Ενοίκια στο Θεό, ακρίβεια και μια εναλλακτική ταυτότητα που έγινε προϊόν. Ένας Έλληνας που ζει στο Βερολίνο περιγράφει την καθημερινότητα πίσω από τη νίκη της αριστερής Die Linke.
γράφει:
Το Βερολίνο το 2011 είχε φτηνές μπύρες, προσιτά σπίτια και τη γοητεία μιας πόλης όπου μπορούσες να δοκιμάσεις μια διαφορετική ζωή. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η φράση που ακούει από φίλους και γνωστούς είναι «ουφ, βρήκα διαμέρισμα για 4 μήνες, μπορώ να χαλαρώσω τώρα».
Ο Αλέξανδρος, κάτοικος της γερμανικής πρωτεύουσας μιλά στο in2life για αυτή τη μεταμόρφωση και δίνει τη δική του ανάγνωση της εκλογικής πρωτιάς της αριστερής Die Linke και της 45χρονης τουρκάλας Έλιφ Εράλπ, του «θηλυκού Μαμντανί» όπως την αποκαλούν.
Στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου 2026 για το κοινοβούλιο του Βερολίνου, η Die Linke συγκέντρωσε το 25,7% των δεύτερων ψήφων, σύμφωνα με το δημοσιευμένο προσωρινό αποτέλεσμα της εκλογικής αρχής. Ακολούθησαν η CDU με 18,8%, η AfD με 16,3%, οι Πράσινοι με 14,3% και το SPD με 12,1%.
Η πρωτιά, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί (προς το παρόν) με εκλογή της Εράλπ στη θέση της κυβερνώσας δημάρχου, μιας και ο επικεφαλής της κυβέρνησης της πόλης εκλέγεται από την πλειοψηφία των μελών του τοπικού κοινοβουλίου.
Όταν αποφάσισε να μετακομίσει, ο Αλέξανδρος είχε μόλις ολοκληρώσει τις σπουδές του στην κλασική σύνθεση και στο πιάνο στο Λονδίνο. Η Ελλάδα έμπαινε στην οικονομική κρίση, οι επαγγελματικές προοπτικές στον χώρο του ήταν περιορισμένες και η βρετανική πρωτεύουσα υπερβολικά ακριβή.
«Το Βερολίνο μία αρκετά ως πολύ φτηνή πόλη τότε, είχε μια εναλλακτική γοητεία που με τράβηξε. Ήμουν 22 τότε και είμαι ακόμα εδώ».
Στη μνήμη του, το Βερολίνο του 2011 ήταν αρκετά φτηνότερο από την Αθήνα. Θυμάται μπύρες των 70 λεπτών και μικρά διαμερίσματα με ενοίκια ακόμη και κάτω από 300 ευρώ. Σήμερα, η εικόνα που περιγράφει από την αναζήτηση στέγης στον κύκλο του είναι διαφορετική, καθώς οι κάτοικοι καλούνται να δώσουν το λιγότερο 600 ευρώ για ένα δωμάτιο σε σπίτι.
Η πόλη λοιπόν έγινε ακριβή για τους κατοίκους της, και το να βρεις κάπου να μείνεις άθλος. Όπως περιγράφει, η εύρεση διαμερίσματος ή δωματίου είναι εξαιρετικά δύσκολη και η προσωρινή στέγη μπορεί να προσφέρει μόνο μια σύντομη ανάσα.
Τα στοιχεία της δημόσιας αναπτυξιακής τράπεζας του Βερολίνου, Investitionsbank Berlin (IBB), αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής. Η διάμεση ζητούμενη τιμή ενοικίου αυξήθηκε από 8,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο το 2015 σε 15,74 ευρώ το 2024 ήτοι άνοδος 85,2%.
Η IBB επισημαίνει επίσης ότι, παρότι δημιουργήθηκαν περίπου 180.000 νέες κατοικίες την περίοδο 2011–2024, η αυξημένη ζήτηση δεν καλύφθηκε πλήρως. Για τον Αλέξανδρο, αυτό μεταφράζεται σε μια καθημερινότητα όπου ακόμη και η εξασφάλιση ενός σπιτιού για λίγους μήνες μοιάζει επιτυχία.
Βασικοί λόγοι της νίκης της Die Linke σύμφωνα με τον ίδιο ήταν η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η δυσαρέσκεια προς τα κυβερνώντα πολιτικά κόμματα γενικότερα και η στάση του γερμανικού κράτους στον Παλαιστινιακό.
Οι τιμές, λέει, ανέβαιναν ήδη από την εγκατάστασή του, αλλά η επιδείνωση έγινε πολύ εντονότερη μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Η ενεργειακή πολιτική της Μέρκελ ήταν βαθιά βασισμένη στο ρώσικο φυσικό αέριο και η τιμή της ενέργειας έφτασε σε μερικές περιπτώσεις και πάνω από το 100% τα τελευταία 3 χρόνια.
Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία Βερολίνου–Βρανδεμβούργου, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της πόλης ανέβηκε από 102,8 το 2021 σε 121,4 το 2025, με βάση το 2020=100. Αυτό αντιστοιχεί σε σωρευτική αύξηση περίπου 18,1% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Ο ίδιος εκτιμά ότι, σε σχέση με το 2011, το σούπερ μάρκετ έχει ακριβύνει περίπου 70% και τα ενοίκια περίπου 100%.
Πέρα από την οικονομία, ρόλο έπαιξε και η γερμανική στάση απέναντι στο Ισραήλ και στον πόλεμο στη Γάζα. Όχι όπως στην Ελλάδα που είναι κυβερνητική πολιτική - αλλά επειδή ανταποκρίνεται σε ένα βαθύ πολιτιστικό αντανακλαστικό των Γερμανών που πηγαίνει πίσω στο Ολοκαύτωμα.
«Υπάρχει διάχυτη μια αίσθηση ότι οι πολιτικοί καταφεύγουν σε απαίσια αντανακλαστικά του παρελθόντος για να αποφύγουν ακόμα πιο απαίσια αντανακλαστικά του παρελθόντος», λέει χαρακτηρισικά. Κι αυτό έχει φέρει πιο κοντά μουσουλμάνους κατοίκους διαφορετικής καταγωγής.
«Όταν ξεκίνησαν οι πρώτες διαδηλώσεις για την Παλαιστίνη σε γειτονιές όπως το Neukölln ή το Wedding που έχουν πολλούς Τούρκους και Άραβες υπήρξε σκληρή απάντηση από την αστυνομία», περιγράφει. «Άκουσα από 2-3 διαφορετικές πηγές πως εστάλησαν ερωτηματολόγια σε μουσουλμάνους μαθητές γυμνασίου 14-15 χρονών, ρωτώντας τους αν στηρίζουν τη Χαμάς. Σε μία διαδήλωση υπέρ της Παλαιστίνης θυμάμαι μπροστά μου, μια διμοιρία ας πούμε ΜΑΤ, μπήκαν στην διαδήλωση και συνέλαβαν κάποιον που κρατούσε ένα πλακάτ που έλεγε 'Israel is a terrorist state', καθώς οποιαδήποτε κριτική στην πολιτική της ισραηλινής κυβέρνησης θεωρείται αντισημιτικός λόγος».
Είναι χαρακτηριστικό πως, μία ένωση 80 περίπου μουσουλμανικών οργανώσεων χρειάστηκε να υπογράψει όρους για να συνεχίσει να χρηματοδοτείται από το κράτος, ενώ το 2023/2024 θυμάται να βλέπει διαφημιστικά πόστερ στήριξης στο Ισραήλ σε στάσεις λεωφορείου, που τα είχε πληρώσει το κράτος.
Όπως λέει, το Παλαιστινιακό είναι ένα σίγουρα περίπλοκο ζήτημα, η στάση του Γερμανικού κράτους όμως είναι απολύτως άκαμπτη και αυτό προκάλεσε δυσφορία. Αυτό δε σημαίνει πως όλο το Βερολίνο στηρίζει την Παλαιστίνη.
Αλλά σε μία πόλη όπου το 1% είναι σήμερα Εβραίοι και το 10% μουσουλμάνοι η διαφορά είναι εμφανής. Το κόμμα της Εράλπ ήταν από την αρχή επικριτικοί στην κρατική πολιτική του Ισραήλ διαχωρίζοντάς την από τον αντισημιτικό λόγο. Και το ότι βγήκε μια Τουρκάλα δήμαρχος Βερολίνου στέλνει έναν ισχυρό συμβολισμό σε σχέση με την πολυπολιτισμικότητα της πόλης, σε μία χώρα 80 εκατομμυρίων κατοίκων όπου τα 4 είναι Τούρκοι 2ης και 3ης γενιάς.
Το Βερολίνο, πιστεύει, χάνει τον προσιτό και εναλλακτικό χαρακτήρα του μέσα από μια μετάλλαξη. Η ίδια η εικόνα της ελευθερίας που το έκανε ελκυστικό άρχισε να λειτουργεί ως προϊόν προς κατανάλωση.
Περιγράφει ανθρώπους που μένουν δύο έως πέντε χρόνια, περνώντας το «Berlin phase» τους, χωρίς απαραίτητα να συνδέονται με την πολιτική και κοινωνική βάση της εναλλακτικής σκηνής. Κατά τη γνώμη του, η αλλαγή δεν έχει ακόμη δώσει τη θέση της σε μια νέα δημιουργική φάση.
«Συγκρίνοντάς το με το Λονδίνο των late 00s όπου έζησα 4 χρόνια το Βερολίνο ήταν πάντα μια 'επαρχιακή πόλη' σε σχέση με τη δημιουργικότητα», λέει, περιγράφοντας την παλιότερη ζωή του εκεί ως «μια ευτυχισμένη φούσκα με ένα συγκεκριμένο ταβάνι».
Στη νέα αυτή φάση του Βερολίνου, ο εναλλακτικός του χαρακτήρας, δεν έχει δημιουργήσει κάτι καινούργιο, έχει απλά εμπορευματοποιηθεί. Θα πας δηλαδή σε κλαμπ, να χορέψεις τέκνο και να παίρνεις ναρκωτικά για 3 μέρες αλλά ταυτόχρονα θα βρεις μπροσούρες σε ιατρικά κέντρα και για το πώς να παίρνεις το κάθε ναρκωτικό με ασφάλεια.
Παράλληλα από μία πόλη που δεν παρήγαγε κεφάλαιο πριν 15 χρόνια, το Βερολίνο έγινε μία πόλη γεμάτη startups και όχι μόνο. «Στη γειτονιά μου, δίπλα σε έναν από τους established χώρους εναλλακτικών δράσεων έχτισε εταιρικά γραφεία η Amazon με έναν ουρανοξύστη που άλλαξε το αστικό τοπίο της γειτονιάς. Στην East Side Gallery γκρεμίσαν ένα μικρό κομμάτι του τείχους για να χτίσουν από μπροστά ξενοδοχεία. Κάμποσα ιστορικά κλαμπ έχουν κλείσει ή βρίσκονται σε τέτοιες συζητήσεις. Και τέλος έγιναν πολλές διαμαρτυρίες και κινητοποιήσεις για να μην περάσει ένας αυτοκινητόδρομος για το καινούργιο αεροδρόμιο μέσα από μια περιοχή που θα γκρέμιζε διάφορα κλαμπ», λέει χαρακτηριστικά.
Οι πιο πολλές ιστορικές καταλήψεις εμπορευματοποιήθηκαν και εν τέλει έκλεισαν ή έγιναν νόμιμα house projects.
Στην καθημερινότητα, υπάρχει επιδείνωση και στις συγκοινωνίες. Η BVG, λέει, έχει γίνει αισθητά πιο αναξιόπιστη, ενώ θεωρεί το πρόβλημα ακόμη εντονότερο στα τρένα της Deutsche Bahn.
Για τις δημόσιες υπηρεσίες μιλά για μια διαχρονική δυσλειτουργία, με «μια αρτηριοσκληρωτική προσήλωση σε μικροκανόνες που απλά σου δυσκολεύουν τη ζωή».
Στο θέμα της ασφάλειας, η προσωπική του εμπειρία είναι διαφορετική από την εικόνα που συχνά συνοδεύει τις πολυπολιτισμικές γειτονιές: «Προσωπικά δεν έχω θεωρήσει ποτέ ότι το Βερολίνο είχε σοβαρό ζήτημα ασφάλειας». Θεωρεί ότι μέρος της ανασφάλειας απέναντι σε περιοχές όπως το Neukölln, το Wedding και το Moabit προέρχεται από άγνοια και προκατάληψη. «Τα φαινόμενα εγκληματικότητας λόγω αδυναμίας ένταξης είναι ελάχιστα σε σχέση με το Λονδίνο και ακόμα πιο πολύ με το Παρίσι», τονίζει.
Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν μια ανακούφιση για μεγάλη μερίδα των κατοίκων της πόλης, μέσα σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον ανόδου εθνικιστικών κομμάτων, ενώ ιδιαίτερα συμβολική ήταν η σημασία της τουρκικής καταγωγής της Εράλπ για την πολυπολιτισμικότητα της πόλης.
Αν η Εράλπ εκλεγεί τελικά κυβερνώσα δήμαρχος, σύμφωνα με τον Αλέξανδρο, θα πρέπει να βάλει πρώτη της προτεραιότητα τη στέγαση. «Και θα κριθεί θεωρώ από το κατά πόσο θα μπορέσει να εφαρμόσει το προεκλογικό της μέτρο για κοινωνικοποίηση μεγάλων εταιρικών χαρτοφυλακίων κατοικιών».
Η διεκδίκηση αυτή έχει ήδη ιστορία στην πόλη. Tο επίσημο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2021 καταγράφει πάνω από ένα εκατομμύριο ψήφους υπέρ της πρότασης «Deutsche Wohnen & Co enteignen», η οποία εγκρίθηκε. Ακολούθησε επιτροπή εμπειρογνωμόνων για την εξέταση της συνταγματικότητας μιας ενδεχόμενης κοινωνικοποίησης μεγάλων στεγαστικών χαρτοφυλακίων.
Δεύτερη προτεραιότητα πρέπει να είναι η ακρίβεια, ενώ σύμφωνα με τον ίδιο θα πρέπει να στείλει ένα μήνυμα και μια αίσθηση ασφάλειας ότι το Βερολίνο θα διατηρήσει τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του και τη συνύπαρξη διαφορετικών κοινωνικών ομάδων».
Το εκλογικό μήνυμα, όπως το διαβάζει ο ίδιος, συνδυάζει την αγανάκτηση για τη στέγη και την ακρίβεια με την απόρριψη μιας ακροδεξιάς πρωτιάς. Σαν ο κόσμος του Βερολίνου να είπε «δεν ξέρουμε εσείς τι κάνετε εκεί στο Βρανδεμβούργο και στην υπόλοιπη ανατολική Γερμανία αλλά εμείς AfD δεν βγάζουμε». Και αυτό ισχύει και για τα δύο Βερολίνα όπου και στο πρώην δυτικό και στο πρώην ανατολικό οι die Linke βγήκαν πρώτοι.
