10 πράγματα που δεν ήξερες για την Πλατεία Συντάγματος

Τη διασχίζεις βιαστικά για να προλάβεις το μετρό, δίνεις ραντεβού στο συντριβάνι, τη βλέπεις σε πορείες, γιορτές και δελτία ειδήσεων. Η Πλατεία Συντάγματος είναι τόσο οικεία που σχεδόν ξεχνάμε πόσα έχουν συμβεί πάνω στο πλακόστρωτό της. Κι όμως, πίσω από τα μάρμαρα, τα φανάρια και τα εμβληματικά κτίρια, κρύβονται ιστορίες που μοιάζουν απίθανες: Από παλάτια που λίγο έλειψε να χτιστούν αλλού, μέχρι προξενιά σε ζαχαροπλαστεία, αυτοσχέδια σινεμά και γεγονότα που καθόρισαν την πορεία της χώρας. Ιδού δέκα από αυτά που –κατά πάσα πιθανότητα– δεν ήξερες.

1. Η Βουλή θα μπορούσε να βρίσκεται αλλού

Όπως πιθανότατα ξέρεις, η σημερινή Βουλή ήταν το παλάτι που σχεδίασε για τον Όθωνα ο Βαυαρός αρχιτέκτονας Φρίντριχ φον Γκαίρτνερ το 1836. Αυτό που δεν ξέρεις, είναι πως για την τοποθεσία του παλατιού είχαν προταθεί από άλλους αρχιτέκτονες διάφορες γειτονιές που θα είχαν αλλάξει την εικόνα της πόλης όπως την ξέρουμε σήμερα, μετατοπίζοντας το κέντρο της –μεταξύ αυτών, ο Κεραμεικός, οι πρόποδες του Λυκαβηττού, η Ομόνοια, ακόμα και η ίδια η Ακρόπολη, σε μια κρίση ιεροσυλίας.

2. Η Αμαλία και ο Εθνικός Κήπος

Ο Κήπος που σήμερα λέμε Εθνικό και τότε Βασιλικό, υπήρξε το προσωπικό project της Βασίλισσας Αμαλίας (εξ ου και το όνομα της λεωφόρου που περνά από μπροστά του) η οποία επέβλεπε καθημερινά τις εργασίες του Γάλλου κηποτέχνη Φρανσουά Λουί Μπαρώ. Μάλιστα, λέγεται ότι η ίδια περνούσε ώρες φροντίζοντας τα φυτά που μεταφέρονταν από όλο τον κόσμο –και ότι τους φοίνικες στην είσοδο του κήπου τους φύτεψε η ίδια.

3. Πριν το πούνε Σύνταγμα...

...το έλεγαν Πλατεία Ανακτόρων. Το σημερινό της όνομα η πλατεία το οφείλει στην επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843, όταν ο Μακρυγιάννης και ο λαός μαζεύτηκαν κάτω από τα μπαλκόνια του Όθωνα απαιτώντας –τι άλλο;– Σύνταγμα.

4. Τα Public έχουν τη δική τους Ιστορία

Πριν γεμίσει gadgets και βιβλία, το Μέγαρο Πάλλη που στεγάζει τα Public Συντάγματος υπήρξε Υπουργείο Συγκοινωνιών, ενώ κατά καιρούς φιλοξένησε τεχνικές σχολές και τραπεζικά υποκαταστήματα. Από το μπαλκόνι του ήταν που εκφώνησε ο Γεώργιος Παπανδρέου τον λόγο της Απελευθέρωσης το 1944. Αν κοιτάξεις προσεκτικά τον τοίχο στην Καραγεώργη Σερβίας, θα δεις τη μαρμάρινη πλάκα που γράφει «Από το κτήριο αυτό την 18ην Οκτωβρίου 1944 ο Γεώργιος Παπανδρέου εξεφώνησε τον λόγο της Απελευθέρωσης. Δήμος Αθηναίων».

5. Εκρηκτικό check-in στη Μεγάλη Βρεταννία

Το πιο glam ξενοδοχείο της Αθήνας έχει δει τα πάντα: από τον Χίτλερ και τον Ρόμελ, μέχρι τον Μακάριο της Κύπρου και τον Τσώρτσιλ. Μάλιστα, λέγεται ότι το ΕΑΜ είχε τοποθετήσει εκρηκτικά στο υπόγειο για να ανατινάξει τον Βρετανό ηγέτη, ένα σχέδιο που ματαιώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

6. Το Tinder της εποχής ήταν τα ζαχαροπλαστεία

Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, η πλατεία ήταν το hub των προξενιών. Στα τραπεζάκια του θρυλικού Ζαχαράτου και του Διόνυσου, οι Αθηναίοι έδιναν τα ραντεβού τους για να κλείσουν γάμους, συνοδεία καφέ και γλυκού –της απαραίτητης πάστας, κι αν μόλις έκανες συνειρμό με τη φράση «αν είναι καλό παιδί, να του πάρουμε μια πάστα» είσαι πολύ φίλος/η μας.

7. Σινεμά κάτω από τα αστέρια (και τις Μούσες)

Πριν η πλατεία γεμίσει με μάρμαρα και μετρό, στο πάνω μέρος της (τον Κήπο των Μουσών) γίνονταν μέχρι το 1926 προβολές ταινιών σε πανί και κυριακάτικες γιορτές με μπάντες. Το απόλυτο open-air event της παλιάς Αθήνας.

8. Ο Άγνωστος Στρατιώτης είναι νεότερος απ’ ό,τι νομίζεις

Μπορεί σήμερα να μοιάζει σαν να ήταν πάντα εκεί, αλλά το μνημείο εγκαινιάστηκε το 1932, ύστερα από διαγωνισμό που προκηρύχθηκε το 1926, με απόφαση του τότε Υπουργού Στρατιωτικών Θεόδωρου Πάγκαλου, «διά την υποβολήν μελέτης ανεγέρσεως τάφου Αγνώστου Στρατιώτου εις την έμπροσθεν των Παλαιών Ανακτόρων Πλατείαν, καταλλήλος προς τούτο διαρρυθμιζομένην». Ο αρχιτέκτονας που κέρδισε τον διαγωνισμό με το ψευδώνυμο «Σκρα» λεγόταν Μανώλης Λαζαρίδης.

9. Ο πόλεμος της ροκάνας

Το 1891 η πλατεία έζησε σουρεάλ στιγμές. Λίγες μέρες πριν τις δημοτικές εκλογές, αντίπαλοι οπαδοί προσπάθησαν να σαμποτάρουν την προεκλογική ομιλία του Αναστάσιου Γεννάδιου με ζουρνάδες, νταούλια και... ροκάνες, προκαλώντας τέτοιο πανικό που η κατάσταση κατέληξε σε 50 πυροβολισμούς (χωρίς θύματα, ευτυχώς) και την επέμβαση της έφιππης χωροφυλακής, που συνέλαβε επ’ αυτοφώρω καπνοπώλη να γεμίζει το πιστόλι του. Μάλιστα, όπως αναφέρει η εφημερίδα Μικρός Ρωμηός, «από βαρελότο… άρπαξαν τα οπίσθια ενός αστυνομικού κλητήρα».

10. Τα Δεκεμβριανά ξεκίνησαν από εδώ

Το ημερολόγιο γράφει 3 Δεκεμβρίου 1944, και το ΕΑΜ και οι αριστερές δυνάμεις πραγματοποιούν διαδήλωση στο Σύνταγμα, όταν ξαφνικά κυβερνητικές και βρετανικές δυνάμεις αρχίζουν να πυροβολούν μπροστά στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Αφορμή για την διαδήλωση είχε σταθεί το τελεσίγραφο της κυβέρνησης Παπανδρέου για αφοπλισμό των αντάρτικων ομάδων, ενώ τα επεισόδια κατέληξαν στον θάνατο 28 διαδηλωτών και τον τραυματισμό άλλων 148. Όπως αναφέρει το Σαν Σήμερα, χρόνια αργότερα, στις 12 Δεκεμβρίου 1958, ο Άγγελος Έβερτ (τότε αστυνομικός διευθυντής Αθηνών και πατέρας του μετέπειτα πολιτικού Μιλτιάδη Έβερτ) θα παραδεχτεί σε συνέντευξή στην εφημερίδα «Ακρόπολις» ότι ήταν αυτός που διέταξε τη βίαιη διάλυση της διαδήλωσης βάσει διαταγών που είχε λάβει, επειδή υπήρχε κίνδυνος κατάλυσης του κράτους.

Δεν σου φτάνει, θέλεις κι άλλο; Περισσότερα, και αναλυτικότερα, έχουμε εδώ - 12 ιστορίες που γράφτηκαν στην πλατεία Συντάγματος