες. Κι όμως, η έλλειψη ορίων δεν σε φέρνει πιο κοντά στον άλλον, αντίθετα σε εξαντλεί, σε θυμώνει και τελικά βλάπτει τις σχέσεις που θέλεις να προστατέψεις. Για αυτό εμείς συγκεντρώσαμε μια σειρά από συμβουλές ώστε να μπορέσεις πιο εύκολα να βάλεις τα όριά σου στην οικογένεια.

Τι είναι όριο;

Πρώτα απ’ όλα, ξεκαθάρισε τι είναι όριο και τι δεν είναι. Όριο δεν σημαίνει τιμωρία, απόσταση ή ψυχρότητα. Σημαίνει αντίθετα να ορίζεις τι είναι αποδεκτό για εσένα και τι όχι. Είναι ένας τρόπος να προστατεύεις τον χρόνο, την ενέργεια και την ψυχική σου ισορροπία. Χωρίς όρια, λειτουργείς μόνιμα σε «λειτουργία ανάγκης», καλύπτοντας τις απαιτήσεις των άλλων εις βάρος μόνο του εαυτού σου.

Το μέσα σου θα σου δώσει τις απαντήσεις που χρειάζεσαι

Ξεκίνα από μέσα σου. Πριν μιλήσεις σε οποιονδήποτε, χρειάζεται να αναγνωρίσεις πού νιώθεις πίεση, θυμό ή δυσφορία. Είναι οι συνεχείς παρεμβάσεις στις αποφάσεις σου; Τα σχόλια για τη ζωή, τη δουλειά ή τις σχέσεις σου; Η προσδοκία ότι είσαι πάντα διαθέσιμος; Όταν εντοπίσεις το πρόβλημα, μπορείς να το εκφράσεις με σαφήνεια και συνακόλουθα να βρεις τη λύση του.

Μίλα με ηρεμία και ξεκάθαρα

Όταν έρθει η στιγμή να θέσεις τα όριά σου, πες τα καθαρά, ήρεμα και ξάστερα. Μίλα σε πρώτο πρόσωπο: «Δεν νιώθω άνετα όταν…», «Χρειάζομαι να…», «Για μένα είναι σημαντικό…». Δεν χρειάζεται να εξηγείς υπερβολικά ούτε φυσικά να απολογείσαι. Όσο περισσότερες δικαιολογίες δίνεις, τόσο πιο διαπραγματεύσιμα φαίνονται τα όριά σου.

Ετοιμάσου για διαπραγμάτευση

Να περιμένεις αντίσταση, καθώς κανείς δεν θα πέσει αμαχητί. Οι οικογενειακές δυναμικές χτίζονται επί χρόνια και κάθε αλλαγή τις ταράζει. Κάποιοι μπορεί να αντιδράσουν με θυμό, ειρωνεία ή ενοχές του τύπου «μα για το καλό σου το λέω». Αυτό δεν σημαίνει ωστόσο ότι κάνεις κάτι λάθος. Σημαίνει αντίθετα ότι αλλάζεις σιγά σιγά έναν ρόλο που οι άλλοι είχαν συνηθίσει.

Απορώ αν αισθάνεσαι τύψεις

Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι δίχως άλλο οι τύψεις που δημιουργούνται. Έχεις μάθει άλλωστε να συνδέεις την αγάπη με την αυτοθυσία. Παρόλα αυτά το να βάζεις όρια δεν είναι σε καμία περίπτωση εγωισμός. Είναι ευθύνη απέναντι στον εαυτό σου. Οι τύψεις είναι συχνά σημάδι ότι σπας παλιά μοτίβα, όχι ότι πληγώνεις τους άλλους. Με τον καιρό, μειώνονται.

Η συνέπεια μετρά

Να είσαι συνεπής. Ένα όριο που μπαίνει και μετά αναιρείται δημιουργεί περισσότερη σύγχυση και ένταση μεταξύ των προσώπων που συγκροτούν την οικογένεια. Αν πεις «δεν μπορώ να απαντώ σε τηλεφωνήματα στη δουλειά», χρειάζεται να το τηρήσεις. Η συνέπεια χτίζει σεβασμό, ακόμα κι αν στην αρχή προκαλεί φυσιολογικά μια κάποια δυσφορία στους απέναντι.

Θυμήσου ότι οι υγιείς σχέσεις αντέχουν τα όρια

Αν μια σχέση βασίζεται μόνο στην υποχώρηση και την ενοχή, τότε χρειάζεται σίγουρα επαναπροσδιορισμό. Βάζοντας όρια, δεν απομακρύνεσαι από την οικογένειά σου, τουναντίον δημιουργείς χώρο για πιο ειλικρινή, ισορροπημένη και ουσιαστική σύνδεση.