Πώς να επι...βιώσετε την οικονομική κρίση

Η αγαπημένη συζήτηση –σε παρέες, κανάλια και διεθνείς οργανισμούς– των ημερών, η χρηματοπιστωτική κρίση μπορεί να σας συγκινεί και να σας επηρεάζει από ελάχιστα έως υπερβολικά, αναλόγως του βαθμού αισιοδοξίας σας. Κάποιοι έχουν χάσει τον ύπνο τους, κάποιοι παραμένουν παγερά αδιάφοροι μετά το πέρας των καθημερινών διεξοδικών αναλύσεων. Σε όποια κατηγορία και αν ανήκετε, η πρόληψη είναι πάντα η καλύτερη θεραπεία. Και ακόμη κι αν δεν έχετε επενδύσεις και σοβαρούς λόγους ανησυχίας, λίγη οικονομία δεν έβλαψε ποτέ κανέναν.

Συγκεντρώσαμε τις συμβουλές των ειδικών, για να σας βοηθήσουμε να επιβιώσετε την οικονομική κρίση, είτε προστατεύοντας τις καταθέσεις σας είτε –αν αυτές απλά δεν υπάρχουν– διαχειριζόμενοι σωστά τις μηνιαίες απολαβές, και εξοφλώντας τα χρέη που σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις είναι μάλλον καλύτερα να μην έχετε.

Μετρητά, μετρητά, μετρητά
Σε κάθε οικονομική κρίση, τα μετρητά μπορούν να αποδειχτούν σωτήρια –όχι μόνο γιατί σας απαλλάσσουν από την ανάγκη να ρευστοποιήσετε μετοχές κια λοιπές τυχόν επενδύσεις σε μη ελκυστικές τιμές, αλλά και γιατί θα σας επιτρέψουν να αγοράσετε, σε εξαιρετικά συμφέρουσες τιμές, όταν το τέλος του τούνελ θα αρχίσει να διαφαίνεται –κι αυτό μπορεί να συμβεί πολύ γρηγορότερα απ’ όσο νομίζετε. Τα χρηματιστήρια τείνουν να παρουσιάζουν ανοδικές τάσεις όταν οι κυβερνήσεις λαμβάνουν μέτρα ενάντια σε μια οικονομική κρίση, αγοράζοντας για παράδειγμα συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο ιδιωτικών τραπεζών, όπως συμβαίνει τώρα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Καλό είναι, βέβαια, κάθε βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση να γίνεται με προσοχή, και μόνο αφού έχετε συγκεντρώσει σε μετρητά το αντίστοιχο ποσό των εξόδων διαβίωσης ενός έτους.

Περικόψτε έξοδα
Δεν υπάρχει ασφαλέστερος τρόπος να δημιουργήσετε ένα δίχτυ ασφαλείας μετρητών από την περικοπή κάποιων εξόδων, που μπορεί τώρα να σας φαίνονται απαραίτητα, αλλά γρήγορα θα συνηθίσετε την… απουσία τους. Πέρα από τα προφανή –καθαριστήριο, οικιακή βοηθός, καθημερινό delivery– υπάρχουν κάποια μικρά, σχεδόν αμελητέα καθημερινά έξοδα που καταργώντας τα μπορείτε να δείτε σημαντική διαφορά στο τέλος του μήνα. Ζητήστε από την τράπεζά σας να κλειδώσει το λογαριασμό σας ώστε να μην επιτρέπει υπεραναλήψεις, και χρησιμοποιήστε μόνο τα ATM της δικής σας τράπεζας, για να γλιτώσετε τις χρεώσεις του διατραπεζικού συστήματος. Αν έχετε ασφάλεια ζωής, και κόψατε πρόσφατα το κάπνισμα ή χάσατε πολύ βάρος, ενδέχεται να μπορείτε να αλλάξετε το πρόγραμμά σας με κάποιο οικονομικότερο.

Εξοφλήστε τα χρέη
Το ξέρουμε, φαίνεται βουνό. Αν, όμως, θέσετε προτεραιότητες και βάλετε συγκεκριμένους στόχους –με ακόμη πιο συγκεκριμένα deadlines– η διαδικασία θα είναι ευκολότερη. Ξεκινήστε εξοφλώντας την πιστωτική κάρτα με το μικρότερο υπόλοιπο, συνεχίστε με αυτήν που έχει το υψηλότερο επιτόκιο και προχωρήστε στα δάνεια με κυμαινόμενα επιτόκια. Πού θα βρείτε τα χρήματα; Απλό –κοιτάξτε το προηγούμενο βήμα. Τα λεφτά που θα εξοικονομήσετε από τις περικοπές εξόδων μην τα σπαταλήσετε σε ταξίδια και ξέφρενο shopping –χρησιμοποιήστε τα για να ξεχρεώσετε.

Βεβαιωθείτε ότι τα χρήματά σας είναι ασφαλή
Στις Ηνωμένες Πολιτείες –απ’ όπου ξεκίνησαν όλα– η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έδωσε πρόσφατα εγγυήσεις για τους καταθετικούς λογαριασμούς έως 250.000 δολάρια ανά άτομο και ανά τραπεζικό ίδρυμα. Το όριο μέχρι πρόσφατα ήταν τα 100.000 δολάρια, και η συγκεκριμένη αύξηση κατά πάσα πιθανότητα θα ισχύσει μέχρι το τέλος του 2009. Καθότι είναι πολύ πιθανό αντίστοιχα μέτρα να ληφθούν και στην Ευρώπη, καλό είναι να μη μπερδευτείτε: το παλιό κόλπο των διαφορετικών λογαριασμών σε περισσότερες τράπεζες, αν η περιουσία σας είναι μεγάλη, είναι πάντα ασφαλές. Θυμηθείτε, επίσης, ότι οι εγγυήσεις που παρέχουν οι κυβερνήσεις σε αυτές τις περιπτώσεις αφορούν τους καταθετικούς λογαριασμούς και όχι τους λογαριασμούς χρηματιστηριακών.

Επενδύστε σε ξένες μετοχές
Ξέρετε ότι είναι πάντα σημαντικό να επενδύετε τις καταθέσεις σας σε μικρές, μεσαίες και μεγαλύτερες μετοχές και ομόλογα, αλλά και να διαθέτετε και ένα δίχτυ ασφαλείας μετρητών σε κάποιον ασφαλή καταθετικό λογαριασμό. Σε αυτά είναι τώρα απαραίτητο να προσθέσετε και μερικές επενδύσεις σε ξένες μετοχές, οι οποίες μπορεί να μη βγουν αλώβητες από την κρίση, δε θα ακολουθήσουν όμως τη βουτιά του εγχώριου νομίσματος και την συνεπακόλουθη άνοδο των επιτοκίων. 
 
Προσπαθήστε να εξοφλήσετε το στεγαστικό σας 
Τον τελευταίο καιρό τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν αρχίσει να ανεβαίνουν, με αποτέλεσμα το στεγαστικό μας δάνειο να ακριβαίνει. Αυτό είναι αρκετά παράξενο αν αναλογιστεί κανείς την ύφεση που επικρατεί γενικότερα. Όσο, όμως, οι ξένες κυβερνήσεις συνεχίζουν να διοχετεύουν χρήματα στις οικονομίες και οι αγορές ομολόγων ανησυχούν για την εξασθένιση του δολαρίου και την αύξηση του πληθωρισμού, τα στεγαστικά επιτόκια θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Αν, λοιπόν, επιβαρύνεστε με ένα στεγαστικό δάνειο κυμαινόμενων επιτοκίων, τα οποία μπορεί να εκτιναχθούν μέσα στα επόμενα ένα-δύο χρόνια, είναι προτιμότερο ή να το αποπληρώσετε (αν φυσικά μπορείτε) ή να το μετατρέψετε σε σταθερό με ένα βάθος π.χ. 30 χρόνων, ακόμα κι αν αυτή τη στιγμή αποδειχθεί ακριβότερο από όσα ήδη πληρώνετε.

Μην πανικοβάλλεστε
Το τέλος του κόσμου θα έρθει μία φορά. Και σίγουρα αυτή η φορά δεν είναι τώρα. Αυτό σημαίνει ότι τόσο τα χρηματιστήρια και τα ομόλογα όσο και οι κτηματαγορές, οι δουλειές και οι επιχειρήσεις γενικότερα θα ανακάμψουν κάποια στιγμή. Το να πουλήσετε μετοχές σας τώρα, λοιπόν, μπορεί να αποδειχθεί πολύ κακή απόφαση. Επανεκτιμήστε το μέγεθος του ρίσκου που μπορείτε να αντέξετε αναλογιζόμενοι ότι οι μετοχές συχνά πέφτουν 10%, τακτικά 20% και σπανιότερα περισσότερο από 30%, ενώ -αντιστρόφως- πάντα μακροπρόθεσμα ανεβαίνουν. Για να αποφύγετε τα λάθη, ελέγχετε την αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου σας κάθε έξι μήνες –πουλώντας ό,τι έχει ανέβει και αγοράζοντας ό,τι έχει πέσει- για να έχετε συναίσθηση των χρημάτων και των επενδύσεών σας.

Ελέγχετε τον λογαριασμό της πιστωτικής σας κάρτας
Δεν λέμε ότι συμβαίνει πάντα, αλλά δεν είναι καθόλου απίθανο στις μέρες μας κάποιες πιστωτικές κάρτες να ανεβάσουν χωρίς να το καταλάβετε τον τόκο τους, γι’αυτό πρέπει πάντα να ελέγχετε τους λογαριασμούς σας. Αν δείτε να συμβαίνει κάτι τέτοιο καλέστε τους για να μάθετε το όριο και τον τόκο της κάρτας σας και αν ανακαλύψετε ότι αυτά έχουν ανέβει ζητήστε τους να το επαναφέρουν στο αρχικό ποσοστό, αυτό με το οποίο ξεκινήσατε να χρησιμοποιείτε την κάρτα. Αν δεν θέλουν να σας χάσουν ως πελάτη (ειδικά αν είστε καλός πελάτης) το λογικό είναι να σας ακούσουν.

Ελέγχετε την ενημέρωση που στέλνει ο χρηματιστής σας
Εφόσον έχετε επενδύσει σε εταιρικές μετοχές και η εταιρία στην οποία έχετε επενδύσει χρεοκόπησε ή συγχωνεύτηκε ή αγοράστηκε από κάποια άλλη, καλό είναι να ελέγχετε την ενημέρωση που σας στέλνεται από τον χρηματιστή σας για τυχόν λάθη, τα οποία αν δεν διορθωθούν άμεσα μπορεί να σας κοστίσουν μέχρι και την απώλεια των χρημάτων σας.

Μην διστάζετε να δανείσετε
Αν για κάποιο λόγο έχετε βρεθεί με αρκετά μετρητά, ενώ μέλη της οικογένειάς σας ή φίλοι σας έχουν πραγματικά ανάγκη, μην διστάσετε να τους δανείσετε χρήματα. Την εποχή αυτή οι περισσότερες τράπεζες απορρίπτουν αιτήματα δανεισμού γιατί φοβούνται ότι τα δάνεια που θα δώσουν θα «σκάσουν». Έτσι θα υπάρχουν σίγουρα κάποιοι γνωστοί σας που έχουν ανάγκη από μετρητά. Αν έχετε εμπιστοσύνη στην φερεγγυότητά τους μπορείτε να τους δανείσετε εσείς ένα ποσό και ανάλογα με το πότε σκοπεύουν να σας το επιστρέψουν να τους «επιβαρύνετε» με ένα υποτυπώδες επιτόκιο -όσο νομίζετε εσείς- για να μην βγείτε και χαμένοι από αυτό. Άλλωστε, οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους!