Τιτανικός: Ένας ολόκληρος αιώνας στον βυθό

του Γιώργου Κόκουβα

Το ημερολόγιο δείχνει 1997. Οι αιθουσάρχες των κινηματογράφων τρίβουν τα χέρια τους, γιατί ο χώρος των ταμείων τους μοιάζει με διαδήλωση. Και ο James Cameron αναλαμβάνει να μας ξυπνήσει το ενδιαφέρον για ένα πλεούμενο που δεν σταμάτησε ποτέ να παρέχει πρόσφορο έδαφος για συζητήσεις, ιστορίες ανθρώπινης υπεροψίας και συγκινητικών αποχαιρετισμών όσο οι πολυτελείς σάλες του Τιτανικού γέμιζαν με το νερό του Ατλαντικού. 

Δεκαπέντε χρόνια και δυο ντουλάπια Όσκαρ μετά την πρώτη κινηματογραφική προβολή, ο Cameron μας ξανακλείνει θέση στο πλοίο του, στην τρισδιάστατη πλώρη του οποίου ανέβηκαν εκ νέου η Rose και ο Jack για να κατακτήσουν το box office και αυτής της δεκαετίας. 

Δεν είναι καθόλου τυχαίο, βέβαια, πως ο προγραμματισμός της προβολής της νέας εκδοχής συμπίπτει με την πάροδο ενός αιώνα ακριβώς από την δραματική «πτώση» του Τιτανικού. Όσο κι αν μας πονάει όμως, η Rose και ο Jack δεν ήταν στην πραγματικότητα επιβάτες του Τιτανικού. Ούτε το υπερωκεάνιο είχε διαφημιστεί τότε ως «αβύθιστο πλοίο». Με την ευκαιρία των 100 χρόνων από την ημέρα που 1.500 ψυχές αποβιβάστηκαν στον βυθό, συγκεντρώνουμε τους μύθους, τις αλήθειες και τα μικρά άγνωστα στοιχεία που αποκαλύπτει συνεχώς το ναυάγιο-σύμβολο.

Μικρά μυστικά του Τιτανικού

Από πού ξεκίνησε, πόσες ψυχές χάθηκαν, πώς διασώθηκαν οι πλούσιοι επιβάτες και πόση πολυτέλεια χώρεσε σε ένα πλεούμενο είναι ήδη γνωστά σε όλους. Παρακάτω θα μάθετε μικρές λεπτομέρειες και άγνωστες ιστορίες, που κρύβονται καλά στα παγωμένα νερά του Ατλαντικού.

*Με τα σημερινά δεδομένα, ένα εισιτήριο πρώτης θέσης για την «Χώρα των Ευκαιριών» θα κόστιζε 70.000 δολάρια. Για δεύτερη θέση θα πληρώνατε 1.000 δολάρια και για την τρίτη θέση κάπου μεταξύ 170 και 640 δολάρια, ενώ αν ο Τιτανικός κατασκευαζόταν σήμερα, θα κόστιζε 400 εκατομμύρια δολάρια.

*Η Millvina Dean ήταν η τελευταία ζωντανή επιβάτης του Τιτανικού που διασώθηκε και έζησε μέχρι το 2009. Όταν το πλοίο βυθίστηκε, η Millvina ήταν μόλις δύο μηνών.

*Στο πρωτοπόρο από κατασκευαστικής άποψης πλοίο, είχαν τοποθετηθεί τουαλέτες με αυτόματο… καζανάκι. Η συγκεκριμένη «πολυτέλεια» ενσωματώθηκε μόνο στους χώρους της τρίτης θέσης, για τον εξής λόγο: Οι κατασκευαστές θεώρησαν πως οι αμόρφωτοι επιβάτες της τρίτης θέσης δεν θα ήταν εξοικειωμένοι καν με τα υδραυλικά συστήματα και πίστευαν ότι δεν θα ήξεραν ούτως ή άλλως πως έπρεπε να τραβήξουν καζανάκι.

*Μόνο ένας άνδρας κατάφερε να αντέξει αρκετά μέσα στα παγωμένα νερά, μέχρι κάποιο σωστικό συνεργείο να τον εντοπίσει. Επρόκειτο για τον Charles Joughin, έναν εξαιρετικά υπέρβαρο άνθρωπο που μόλις είχε καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι κακές του συνήθειες του έσωσαν τη ζωή. 

*Στις οικογένειες του πληρώματος του Τιτανικού δεν επιδικάστηκε κανενός είδους αποζημίωση. Γίνεται και χειρότερο: Η White Star Line, κατασκευάστρια εταιρία του πλοίου, τους έστειλε τον λογαριασμό για τις στολές που χάθηκαν στο ναυάγιο.

*Λίγο πριν το πλοίο βυθιστεί, κάποιος άνοιξε τις πόρτες του αμπαριού όπου φυλάσσονταν τα ζώα των επιβατών. Δύο τυχεροί σκύλοι σώθηκαν. 

*Ο Τιτανικός είχε άλλα δύο «αδελφικά» πλοία, τα Olympic και Britannic, τα οποία τα συνδέει μία κοινή… επιβάτης. Μία από τις καμαριέρες του Τιτανικού, η Violet Jessop εργαζόταν επίσης ως καμαριέρα στο Olympic και ως νοσοκόμα στο Britannic. 

*Μερικοί από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στον πλανήτη βρίσκονταν στον Τιτανικό. Από τους 325 πάμπλουτους επιβάτες, οι 12 τελικά πνίγηκαν. Μεταξύ αυτών, ο JJ Astor, ο Ben Guggenheim, ο Isador Strauss, ο Charles Hays και ο William Dulles.

*Το παγόβουνο στο οποίο προσέκρουσε ο Τιτανικός ήταν σχετικά μικρό. Μιλάμε βέβαια μόνο για την… κορυφή του παγόβουνου, που υψωνόταν μετά βίας μέχρι τη γέφυρα του πλοίου, ενώ το υποβρύχιο μέρος του έφτανε το ύψος ενός κτιρίου 50 ορόφων.

*Μια οικογένεια ειδοποιήθηκε ότι ο γιος τους είχε πεθάνει στο ναυάγιο. Αφού τέλεσαν την κηδεία του, ο γιος μπήκε μέσα στο σπίτι ολοζώντανος. Όπως τους εξήγησε, είχε ένα κακό προαίσθημα πριν επιβιβαστεί, οπότε έμεινε στην ακτή και περίμενε το επόμενο πλοίο.

*Ο Masabumi Hosono έζησε μια ίσως ακόμη πιο σουρεαλιστική ιστορία αφού διασώθηκε. Όταν γύρισε στην πατρίδα του στην Ιαπωνία, η κοινή γνώμη τον χαρακτήρισε δειλό, αφού έζησε όταν τόσοι άλλοι πέθαναν. Πολλοί Ιάπωνες θεώρησαν ότι θα έπρεπε να επιλέξει έναν «τιμημένο» θάνατο. Έτσι, απολύθηκε από την δουλειά του, οι εφημερίδες υποστήριξαν πως έπρεπε να προβεί σε τελετουργική αυτοκτονία και το όνομά του προστέθηκε σε εγχειρίδια παραδειγμάτων ατιμωτικής συμπεριφοράς. Στην πραγματικότητα, ο Ιάπωνας επιβάτης βοήθησε στην διάσωση πολλών επιβατών του Τιτανικού.

*Ο Τιτανικός εντοπίστηκε το 1986, 74 χρόνια μετά το συμβάν του ναυαγίου. Το πρώτο πράγμα που εντόπισαν, ήταν εκατοντάδες παπούτσια στον βυθό, τα οποία έμειναν άθικτα χάρη στο επεξεργασμένο δέρμα από το οποίο κατασκευάζονταν εκείνη την εποχή. Πλέον, η UNESCO αποφάσισε πως το θρυλικό ναυάγιο θα ενταχθεί σε ένα από τα προγράμματά της για την διατήρηση της Υποβρύχιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Σε τελική ανάλυση, το ναυάγιο του Τιτανικού θυμίζει σε όλους μας πως είμαστε απλώς θνητοί άνθρωποι, δίνοντας ένα μάθημα αιώνων.

Μύθοι και αλήθειες για τον Τιτανικό

*Η White Star Lines έφτιαξε τον Τιτανικό με στόχο να τον προωθήσει ως το «αβύθιστο πλοίο». 

Το παραπάνω δεν είναι αληθές, παρότι ενδείκνυται για συμβολισμούς υπεροψίας και απληστίας του ανθρώπου. «Αβύθιστος» δεν αποκλήθηκε παρά μόνο μετά το χτύπημα με το παγόβουνο, όταν οι υπεύθυνοι δήλωσαν: «Έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στον Τιτανικό, πιστεύουμε ότι είναι αβύθιστος». 

Πρόκειται για άλλον έναν αναληθή μύθο, καθώς αφενός το πλοίο είχε διαλέξει μια νότια, σχετικά πιο «αργή» διαδρομή και αφετέρου οι προγραμματισμοί άφιξης εκείνη την εποχή ήταν πιο αυστηροί. Αν το πλοίο έφτανε μια ημέρα νωρίτερα στον προορισμό του, οι επιβάτες θα έπρεπε να παραμείνουν στο λιμάνι για μία επιπλέον ημέρα, μέχρι να φτάσει η προκαθορισμένη στιγμή άφιξης. Στην πραγματικότητα, ο καπετάνιος του Τιτανικού όχι μόνο δεν ήθελε να φτάσει νωρίτερα, αλλά φοβήθηκε ότι θα φτάσει πιο αργά από την προγραμματισμένη ώρα, γι’ αυτό και αύξησε ταχύτητα με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να σταματήσει εγκαίρως την πορεία προς το παγόβουνο. 

*Οι επιβάτες της τρίτης θέσης κλειδώθηκαν στα κάτω πατώματα.

Από το ναυάγιο σώθηκαν 201 επιβάτες πρώτης θέσης και 173 επιβάτες δεύτερης θέσης. Οι περισσότεροι από αυτούς της τρίτης θέσης έχασαν τη ζωή τους, αλλά αυτό συνέβη όχι γιατί τους κλείδωσαν, αλλά αφενός επειδή πολλοί δεν γνώριζαν αγγλικά ώστε να ακολουθήσουν τις οδηγίες και αφετέρου επειδή εκ των πραγμάτων οι καμπίνες τους βρίσκονταν σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση από τις σωστικές λέμβους. 

*Ο Τιτανικός δεν είχε όσες λέμβους χρειαζόταν, εξαιτίας της υπεροψίας των ιδιοκτητών του. 

Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των λέμβων βρισκόταν εντός του νομίμου ορίου, αλλά αυτό έγινε επειδή ο νόμος δεν είχε προβλέψει πως θα κατασκευαστούν πλοία του μεγέθους και της χωρητικότητας του Τιτανικού.