Μια γειτονιά, μια ιστορία: Τρεις μεγάλοι έρωτες σε ένα σπίτι στου Ψυρρή

Γεια σας και καλωσήρθατε στην καινούρια μας στήλη, Μια γειτονιά, μια ιστορία, που αφηγείται κάθε εβδομάδα μια λίγο ως πολύ άγνωστη ιστορία, η οποία εκτυλίσσεται σε κάποια γειτονιά της Αθήνας (συνήθως, αλλά όχι απαραιτήτως, του 19ου αιώνα, γιατί ο 19ος αιώνας έχει το ζουμί).

Μια φορά κι έναν καιρό, στου Ψυρρή, και συγκεκριμένα στον αριθμό 14 της σημερινής οδού Αγίας Θέκλας, που τότε λεγόταν Αγυιάς, βρισκόταν το σπίτι του γιατρού Προκόπη Μακρή. Κόνσουλας, υποπρόξενος δηλαδή της Αγγλίας, ήταν εκείνος, και το σπίτι του σωστό αρχοντικό, διώροφο, με την εσωτερική αυλή του, το σιντριβάνι του, το περιβόλι του, και το μικρό πλαϊνό σπιτάκι στο οποίο έμεναν αρχικά οι γονείς του, και αργότερα μετατράπηκε σε αποθήκη.

Φωτό: Τα Αθηναϊκά

Κάποια στιγμή ο Προκόπης πέθανε, αφήνοντας τη γυναίκα του, Θεοδώρα, χήρα με τρία μικρά κορίτσια, να προσπαθεί να τα φέρει βόλτα νοικιάζοντας δωμάτια του σπιτιού σε ξένους περιηγητές στην Αθήνα. Τη βλέπεις τη συνέχεια να ‘ρχεται, έτσι;

Και μπαίνει ο λόρδος Βύρωνας

Χριστούγεννα του 1809 ήταν όταν πρωτοεμφανίστηκε στο σπίτι ο μοναδικός λόρδος που ξέρει κάθε Αθηναίος φίλος σου, ο Βύρωνας, που τότε ακόμα δεν ήξερε πως θα μείνει μέχρι τον επόμενο Μάρτιο. Ερωτεύτηκε, όμως, την 13χρονη τότε Τερέζα, τη μικρότερη από τις τρεις κόρες του Προκόπη και της Θεοδώρας Μακρή, για την οποία έγραψε την επόμενη χρονιά και το πασίγνωστο ποίημα Η κόρη των Αθηνών, κάθε στροφή του οποίου τελειώνει με τον στίχο «Ζωή μου, σας αγαπώ». Σε ένα μουσείο αφιερωμένο στον λόρδο Βύρωνα στο Λονδίνο εκτίθεται μέχρι σήμερα μια μπούκλα από τα μαλλιά της, που εκείνη του είχε χαρίσει.

Παρόλα αυτά, η Τερέζα παρέμενε ασυγκίνητη από τις ερωτικές εξομολογήσεις του Βύρωνα, ο οποίος έφτασε σε μια έξαρση πάθους να χαράξει με μαχαίρι το στήθος του για να της αποδείξει τον έρωτά του. «Η νεαρή Αθηναία» θα γράψει σε ένα από τα γράμματά του, «άκουσε την εξομολόγησή μου ψυχρή και αδιάφορη. Δεν έδειξε κανένα σημείο ευγνωμοσύνης, και θεώρησε την εγχείρησή μου σαν φόρο υποτέλειας στην ομορφιά της». Την ίδια εκείνη μέρα ο λόρδος μας φεύγει από το σπίτι, πηγαίνει στον Πειραιά και μπαίνει σε ένα πλοίο που φεύγει για τη Σμύρνη. Μέσα στο πλοίο ήταν που έγραψε το περίφημο ποίημα, το οποίο μάλιστα πρόλαβε να της στείλει προτού σαλπάρει.

Η Τερέζα παντρεύτηκε μεγαλώνοντας τον Άγγλο αξιωματικό Τζέιμς Μπλακ, που διορίστηκε αργότερα υποπρόξενος της Αγγλίας, σαν τον μπαμπά της, αλλά στο Μεσολόγγι. Εκεί έζησαν μαζί μέχρι που εκείνος πέθανε το 1866, κι εκείνη επέστρεψε στην Αθήνα. Έζησε μέχρι τα 78 της, πράγμα διόλου σύνηθες εκείνη την εποχή, πέρασε όμως δύσκολα τα τελευταία χρόνια της ζωής της από οικονομικής άποψης, και επιβίωσε χάρη σε εράνους που γίνονταν για την στήριξή της. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Γάλλου μουσικοσυνθέτη Σαρλ Γκουνό, ο οποίος έγραψε το 1872 για εκείνη τη δική του «Κόρη των Αθηνών», στέλνοντας της όλες τις εισπράξεις από την συναυλία.

Τρεις μεγάλους έρωτες τάξαμε όμως, πάμε στον δεύτερο

Δεν ήταν μόνο η Τερέζα ερωτευμένη απ’ όλη την οικογένεια Μακρή. Η μεγαλύτερη κόρη, η Μαριάννα, έχει μια εξίσου μυθιστορηματική, αν και λιγότερο γνωστή, ιστορία: Εκείνη ερωτεύτηκε, το 1817, με έναν νεαρό Άγγλο, τον Ένρυ Ουίττινγκτον, του οποίου όμως ο πατέρας ούτε να ακούσει για γάμο με μια ξένη. Τι να κάνει το παλληκάρι, είδε και αποείδε, μπαίνει σε ένα πλοίο και πάει στην Αγγλία να βρει τον πατέρα του και να τον μεταπείσει. Και τα καταφέρνει, και μπαίνει περιχαρής σε άλλο πλοίο να έρθει πίσω στην Ελλάδα να βρει τη Μαριάννα και να την παντρευτεί. Το πλοίο όμως ναυαγεί κι εκείνος πνίγεται, ο γάμος δεν πραγματοποιείται ποτέ, και ο μπαμπάς του μένει για πάντα ηθικός αυτουργός, σαν ήρωας αρχαίας τραγωδίας.

Για το τέλος κρατήσαμε εκείνον με το happy end

Η Κατίγκω Μακρή, που ήταν 14 χρονών όταν ο λόρδος Βύρωνας έμενε στο σπίτι της οικογένειάς της, γνώρισε μεγαλώνοντας τον Κυριάκο Πιττάκη, τον αρχαιολόγο που ανακάλυψε την Κλεψύδρα της Ακρόπολης, έγινε ο πρώτος Έφορος Αρχαιοτήτων της Ελλάδας, και πήρε την απόφαση για την ίδρυση του Μουσείου της Ακρόπολης. Οι δυο τους παντρεύτηκαν, και έζησαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στο μεγαλειώδες νεοκλασικό που σήμερα στεγάζει το Liystor, στη γωνία της Ερμού με την οδό που έχει το όνομα του Πιττάκη. Ακριβώς 100 μέτρα απείχε αυτό το σπίτι από το αρχοντικό της οικογένειας Μακρή στην Αγίας Θέκλας, που δεν υπάρχει πια. Κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1970.