Τα επίσημα ονόματα της Αθήνας που δεν χρησιμοποιούμε ποτέ

Όσο και αν ψάξεις, σε έγγραφα επίσημα Πλατεία Κλαυθμώνος δεν θα βρεις. Κι αυτό είναι ένα –το γνωστότερο– από τα πολλά παραδείγματα διπλών, ενίοτε και τριπλών, ονομάτων της μικρής μας πόλης, και των ισχυρών απόψεων που έχουμε οι κάτοικοί της για το πώς πρέπει να γίνονται, και να λέγονται, τα πράγματα. (Spoiler alert: Όπως γουστάρουμε. Όχι όπως μας λένε).

Για την Πλατεία Εθνικής Συμφιλίωσης, καλά πάω;

Βρισκόμαστε στο 1878, και ο Δημήτρης Καμπούρογλου γράφει στην εφημερίδα Εστία ένα άρθρο, στο οποίο προτείνει να ονομαστεί Κλαυθμώνος η πλατεία μπροστά από το Υπουργείο Οικονομικών, επειδή εκεί διοργανώνονται οι διαμαρτυρίες των απολυμένων του δημοσίου, που έχουν πάγιο αίτημα την επαναπρόσληψή τους –ή, όπως το θέτει ο ίδιος, επειδή εκεί μαζεύονται οι Παυσανίες (οι απολυμένοι, το χαϊδευτικό από το ότι τους έχουν παύσει) και κλαίνε.

Δεν πα’ να άλλαξε από τότε η πλατεία στα χαρτιά τα χίλια μύρια ονόματα, από Αισχύλου σε Νομισματοκοπείου σε 25ης Μαρτίου σε Δημοκρατίας και στο σημερινό επίσημο Πλατεία Εθνικής Συμφιλίωσης; Ενάμιση αιώνα αργότερα, όλοι Κλαυθμώνος τη λέμε.

Ραντεβού στην Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως…

…που να σου πούμε και κάτι; Δεν θα έπρεπε να λέγεται Κοτζιά. Γιατί ο Κώστας Κοτζιάς, δήμαρχος Αθηναίων από το 1934 ως το 36 και αμέσως μετά Υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης στην κυβέρνηση Μεταξά, ήταν ο άνθρωπος που πήρε την απόφαση να κατεδαφιστεί το στολίδι της πλατείας, εκείνο που ο Τσίλλερ θεωρούσε το ωραιότερο από τα κτίριά του στην Αθήνα, το Δημοτικό Θέατρο. Αν το Εθνικής Αντιστάσεως σου πέφτει πολύ μεγάλο, μπορείς κάλλιστα να τη λες Πλατεία Δημαρχείου, όπως οι παλιοί, που ξέρουν.

Στους πόσους Ελευθέριους Βενιζέλους καίγεσαι;

Ούτε η Πανεπιστημίου λέγεται επίσημα Πανεπιστημίου, ούτε η Θησέως, ο κεντρικός δρόμος της Καλλιθέας. Και οι δύο Ελευθερίου Βενιζέλου λέγονται, κι αυτό γράφουν οι πινακίδες τους, άμα τις προσέξεις. Άλλο που «ραντεβού Ελευθερίου Βενιζέλου 59» δεν έδωσε ποτέ κανείς.

Και η Πατησίων δεν λέγεται Πατησίων

Τουλάχιστον όχι στα χαρτιά. Το επίσημο όνομά της είναι 28ης Οκτωβρίου, και της δόθηκε το 1946 προς τιμήν της εθνικής επετείου. Η πόλη, βέβαια, είπε ένα μεγαλόπρεπο «ευχαριστώ, δεν θα πάρω» και συνέχισε να τη λέει Πατησίων. Τόσο αποτελεσματικά, που ακόμη και ο ίδιος ο Δήμος Αθηναίων αναγκάζεται σήμερα να γράφει «28ης Οκτωβρίου (Πατησίων)» εδώ για να καταλαβαινόμαστε.

Λευτεριά (ή και όχι) στην Πλατεία Ελευθερίας

Η πλατεία Κουμουνδούρου, άκου τώρα να δεις, λέγεται επισήμως Πλατεία Ελευθερίας. Και δεν πρόκειται για καμιά φρέσκια μετονομασία που δεν προλάβαμε ακόμη να χωνέψουμε: Το όνομα υπάρχει από τον 19ο αιώνα, μετά την έξωση του Όθωνα. Κουμουνδούρου τη λέμε επειδή εκεί βρισκόταν το σπίτι του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου, κι όπως συμβαίνει συχνά στην Αθήνα, το «πάμε στου Κουμουνδούρου» αποδείχτηκε πολύ ισχυρότερο από οποιαδήποτε απόφαση ονοματοθεσίας. Σε μια μικρή διοικητική παραδοχή ήττας, ο Δήμος Αθηναίων γράφει στις ανακοινώσεις του «Πλατεία Ελευθερίας (Κουμουνδούρου)», εδώ.

Και Ανεξαρτησία διαθέτουμε, τι νόμισες;

Έλα να μάθεις… τι γίνεται με την Πλατεία Βάθης: Πολύ μελάνι έχει χυθεί, και πολύς διαδικτυακός καυγάς έχει παίξει, για το αν το σωστό είναι Βάθης (γενική του θηλυκού ονόματος Βάθη, όπως λεγόταν παλιά η περιοχή, που πήρε το όνομα της από τα νερά του χείμαρρου Κυκλοβόρου που λίμναζαν στο ύψος της σημερινής οδού Μάρνη) ή Βάθη (γενική του αρσενικού ονόματος Βάθης, κτηματία της περιοχής). Ένα μεγάλο, αντίστοιχο «στου χαντάκι», κατά το γνωστό ανέκδοτο, θα σου πει αν τον ρωτήσεις ο Δήμος Αθηναίων, σύμφωνα με τα χαρτιά του οποίου η Πλατεία λέγεται Ανεξαρτησίας, και πάει και τελείωσε.