Οι δρόμοι της Αθήνας με τα ωραιότερα ονόματα… και οι ιστορίες τους

Αν περπατάς έστω και λίγο στην Αθήνα, αποκλείεται να μην σου έχει συμβεί να διαβάσεις μια πινακίδα σε έναν τυχαίο δρόμο και να σκεφτείς «ωραίο όνομα», χωρίς να έχεις ιδέα τι σημαίνει. Κάποια ακούγονται σαν αρχαία ξόρκια, άλλα σαν χαρακτήρες του Τόλκιν, κι άλλα σαν κάτι που θα έπρεπε να θυμάσαι από το σχολείο αλλά… δεν. Κι όμως, πίσω από αυτές τις μπλε πινακίδες κρύβονται ιστορίες με θεούς, επαναστάτες, ευεργέτες και αρχαίους δήμους. Πάμε να τις ξεδιαλύνουμε;

Λένορμαν

Λενορμάν. Σαρλ Λενορμάν. Γάλλος αρχαιολόγος, γεννημένος το 1802. Πήρε μέρος σε πολλές σημαντικές ανασκαφές του 19ου αιώνα σε Ελλάδα και Αίγυπτο, πέθανε στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1859, με τελευταία επιθυμία να ταφεί δίπλα στον Πλάτωνα στην περιοχή του Κολωνού. Ο Δήμος Αθηναίων έστησε προς τιμήν του μαρμάρινη υδρία μέσα στην οποία φυλάσσεται η καρδιά του στον λόφο του Κολωνού, και έδωσε στον κεντρικότερο δρόμο της περιοχής το όνομά του.

Κυδαντιδών

Ξέρεις γιατί το όνομα της Αθήνας στα αρχαία ελληνικά ήταν πληθυντικός, και τέτοιος παραμένει μέχρι σήμερα σε πολλές γλώσσες, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τα αγγλικά; Γιατί η πόλη αποτελούταν από πολλούς δήμους, που με τη σειρά τους ανήκαν σε φυλές, που όλες μαζί συγκροτούσαν την Αρχαία Αθήνα –εξ ου και μέχρι σήμερα το επίσημο όνομα είναι «Δήμος Αθηναίων» και όχι «Δήμος Αθηνών». Ε που λες, οι Κυδαντίδες ήταν ένας από αυτούς τους δήμους της αρχαίας Αθήνας –δεν είμαστε βέβαιοι πού ακριβώς, μάλλον κάπου στα Μεσόγεια. Διάσημο τέκνο τους ήταν ο Νικίας, στρατηγός στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, τον οποίο ίσως να θυμάσαι για την ειρήνη που πήρε το όνομά του.

Κυδαθηναίων

Κι αυτός δήμος της αρχαίας Αθήνας, μέσα από τα τείχη αυτή την φορά, στα βόρεια της Ακρόπολης, την οποία περιλάμβανε μέσα στα όριά του. Κυδαθήναιο ήταν το όνομά του, οπότε Δήμος Κυδαθηναίου, εμείς τον δρόμο τον έχουμε σε γενική πληθυντικού επειδή τον αφιερώσαμε στους κατοίκους του, ο διασημότερος των οποίων ήταν ο Αριστοφάνης.

Αιόλου

Εντάξει, αυτό το ξέρεις. Ή τουλάχιστον νομίζεις πως το ξέρεις. Γιατί σε βλέπουμε που πας να πεις «θεός των ανέμων», κι ερχόμαστε να σε διορθώσουμε γιατί είμαστε η ψυχή του πάρτι: Θεός ο Αίολος ήταν για τους Ρωμαίους. Για τους αρχαίους Έλληνες ήταν απλός ταμίας των ανέμων, αυτός που είχε διορίσει ο Δίας να ανοιγοκλείνει τον ασκό. Εξ ου και δεν υπάρχουν ιερά του Αιόλου στην αρχαία Ελλάδα. Υπάρχουν, όμως, οι Αέρηδες, από τους οποίους ξεκινά ένας από τους δύο πρώτους δρόμους που χαράχτηκαν στη νεοσύστατη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους (ο άλλος ήταν η Ερμού) εξ ου και τον είπαμε Αιόλου.

Αιολέων

Αχαιοί, Ίωνες, Δωριείς και Αιολείς ήταν οι τέσσερις φυλές του αρχαίου ελλαδικού χώρου. Σε αυτούς τους τελευταίους αναφέρεται η εξαιρετικά μουσική γενική «των Αιολέων». Φύλο που ξεκίνησε από την Θεσσαλία και αποίκησε τα μικρασιατικά παράλια (εξ ου και ο Ηλίας Βενέζης τα λέει «Αιολική Γη») και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Διάσημα τέκνα τους ήταν η Σαπφώ και ο Αλκαίος, σε περίπτωση που αναρωτιόσουν αν είναι μόνο το όνομα ποιητικό.

Ηούς

Στην ελληνική μυθολογία υπάρχουν δύο γυναίκες με εξαιρετικά παρόμοιο όνομα, η Ιώ και η Ηώς (ναι, κι όμως, με ς τελικό). Η δεύτερη, που μας ενδιαφέρει εδώ, είναι η αυγή προσωποποιημένη, αυτή που ανοίγει κάθε πρωί προπορευόμενη τον δρόμο για να περάσει από τον ουρανό το άρμα του αδερφού της, του Ήλιου. Έχει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα (βλέπε σκανδαλώδη) ερωτική ζωή, λεπτομέρειες για την οποία έχει η Βικιπαίδεια εδώ.

Βερανζέρου

Πιερ-Ζαν ντε Μπερανζέ (Pierre-Jean de Béranger), γάλλος ποιητής και στιχουργός, εξαιρετικά δημοφιλής τον 19ο αιώνα. Αν και δεν επισκέφθηκε ποτέ την Ελλάδα, υπήρξε φανατικός φιλέλληνας, γράφοντας ποιήματα που ξεσήκωναν την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. Η Αθήνα του το ανταπέδωσε στραπατσάροντας τη γενική του ονόματός του, και δίνοντάς τη σε έναν από τους δρόμους της Ομόνοιας.

Μαρασλή

Γκριγκόρι Γκριγκόριεβιτς Μαραζλή (ναι, το σ είναι ελληνοποίηση) Δήμαρχος Οδησσού και μέγας εθνικός ευεργέτης. Γεννήθηκε το 1831 στην Οδησσό της σημερινής Ουκρανίας (και τότε ρωσικής αυτοκρατορίας) από Έλληνες γονείς που κατάγονταν από την Φιλιππούπολη της σημερινής Βουλγαρίας. Έγινε μυστικός αυτοκρατορικός σύμβουλος και δήμαρχος της Οδησσού, δωρίζοντας μεγάλο μέρος της περιουσίας του για να αποκτήσει η πόλη ηλεκτρικό σταθμό, νοσοκομεία, θέατρο, υδραγωγείο, σχολεία, πάρκα και παιδικούς σταθμούς, μεταξύ άλλων. Με δικά του έξοδα φτιάχτηκαν επίσης το Μαράσλειο Διδασκαλείο στο Κολωνάκι, που στεγάζει σήμερα το 26ο Γυμνάσιο Αθηνών, η Μαράσλειος Εμπορική Σχολή Αθηνών (σήμερα Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών) και η Μαράσλειος Εμπορική Σχολή Θεσσαλονίκης.

Μιχαήλ Βόδα

Μιχαήλ Σούτσος λεγόταν βασικά ο άνθρωπος, το Βόδας είναι τίτλος –και όχι αυτό που νομίζεις– από το σλαβικό Voivoda, που θα πει ηγεμόνας. Ο Μιχαήλ Σούτσος ήταν Μέγας Διερμηνέας της Υψηλής Πύλης (αν δεν ξέρεις τι είναι αυτό, σκέψου σαν να λέμε «Το Παλάτι» αλλά για την Οθωμανική Αυτοκρατορία) και αργότερα Ηγεμόνας της Μολδαβίας. Υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και στήριξε την επανάσταση του Υψηλάντη, χάνοντας τον θρόνο του. Πέθανε στην Αθήνα το 1864.

Αψού

Γείτσες. Δεν είναι αυτό που νομίζεις. Περί ποταμού πρόκειται, και συγκεκριμένα του Οσούμ στη σημερινή Αλβανία, που άλλοτε τον λέγαμε Άψο, στις όχθες του οποίου δόθηκαν σκληρές μάχες κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940. Αυτές ήταν που βάφτισαν τον δρόμο στα Σεπόλια.