15 πράγματα που δεν ήξερες για την Αθήνα
Σίγουρα ξέρεις αρκετά για την ιστορία της Αθήνας, αλλά τα παρακάτω μυστικά ίσως να μην τα είχε πιάσει το ραντάρ σου…
Η Αθήνα είναι μια πόλη γεμάτη ιστορίες. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, δεν υπάρχει σπιθαμή της που να μην κρύβει μυστικά, έτοιμα να τα ανακαλύψουμε. Τα παρακάτω ίσως να είχαν ξεφύγει από το ραντάρ σου, γι’ αυτό και εμείς τα βρήκαμε και σου τα παρουσιάζουμε.
*Το Θησείο το ξέρεις. Το ότι είναι ναός του Ηφαίστου, επίσης μάλλον το ξέρεις. Ήξερες όμως ότι κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, μετατράπηκε σε βασιλική αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο;
*…και μετά, κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου, οι ντόπιοι αποκαλούσαν χιουμοριστικά τον άγιο «τεμπέλη», μιας και ο ναός λειτουργούσε μόνο μία μέρα τον χρόνο—την ημέρα του αγίου, μιας και οι Οθωμανοί απαγόρευαν την λειτουργία του τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου.
*Επιπλέον, το Θησείο χρησιμοποιήθηκε μέχρι και το 1834 ως προτεσταντικό κοιμητήριο.
*Το Βρυσάκι το έχεις ακουστά; Πρόκειται για μία συνοικία των Αθηνών που… εξαφανίστηκε, και το μόνο που απομένει πλέον από αυτήν είναι η ομώνυμη οδός. Μην ανησυχείς, δεν έπαιξε κάποιο περίεργο, μεταφυσικό φαινόμενο που εξαφάνισε τους Βρυσακιώτες από προσώπου γης. Η συνοικία γκρεμίστηκε μεταξύ 1931-1938 για να πραγματοποιηθούν οι ανασκαφές που έφεραν στο φως την αρχαία Αγορά.
*Στην αρχαία Αγορά, υπήρχε το Ρολόι του Έλγιν, το οποίο ο λόρδος είχε χαρίσει στην Αθήνα για να «εξιλεωθεί» για εκείνα τα γλυπτά. Μετά την Οθωμανική περίοδο, ο πύργος του ρολογιού μετατράπηκε σε φυλακή, μέχρι που καταστράφηκε το 1884 στην μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στην Αγορά.
*Το ρολόι αυτό, που λες, συγκέντρωνε πλήθος κακοποιών στοιχείων και αλητών τα βράδια, τους οποίους ο κόσμος (που βίωνε τις επιθετικές τους διαθέσεις καθημερινά) αποκαλούσε «οι μάγκες του ρολογιού». Αυτή η ομάδα ταραχοποιών στάθηκε αφορμή για να ιδρυθεί η «Σχολή Απόρων Παίδων» του «Παρνασσού», με σκοπό να προσφέρει μόρφωση και επαγγελματικές ευκαιρίες σε παιδιά που το είχαν ανάγκη.
*Ένα ακόμα πράγμα που έχει ενδιαφέρον για αυτούς τους μάγκες είναι το ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα που χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους, από το οποίο ορισμένες φράσεις έχουν επιβιώσει μέχρι και σήμερα. Για παράδειγμα, από εκείνους άρχισε η φράση «δόξα πατρί» εννοώντας «κεφάλι», αλλά και «πατούμενο» εννοώντας «παπούτσι».
*Και μιλώντας για τον Έλγιν, η πράξη του (με τα μάρμαρα, ντε) δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στις ταραγμένες εκείνες εποχές. Έντονες ήταν οι αντιδράσεις ακόμα και από την Αγγλία για την «κλοπή» των μαρμάρων, ενώ ο λόρδος Μπάιρον έγραψε για τον Έλγιν, «Ω, Καληδονία (Σκωτία), κοκκίνησε γιατί είναι γιος σου. Αγγλία, χαίρε, γιατί δεν γεννήθηκε στη γη σου». Γενικά τον Έλγιν δημοφιλή άνθρωπο δεν τον λες.
*Γνωρίζεις την Σχολή Χιλλ, στην Θουκυδίδου; Είναι το παλιότερο ιδιωτικό σχολείο στην Ελλάδα, και λειτουργεί αδιάκοπα μέχρι και σήμερα. 189 ολόκληρα χρόνια.
*Ακόμα μία πρωτιά για την Σχολή Χιλλ που δεν γνώριζες: Εκεί βρέθηκε η πρώτη κουνιστή πολυθρόνα της Αθήνας. Επειδή φυσικά και μας αφορούν και τα lifestyle κομμάτια της εποχής. Για την ακρίβεια, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η μελέτη της Ιστορίας αποτελείται σε πολύ μεγάλο ποσοστό από το να κάνεις ανασκαφές στον τρόπο ζωής της (εκάστοτε) εποχής.
*Σε εμάς ακούγεται είτε τρομακτικό, είτε ασαφώς ρομαντικό (όλα είναι πιο ρομαντικά όταν τα σκεφτόμαστε με ένα σέπια φίλτρο) αλλά ο πετροπόλεμος ήταν σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας, ειδικά των νέων αγοριών, και η κάθε περιοχή είχε δική της… ομάδα. Προφανώς, αυτά τα παιχνίδια σύντομα γίνονταν αιματηρά, ακόμα και θανάσιμα.
*Η συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ, αφού επισκέφτηκε την Ακρόπολη, εξέφρασε την έκπληξή της βλέποντας τους Αθηναίους να σουλατσάρουν γύρω από την περιοχή και να κάθονται σε πηγαδάκια τα βράδια μετά την δουλειά για κουβεντούλα και πλέξιμο. Μάλιστα, είχε γράψει πως «Δεν εκχυδαΐζουν, όμως, το μέρος, όπως προφανώς εμείς οι τουρίστες. Μάλλον το κάνουν ανθρώπινο και οικείο».
*Αν περιεργαστείς από κοντά τους τοίχους των Προσφυγικών στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας, θα βρεις ακόμα μερικές τρύπες από σφαίρες, που βρίσκονται εκεί από τα Δεκεμβριανά του 1944.
*Το Κολωνάκι δεν ήταν πάντα γεμάτο αρχοντικές κατοικίες. Όχι, στην Οθωμανική περίοδο, αλλά και κατά τα πρώτα χρόνια του νεοσύστατου κράτους, ήταν μια γειτονιά με αμπέλια και στάβλους. Ο χαρακτήρας που έχει μέχρι και σήμερα άρχισε να εμφανίζεται κατά τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, αλλά κυρίως μεταπολεμικά.
*Ο Λυκαβηττός ήταν ένας σχεδόν γυμνός λόφος, με λίγη χαμηλή βλάστηση, μετά την επανάσταση του 1821. Η δενδροφύτεση έγινε μεταξύ των ετών 1880 και 1915, και δεν ήταν καθόλου εύκολη διαδικασία· τα κατσίκια που έβοσκαν στον λόφο καταβρόχθιζαν τα νεαρά δενδρύλλια.
*Το Θησείο το ξέρεις. Το ότι είναι ναός του Ηφαίστου, επίσης μάλλον το ξέρεις. Ήξερες όμως ότι κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, μετατράπηκε σε βασιλική αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο;
*…και μετά, κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου, οι ντόπιοι αποκαλούσαν χιουμοριστικά τον άγιο «τεμπέλη», μιας και ο ναός λειτουργούσε μόνο μία μέρα τον χρόνο—την ημέρα του αγίου, μιας και οι Οθωμανοί απαγόρευαν την λειτουργία του τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου.
*Επιπλέον, το Θησείο χρησιμοποιήθηκε μέχρι και το 1834 ως προτεσταντικό κοιμητήριο.
*Το Βρυσάκι το έχεις ακουστά; Πρόκειται για μία συνοικία των Αθηνών που… εξαφανίστηκε, και το μόνο που απομένει πλέον από αυτήν είναι η ομώνυμη οδός. Μην ανησυχείς, δεν έπαιξε κάποιο περίεργο, μεταφυσικό φαινόμενο που εξαφάνισε τους Βρυσακιώτες από προσώπου γης. Η συνοικία γκρεμίστηκε μεταξύ 1931-1938 για να πραγματοποιηθούν οι ανασκαφές που έφεραν στο φως την αρχαία Αγορά.
*Στην αρχαία Αγορά, υπήρχε το Ρολόι του Έλγιν, το οποίο ο λόρδος είχε χαρίσει στην Αθήνα για να «εξιλεωθεί» για εκείνα τα γλυπτά. Μετά την Οθωμανική περίοδο, ο πύργος του ρολογιού μετατράπηκε σε φυλακή, μέχρι που καταστράφηκε το 1884 στην μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στην Αγορά.
*Το ρολόι αυτό, που λες, συγκέντρωνε πλήθος κακοποιών στοιχείων και αλητών τα βράδια, τους οποίους ο κόσμος (που βίωνε τις επιθετικές τους διαθέσεις καθημερινά) αποκαλούσε «οι μάγκες του ρολογιού». Αυτή η ομάδα ταραχοποιών στάθηκε αφορμή για να ιδρυθεί η «Σχολή Απόρων Παίδων» του «Παρνασσού», με σκοπό να προσφέρει μόρφωση και επαγγελματικές ευκαιρίες σε παιδιά που το είχαν ανάγκη.
*Ένα ακόμα πράγμα που έχει ενδιαφέρον για αυτούς τους μάγκες είναι το ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα που χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους, από το οποίο ορισμένες φράσεις έχουν επιβιώσει μέχρι και σήμερα. Για παράδειγμα, από εκείνους άρχισε η φράση «δόξα πατρί» εννοώντας «κεφάλι», αλλά και «πατούμενο» εννοώντας «παπούτσι».
*Και μιλώντας για τον Έλγιν, η πράξη του (με τα μάρμαρα, ντε) δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στις ταραγμένες εκείνες εποχές. Έντονες ήταν οι αντιδράσεις ακόμα και από την Αγγλία για την «κλοπή» των μαρμάρων, ενώ ο λόρδος Μπάιρον έγραψε για τον Έλγιν, «Ω, Καληδονία (Σκωτία), κοκκίνησε γιατί είναι γιος σου. Αγγλία, χαίρε, γιατί δεν γεννήθηκε στη γη σου». Γενικά τον Έλγιν δημοφιλή άνθρωπο δεν τον λες.
*Γνωρίζεις την Σχολή Χιλλ, στην Θουκυδίδου; Είναι το παλιότερο ιδιωτικό σχολείο στην Ελλάδα, και λειτουργεί αδιάκοπα μέχρι και σήμερα. 189 ολόκληρα χρόνια.
*Ακόμα μία πρωτιά για την Σχολή Χιλλ που δεν γνώριζες: Εκεί βρέθηκε η πρώτη κουνιστή πολυθρόνα της Αθήνας. Επειδή φυσικά και μας αφορούν και τα lifestyle κομμάτια της εποχής. Για την ακρίβεια, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η μελέτη της Ιστορίας αποτελείται σε πολύ μεγάλο ποσοστό από το να κάνεις ανασκαφές στον τρόπο ζωής της (εκάστοτε) εποχής.
*Σε εμάς ακούγεται είτε τρομακτικό, είτε ασαφώς ρομαντικό (όλα είναι πιο ρομαντικά όταν τα σκεφτόμαστε με ένα σέπια φίλτρο) αλλά ο πετροπόλεμος ήταν σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας, ειδικά των νέων αγοριών, και η κάθε περιοχή είχε δική της… ομάδα. Προφανώς, αυτά τα παιχνίδια σύντομα γίνονταν αιματηρά, ακόμα και θανάσιμα.
*Η συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ, αφού επισκέφτηκε την Ακρόπολη, εξέφρασε την έκπληξή της βλέποντας τους Αθηναίους να σουλατσάρουν γύρω από την περιοχή και να κάθονται σε πηγαδάκια τα βράδια μετά την δουλειά για κουβεντούλα και πλέξιμο. Μάλιστα, είχε γράψει πως «Δεν εκχυδαΐζουν, όμως, το μέρος, όπως προφανώς εμείς οι τουρίστες. Μάλλον το κάνουν ανθρώπινο και οικείο».
*Αν περιεργαστείς από κοντά τους τοίχους των Προσφυγικών στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας, θα βρεις ακόμα μερικές τρύπες από σφαίρες, που βρίσκονται εκεί από τα Δεκεμβριανά του 1944.
*Το Κολωνάκι δεν ήταν πάντα γεμάτο αρχοντικές κατοικίες. Όχι, στην Οθωμανική περίοδο, αλλά και κατά τα πρώτα χρόνια του νεοσύστατου κράτους, ήταν μια γειτονιά με αμπέλια και στάβλους. Ο χαρακτήρας που έχει μέχρι και σήμερα άρχισε να εμφανίζεται κατά τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, αλλά κυρίως μεταπολεμικά.
*Ο Λυκαβηττός ήταν ένας σχεδόν γυμνός λόφος, με λίγη χαμηλή βλάστηση, μετά την επανάσταση του 1821. Η δενδροφύτεση έγινε μεταξύ των ετών 1880 και 1915, και δεν ήταν καθόλου εύκολη διαδικασία· τα κατσίκια που έβοσκαν στον λόφο καταβρόχθιζαν τα νεαρά δενδρύλλια.
