Η μνήμη των πόλεων δεν βρίσκεται μόνο στα κτήρια, αλλά και στις ιστορίες των ανθρώπων που τα έζησαν, και αυτό ακριβώς έρχεται να αναδείξει ένα νέο ερευνητικό πρόγραμμα της MONUMENTA.
γράφει:
Ένα νέο ερευνητικό πρόγραμμα που φέρνει στο προσκήνιο τη μνήμη της πόλης ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026 η MONUMENTA, με στόχο να διασώσει ιστορίες και αφηγήσεις που κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τα ιστορικά κτήρια των γειτονιών.
Το πρόγραμμα με τίτλο «Συλλέγοντας ιστορίες ιστορικών κτηρίων με τη συνεργασία της τοπικής κοινωνίας σε γειτονιές της Αθήνας και του Πειραιά» υλοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου και επικεντρώνεται στη συλλογή προφορικών μαρτυριών για κτήρια που κατασκευάστηκαν από το 1830 έως το 1975. Οι περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας είναι το Ψυρρή και ο Κολωνός στην Αθήνα, καθώς και η Αγία Τριάδα στον Πειραιά.
Κεντρικός άξονας του προγράμματος είναι η διάσωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσα από τις προσωπικές αφηγήσεις των κατοίκων. Οι προφορικές μαρτυρίες δεν καταγράφουν μόνο την ιστορία των κτηρίων, αλλά και τη ζωή γύρω από αυτά, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται με τον αστικό τους χώρο.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, ώστε οι ίδιοι οι κάτοικοι να γνωρίσουν καλύτερα τη γειτονιά τους, να την οικειοποιηθούν και να συμβάλουν ενεργά στην προστασία και την ανάδειξή της.
Η ανάγκη για τέτοιες πρωτοβουλίες γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, καθώς ιστορικές περιοχές όπως το Ψυρρή, ο Κολωνός και η Αγία Τριάδα χάνουν σταδιακά την ταυτότητά τους, λόγω κατεδαφίσεων, αλλοιώσεων παλαιών κτηρίων αλλά και της έντονης εμπορευματοποίησης και τουριστικοποίησης.
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται μόνο στην έρευνα, αλλά περιλαμβάνει μια σειρά από δράσεις που ενισχύουν τη συμμετοχή και τη διάχυση της γνώσης. Ανάμεσα σε αυτές είναι οι συναντήσεις με κατοίκους και οι συνεντεύξεις για τη συλλογή μαρτυριών, οι εκδηλώσεις σε συνεργασία με τοπικούς φορείς, καθώς και ξεναγήσεις στις γειτονιές με οδηγούς τους ίδιους τους κατοίκους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εκπαιδευτικό σκέλος του προγράμματος, που υλοποιείται σε σχολεία. Εκεί, οι μαθητές μετατρέπονται σε μικρούς ερευνητές, μαθαίνοντας να συλλέγουν προφορικές μαρτυρίες μέσα από συνεντεύξεις με κατοίκους και αποφοίτους των σχολείων τους. Το υλικό που θα συγκεντρωθεί θα αξιοποιηθεί σε ηλεκτρονική έκδοση, ενισχύοντας τη διάδοση της τοπικής ιστορίας.
Το πρόγραμμα αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο του 2026.
Η MONUMENTA διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία στη συλλογή προφορικών μαρτυριών, καθώς από το 2013 καταγράφει συστηματικά την ιστορία των κτηρίων και των ανθρώπων που τα κατοίκησαν. Το αρχείο που έχει δημιουργήσει είναι ανοιχτό στο κοινό και αποτελεί πολύτιμη πηγή για την κατανόηση της αστικής ιστορίας.
Μέσα από τη διαρκή συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, η δράση της MONUMENTA συμβάλλει στη δημιουργία βιώσιμων κοινοτήτων που αναγνωρίζουν την αξία του πολιτισμικού τους περιβάλλοντος και ενεργούν για τη διατήρησή του.
Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της MONUMENTA ή να επικοινωνήσουν απευθείας με τον οργανισμό.
