Σήμερα γιορτάζουν οι Δημήτρηδες αυτής της γης κι εμείς ξετυλίγοντας ιστορίες για το όνομα και τα παρατσούκλια τους τους ευχόμαστε χρόνια πολλά γιατί είναι ομορφόπαιδα.
γράφει:
Υπό τους ήχους του λαϊκού άσματος «Δημήτρη μου, Δημήτρη μου μου το ‘κλεισες το σπίτι μου, μου το ‘κανες οικόπεδο γιατί είσαι ομορφόπαιδο» πολλοί –boomers και μη- θα ευχηθούν χρόνια πολλά στους Δημήτρηδες που ξέρουν κι αγαπούν.
Το πιθανότερο ωστόσο είναι να κουραστείς να το τραγουδάς γιατί είναι πολλοί∙ κι αυτό δεν ισχύει μόνο στον δικό σου περίγυρο έτσι. Σε μία αρκετά ενδιαφέρουσα έρευνα του Χάρη Φουνταλή σχετικά με τη συχνότητα των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Δημήτρης έρχεται δεύτερο στην κατάταξη των πιο κοινών ανδρικών ονομάτων, πίσω από τον *drumroll* Γιώργο, κι όχι Γιάννη όπως φαντάστηκες – ο Γιάννης έρχεται τέταρτος μετά τον Κωνσταντίνο.
Δημήτριος, σημαίνει ο «σχετιζόμενος με τη Δήμητρα», σαν να λέμε το γκομενάκι της δηλαδή. Σύντομα άρχισε να χρησιμοποιείται ως όνομα, με τον πιο διάσημο της εποχής (βρισκόμαστε περίπου στο 300 π.Χ.) να είναι ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, επιφανής στρατηγός του οποίου το δεύτερο όνομα προέρχεται από αποτυχημένη πολιορκία. Ο Αθηναίος έχει πολλά να πει στο stand up του στους Δειπνοσοφιστές.
Δεν ήταν όμως ο Πολιορκητής που χαρακτηρίστηκε Άγιος, καθώς υπάρχει και ο οσιομάρτυρας Μυροβλύτης της συμπρωτεύουσας που τον 4ο αιώνα έγινε πολιούχος Θεσσαλονίκης. Δεν τα βάζεις με οσιομάρτυρα. Ο Άγιος Δημήτριος ήταν λαοφιλής την εποχή του Μεσαίωνα, ιππεύει και κρατάει κοντάρι αφού -μόνο στα Βαλκάνια όμως και στους λαούς της Ανατολικής Ευρώπης. Γι’ αυτό στη δύση το όνομα Δημήτρης είναι μάλλον εξωτικό.
Το Δημήτρης έχει ένα εντυπωσιακό προσόν αφού μπορεί να αλλάξει μορφή τόσες φορές, ώστε να αναρωτιέσαι αν μιλάς για τον ίδιο άνθρωπο. Μήτσος, Δήμος, Δημητράκης, Τάκης, Ντίμης, ακόμη και Μίμης, είναι μερικές από τις εκδοχές που κυκλοφορούν στην καθημερινότητα, άλλες πιο παραδοσιακές κι άλλες με πιο μοντέρνο ή χαϊδευτικό χαρακτήρα.
Ο Μήτσος είναι ίσως το πρώτο παρατσούκλι που σου έρχεται στο μυαλό. Λαϊκό, οικείο και κάπως μάγκικο, έχει συνδεθεί με τον τύπο που θα βρεις στο καφενείο, στο γήπεδο ή στο οικογενειακό τραπέζι να επιμένει πως «έτσι τα ξέραμε εμείς τα πράγματα». Δεν χρειάζεται, βέβαια, να έχεις γεννηθεί σε άλλη δεκαετία για να σε φωνάζουν Μήτσο. Αρκεί να το αποφασίσει η παρέα ή να το κληρονομήσεις από τον παππού σου.
Ο Δήμος, από την άλλη, μοιάζει πιο αυτόνομος, αφού χρησιμοποιείται και ως αυτοτελές όνομα. Παρότι μπορεί να λειτουργήσει ως σύντομη εκδοχή του Δημήτρη, έχει τη δική του παρουσία και ιστορία. Και, φυσικά, μην τον μπερδέψεις με τον δήμο της γειτονιάς σου, ειδικά αν ακούσεις κάποιον να λέει «πάρε τον Δήμο τηλέφωνο». Μπορεί να χρειάζεται μια εξυπηρέτηση, μπορεί και να ψάχνει τον φίλο του.
Ο Τάκης είναι μία ακόμη από τις καθιερωμένες χαϊδευτικές μορφές του Δημήτρη, αν και χρησιμοποιείται και ως υποκοριστικό άλλων ονομάτων. Το ίδιο ισχύει για τον Μίμη, ενώ ο Δημητράκης παραμένει η κλασική επιλογή όταν θέλεις να δείξεις τρυφερότητα, είτε μιλάς για ένα παιδί είτε για έναν ενήλικα που, όσο κι αν μεγάλωσε, θα είναι πάντα το μικρό της οικογένειας.
Όσο για τον Ντίμη, έχει μια πιο κοσμοπολίτικη χροιά. Θυμίζει το αγγλικό ή διεθνές περιβάλλον, όπου το Dimitri και οι παραλλαγές του χρησιμοποιούνται ευρύτερα. Είναι από εκείνα τα ονόματα που μπορούν να σταθούν εξίσου άνετα σε μια παρέα στην Αθήνα και σε μια γνωριμία στο εξωτερικό.
Αν ο Μήτσος είναι η πιο λαϊκή εκδοχή, ο Μίμης έχει τη δική του θέση στην ελληνική ποπ κουλτούρα. Από τον Μίμη Φωτόπουλο, τον σπουδαίο ηθοποιό του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, μέχρι τον Μίμη Παπαϊωάννου, τον θρύλο της ΑΕΚ, το υποκοριστικό έχει αφήσει το αποτύπωμά του σε διαφορετικούς χώρους. Κι αν σου φαίνεται ότι το όνομα παραπέμπει σε μια άλλη εποχή, μάλλον φταίει που έχεις συνδέσει τους Μίμηδες με τις ασπρόμαυρες ταινίες και τις παλιές ποδοσφαιρικές αφηγήσεις.
Ο Τζίμης, από την άλλη, είναι η πιο εξελληνισμένη εκδοχή του Jimmy, που με τη σειρά του συναντάται ως χαϊδευτικό του James. Στην ελληνική πραγματικότητα, ωστόσο, χρησιμοποιείται και ως παραλλαγή του Δημήτρη, μαζί με τον Τζιμάκο και τον Ντέμη. Εδώ αξίζει να θυμηθείς τον Ντέμη Νικολαΐδη, τον παλαίμαχο ποδοσφαιριστή της ΑΕΚ, που έκανε γνωστό το όνομα σε γενιές φιλάθλων.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται ο Τάκης, με μια μικρή υποσημείωση: δεν ανήκει αποκλειστικά στους Δημήτρηδες. Μπορεί να προκύπτει από το Δημητράκης, αλλά συναντάται συχνά και ως σύντομη εκδοχή του Παναγιώτης ή του Κωνσταντίνος. Με άλλα λόγια, αν φωνάξεις «Τάκη» σε μια παρέα, καλό είναι να διευκρινίσεις ποιον ψάχνεις.
Στις 26 Οκτωβρίου, ημέρα της γιορτής του Αγίου Δημητρίου, το εορτολόγιο έχει αρκετά ονόματα που ίσως δεν θα σκεφτόσουν με την πρώτη. Εκτός από τους Δημήτρηδες και τους Δημήτριους, γιορτάζουν οι Δήμοι, οι Μήτσοι, οι Μήτροι, οι Μίμηδες, οι Τζίμηδες, οι Ντέμηδες και οι Ντίμηδες, αλλά και οι Δημητράκηδες και οι Μητσάκηδες. Στην ίδια λίστα θα βρεις τις Δήμητρες, τις Δημητρούλες, τις Μιμές και τις Μιμίκες.
Αυτό σημαίνει ότι η λίστα με τα τηλεφωνήματα, τα μηνύματα και τις ευχές στο Facebook μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερη απ’ όσο υπολόγιζες. Και φυσικά, δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζεις κάποιον ως Δημήτρη για να του ευχηθείς. Μπορεί να τον έχεις καταχωρισμένο ως Μήτσο από το σχολείο, ως Ντέμη από το γήπεδο ή ως Δήμο από τη δουλειά, χωρίς να έχεις αναρωτηθεί ποτέ τι γράφει η ταυτότητά του.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα ακούσεις το «Δημήτρη μου, Δημήτρη μου», σκέψου ότι πίσω από το όνομα κρύβονται αιώνες ιστορίας, ένας αρχαίος θεός, ένας στρατηγός, ένας άγιος και ένα σωρό καθημερινές παραλλαγές. Και αν έχεις περισσότερους από έναν Δημήτρηδες στη ζωή σου, μην αγχωθείς να τους ξεχωρίσεις. Σήμερα έχουν όλοι την τιμητική τους.
