Ο Ελύτης που έγινε τραγούδι: Η ποίηση που μάθαμε χωρίς να ανοίξουμε βιβλίο

Μπορεί να μη θυμάσαι πότε διάβασες τελευταία φορά ποίηση. Ίσως πάλι η τελευταία σου συνάντηση μαζί της να περιλάμβανε ένα σχολικό βιβλίο, υπογραμμίσεις και την μόνιμη ερώτηση «τι θέλει να πει ο ποιητής;».

Με τον Ελύτη, πάντως, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να έχεις ανταμώσει πολύ συχνότερα απ’ όσο νομίζεις.

Ο Θεοδωράκης, ο Λάγιος, ο Κόκοτος, ο Παπαδημητρίου έδωσαν στην ποίησή του μελωδίες κι έτσι, οι θάλασσες, οι έρωτες, οι αγωνίες και τα παράπονά του βρέθηκαν στα χείλη ανθρώπων που μπορεί να μην είχαν καν ποιητική συλλογή στη βιβλιοθήκη τους.

Πατάμε το play σε δέκα τέτοιες συναντήσεις.

Ένα το χελιδόνι – Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Το «Ένα το χελιδόνι», από το μελοποιημένο «Άξιον Εστί» του Μίκη Θεοδωράκη, κυκλοφόρησε το 1964 και απογειώνεται από τη φωνή του Μπιθικώτση.

Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ – Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Στην ίδια μεγάλη συνάντηση Ελύτη και Θεοδωράκη ανήκει και το τραγούδι που ακούγεται σαν επίκληση και συλλογικό αίτημα.

Του μικρού βοριά – Ντόρα Γιαννακοπούλου

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Ο Ελύτης μπορεί να είναι και ανάλαφρος, παιχνιδιάρης, σχεδόν κουβεντιαστός. Στις «Μικρές Κυκλάδες», που ο Θεοδωράκης συνέθεσε το 1963 και ηχογράφησε αρχικά με τη Ντόρα Γιαννακοπούλου, ο άνεμος γίνεται κάποιος στον οποίο μπορείς να ζητήσεις κάτι.

Μαρίνα – Ντόρα Γιαννακοπούλου

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Από τον ίδιο κύκλο, η «Μαρίνα» είναι ένας μικρός κήπος που ανοίγει με το που αρχίζει το τραγούδι. Μυρωδιές, νερό, αστέρια και η μορφή ενός αγαπημένου προσώπου μπλέκονται χωρίς να χρειάζεται να τα βάλουμε σε λογική σειρά. Η καθαρή ερμηνεία της Γιαννακοπούλου ταιριάζει σε αυτή τη φωτεινή, ερωτική πλευρά του.

Το θαλασσινό τριφύλλι – Ρένα Κουμιώτη

Μουσική: Λίνος Κόκοτος

Το 1972, ο Λίνος Κόκοτος μελοποίησε τραγούδια από την ομώνυμη ενότητα των «Ρω του Έρωτα», με ερμηνευτές τη Ρένα Κουμιώτη και τον Μιχάλη Βιολάρη. Στο τραγούδι που έδωσε τον τίτλο στον δίσκο, η φωνή της Κουμιώτη μάς βάζει σε έναν κόσμο όπου η θάλασσα και το όνειρο συνυπάρχουν φυσικά.

Το δελφινοκόριτσο – Μιχάλης Βιολάρης

Μουσική: Λίνος Κόκοτος

Στο ίδιο άλμπουμ συναντάμε ένα από τα πιο παιχνιδιάρικα πλάσματα της ελυτικής φαντασίας. Το «Δελφινοκόριτσο» έχει αλμύρα, κίνηση και το ξάφνιασμα ενός καλοκαιρινού έρωτα. Ο Βιολάρης το τραγουδά με μια ανεπιτήδευτη ζεστασιά που κάνει τις απίθανες εικόνες του να ακούγονται απολύτως φυσιολογικές.

Όμορφη και παράξενη πατρίδα – Γιώργος Νταλάρας

Μουσική: Δημήτρης Λάγιος

Το 1982, ο Δημήτρης Λάγιος παρουσίασε τη μελοποίησή του στον «Ήλιο τον ηλιάτορα», με τον Γιώργο Νταλάρα, την Ελένη Βιτάλη και τον Νίκο Δημητράτο. Από εκεί προέρχεται αυτή η τόσο αναγνωρίσιμη περιγραφή της Ελλάδας, με την τρυφερότητα και την απορία να πηγαίνουν χέρι χέρι.

Το τρελοβάπορο – Νίκος Δημητράτος

Μουσική: Δημήτρης Λάγιος

Από τον «Ήλιο τον ηλιάτορα» έρχεται και το περίφημο καράβι που κουβαλά μια ολόκληρη χώρα. Ο Ελύτης κάνει την Ελλάδα εικόνα παράδοξη, ζωντανή, σχεδόν παραμυθένια, και ο Λάγιος της δίνει μουσική κίνηση. Η στιβαρή φωνή του Νίκου Δημητράτου κρατά το τραγούδι δεμένο με τη γη.

Το παράπονο – Ελευθερία Αρβανιτάκη

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Στα «Τραγούδια για τους μήνες» του 1996, η συνάντηση της Αρβανιτάκη με τον Παπαδημητρίου έφερε την ποίηση ξανά πολύ κοντά στο καθημερινό μας άκουσμα.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι – Ελευθερία Αρβανιτάκη

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Από τον ίδιο δίσκο, ένα τραγούδι για όσα τελειώνουν ενώ εμείς θα θέλαμε λίγο ακόμη. Το καλοκαίρι του Ελύτη εδώ γίνεται ο χρόνος που παρασύρει έναν έρωτα, τις μικρές του λεπτομέρειες και τις υποσχέσεις του. Η μελωδία του Παπαδημητρίου και η φωνή της Αρβανιτάκη δίνουν στην απώλεια μια παράξενη γλύκα.