Εγκυμοσύνη στην εφηβεία: Όταν ο πελαργός... βιάζεται

 της Μάριελ Μπόμπα

Η γέννηση ενός παιδιού είναι για τις περισσότερες γυναίκες η σημαντικότερη και η πιο ευτυχισμένη στιγμή της ζωής τους. Όταν μάλιστα πρόκειται για το πρώτο μωρό, τα συναισθήματα είναι ακόμη πιο έντονα. «Το θαύμα της ζωής», όπως οι περισσότερες μητέρες χαρακτηρίζουν τη γέννηση του παιδιού τους , αλλάζει ριζικά τη ζωή τους και τους δίνει έναν πρωτόγνωρο ρόλο, αυτόν της μητρότητας.

Τι γίνεται όμως όταν η μέλλουσα μητέρα δεν έχει συμπληρώσει ακόμη τα 18 της χρόνια; Μια εγκυμοσύνη στην εφηβεία μάλλον προκαλεί διαφορετικά συναισθήματα. Η κ. Μαρία Σαράντη κλινική ψυχολόγος- παιδοψυχολόγος αναλύει μαζί μας αυτήν την τόσο ιδιαίτερη περίπτωση εγκυμοσύνης.

Η δυσκολία της κατάστασης έγκειται ακριβώς στην ανάληψη ευθυνών. «Στην ηλικία των 16 ή των 17 το άτομο δε φέρει ούτε την ευθύνη του ίδιου του του εαυτού», αναφέρει. «Πώς λοιπόν θα μπορέσει μια τόσο νεαρή γυναίκα να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι σε κάτι τέτοιο; Η εγκυμοσύνη στην εφηβεία σημαίνει ότι ένα παιδί κυοφορεί ένα άλλο παιδί. Αυτό καταδεικνύει από μόνο του την ιδιομορφία μιας τέτοιας περίπτωσης».

Η στιγμή της μεγάλης ανακοίνωσης

Για τις περισσότερες έγκυες έφηβες, ένα από τα πιο επώδυνα μέρη της όλης διαδικασίας είναι η στιγμή της ανακοίνωσης της εγκυμοσύνης τους στους γονείς τους. Το πόσο εύκολα ή δύσκολα θα γίνει η ανακοίνωση αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις μέχρι τότε σχέσεις τους με τους γονείς. Φυσικά η ύπαρξη γερών οικογενειακών δεσμών διευκολύνει την διαδικασία.

Βέβαια η έφηβη δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να αποκρύψει από τους γονείς της την εγκυμοσύνη της, όσο και αν μια τέτοια στιγμή είναι για εκείνη δύσκολη ή αμήχανη. Λόγω του ότι η ίδια θεωρείται παιδί (ακόμη και από το νόμο), η παρουσία ενός ενήλικα, ο οποίος θα χειριστεί την κατάσταση υπεύθυνα και ψύχραιμα, κρίνεται το λιγότερο απαραίτητη. «Πολλές φορές η έφηβη ανακοινώνει αρχικά την εγκυμοσύνη της σε κάποιο άλλο πρόσωπο του οικογενειακού της περιβάλλοντος, το οποίο αναλαμβάνει να κάνει την ανακοίνωση στους γονείς της. Αν αυτή η επιλογή διευκολύνει την κοπέλα και την κάνει να αισθάνεται πιο άνετα, είναι φυσικά μια καλή εναλλακτική λύση. Το ζητούμενο είναι σε κάθε περίπτωση να απευθυνθεί σε κάποιον ενήλικα», αναφέρει η κ. Σαράντη. Άλλωστε, μια εγκυμοσύνη εκτός των άλλων είναι θέμα υγείας, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να επισκεφτεί κάποιον γιατρό. Φυσικά οι γονείς της είναι αυτοί που θα την βοηθήσουν στην επιλογή του γιατρού, αλλά και θα τη συνοδέψουν εκεί.

Η στάση των γονιών

Αναμφισβήτητα μια εγκυμοσύνη στην εφηβεία, δεν επηρεάζει μόνο την ίδια την έφηβη, αλλά ολόκληρη την οικογένειά της. Οι γονείς της έρχονται ξαφνικά αντιμέτωποι με μια πολύ ιδιάζουσα κατάσταση, η οποία σίγουρα είτε περισσότερο είτε λιγότερο θα αναστατώσει τη ζωή της οικογένειας. Παρ’ όλα αυτά θα πρέπει να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για μετριαστεί η αναπόφευκτη ένταση που φέρνει το γεγονός.

«Πολλές φορές μια εγκυμοσύνη στην εφηβεία μιας κοπέλας μπορεί να έρχεται αντιμέτωπη με το ηθικό σύστημα της οικογένειας. Όπως και να έχει όμως προτεραιότητα στο σημείο αυτό έχει η κοπέλα, για αυτό και οι γονείς καλούνται να κάνουν όσο το δυνατόν καλύτερη διαχείριση των συναισθημάτων τους», αναφέρει η κ. Σαράντη. «Θα πρέπει να έχουν πάντα στο μυαλό τους ότι η κοπέλα έχει ήδη υποστεί ένα συναισθηματικό σοκ, πράγμα που σημαίνει πως θα πρέπει να μετριάσουν τη δική τους ένταση και να αποφύγουν πιθανές συναισθηματικές εκρήξεις».

Η τελική απόφαση

Μια γυναίκα που μένει έγκυος σε τόσο νεαρή ηλικία, σε καμία περίπτωση δεν είχε προγραμματίσει κάτι τέτοιο, εκτός βέβαια αν αναφερόμαστε σε περιπτώσεις που χρονολογούνται αρκετές δεκαετίες πίσω. Σε μια τόσο μικρή και σίγουρα ευαίσθητη ηλικία η εγκυμοσύνη είναι μάλλον μια… δυσάρεστη έκπληξη, η οποία αναπόφευκτα φέρνει τη γυναίκα αντιμέτωπη με το προφανές δίλημμα.

«Όταν μένει έγκυος ένα τόσο νέο κορίτσι, πολλές φορές δεν αντιλαμβάνεται πόσο σημαντική είναι η απόφαση που καλείται να πάρει για το αν θα κρατήσει τελικά το μωρό ή όχι. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα κοριτσιών, τα οποία αποφασίζουν να κάνουν έκτρωση χωρίς να συνειδητοποιούν τί πραγματικά σημαίνει κάτι τέτοιο. Ίσως αυτό που τη δεδομένη στιγμή φαίνεται μικρής σημασίας, μερικά χρόνια αργότερα να τις φέρει αντιμέτωπες με δυσμενείς συνέπειες, ψυχολογικές και μη», αναφέρει η κ. Σαράντη.

Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό η τελική απόφαση να παρθεί όσο το δυνατόν περισσότερο συνειδητοποιημένα. Στο σημείο αυτό είναι πολύ μεγάλος ο ρόλος του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος της κοπέλας και ιδιαίτερα των γονιών της. Φυσικά, η στάση του ανθρώπου από τον οποίο έμεινε έγκυος, επηρεάζει επίσης σημαντικά την απόφασή της.

«Σίγουρα το κορίτσι επηρεάζεται από το περιβάλλον του, ενώ η στάση της μητέρας του απέναντι στο θέμα φαίνεται να είναι καθοριστική για την τελική απόφασή του. Όπως και να έχει όμως, οι άνθρωποι του περιβάλλοντος της κοπέλας πρέπει να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και όχι να της επιβάλλουν τη δική τους άποψη. Όπως συμβαίνει σε κάθε εγκυμοσύνη, η γυναίκα είναι αυτή που αποφασίζει τί θα κάνει με το σώμα της και το αν τελικά θα γίνει μητέρα ή όχι».

Η αλήθεια είναι ότι τα περισσότερα κορίτσια που μένουν έγκυες, επιλέγουν τελικά την άμβλωση. Οι λόγοι είναι μάλλον προφανείς, αφού ένα μωρό σε αυτή την ηλικία ακόμη κι αν δεχτούμε πως δεν εμποδίζει τα μελλοντικά σχέδια της έφηβης, σίγουρα τους δίνει μια διαφορετική τροχιά. Όπως συμβαίνει σε κάθε περίπτωση, ο ερχομός ενός παιδιού αλλάζει δραματικά τη ζωή της μητέρας, πράγμα που σημαίνει πως η ίδια από ένα σημείο και μετά δε θα μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα. Άλλωστε όπως ισχυρίζονται οι περισσότερες μητέρες, ο ρόλος της μητρότητας είναι κάτι που «κουβαλάς» σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας σου, ακόμη και όταν δεν είσαι μαζί με το παιδί.

Έφηβη μητέρα

Φυσικά, αν και σε σημαντικά μικρότερο ποσοστό, υπάρχουν κοπέλες που αποφασίζουν να κρατήσουν το μωρό. Συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις η κοπέλα έχει μια πολύ καλή σχέση με το σύντροφό της, χωρίς ωστόσο να αποκλείουμε και το ενδεχόμενο να θέλει να το κρατήσει ακόμη και χωρίς τη δική του στήριξη.

Οι γονείς είτε συμμερίζονται, είτε όχι την απόφασή της, θα πρέπει σίγουρα να βρίσκονται κοντά της και να τη στηρίζουν, καθώς η περίοδος της εγκυμοσύνης είναι από μόνη της πολύ ιδιαίτερη. Η ψυχολογική υποστήριξη από τους γονείς και το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον είναι απαραίτητη. Σίγουρα σε αυτό το στάδιο δεν ενδείκνυνται αρνητικές αντιδράσεις σχετικά με το γεγονός, αφού η τελική απόφαση έχει ληφθεί, ενώ από ένα σημείο και μετά είναι μη αναστρέψιμη. Άλλωστε, ο ερχομός ενός παιδιού, σηματοδοτεί μια νέα ζωή και δεν παύει ποτέ να είναι ένα ευχάριστο γεγονός.

Μετά τη γέννηση του παιδιού, η βοήθεια από το οικογενειακό περιβάλλον είναι ακόμη πιο σημαντική. Η νέα γιαγιά θα πρέπει να προσφέρει τις γνώσεις που η ίδια διαθέτει λόγω της εμπειρίας της.

«Η βοήθεια από την οικογένεια της μητέρας ή του πατέρα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σίγουρα πολύτιμη και κρίνεται απαραίτητη. Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί ως προς το βαθμό που συμβαίνει αυτό, ώστε να αποφευχθεί μια πιθανή σύγχυση των ρόλων», αναφέρει η κ. Σαράντη. «Πολλές φορές παρατηρείται η γιαγιά να παίρνει το ρόλο της μητέρας του παιδιού και η μητέρα να παίρνει μια σχεδόν αδελφική θέση. Αυτό είναι κάτι που οπωσδήποτε θα πρέπει να αποφευχθεί. Η γιαγιά είναι καλό να λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι υποκαθιστώντας τη μητέρα. Θα πρέπει δηλαδή σε κάθε περίπτωση να υπάρχει ο χώρος για δημιουργία σχέσης μητέρας- παιδιού. Άλλωστε αυτό είναι που χρειάζεται ένα μωρό περισσότερο από οτιδήποτε άλλο».