Μαθήματα αμερικανικής ιστορίας σε τέσσερις τροχούς

του Άρη Δαμουλάκη

Από τα πρώτα αργοκίνητα μοντέλα έως τις φουτουριστικές υπερεκδόσεις, η δημιουργία και η εξέλιξη του αυτοκινήτου υπήρξε παράλληλη με εκείνη των ελεύθερων αγορών. Μόνο τυχαία δεν είναι η φράση του Προέδρου των ΗΠΑ Wilson σύμφωνα με την οποία "ό,τι είναι καλό για την General Motors είναι καλό για την χώρα", η οποία εξηγεί επαρκώς γιατί η συγκεκριμένη χώρα έγινε η κοιτίδα της αυτοκίνησης.

Η ανάπτυξη της τεχνολογίας των αυτοκινήτων συνέπεσε - περισσότερες από μία φορές στην Ιστορία- με την αλματώδη ανάπτυξη της οικονομίας τους και τον πολλαπλασιασμό του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος. Η βιομηχανοποίηση δημιούργησε τις μηχανές εσωτερικής καύσης, ενώ οι καταναλωτικές διαθέσεις ανέλαβαν την περαιτέρω εξέλιξη των τετράτροχων.

Στο πέρασμα των δεκαετιών, η αμερικανική παραγωγή στάθηκε αντάξια των προσδοκιών και κληροδότησε ουκ ολίγα αξιομνημόνευτα μοντέλα στους λάτρεις του αυτοκινήτου, για τα οποία συνήθως ο Έλληνας χομπίστας έχει μόνο ακαδημαϊκές γνώσεις. Ξεχωρίζουμε τέσσερις made in USA στιγμές από την ιστορία της αυτοκίνησης και τις γνωρίζουμε καλύτερα.

Dodge Charger

Το Dodge Charger έχει σχεδόν ταυτιστεί με τον αμερικανικό χαρακτηρισμό muscle car, και αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα των σχεδιαστικών γραμμών που επικρατούσαν την δεκαετία του 1960 στις ΗΠΑ και εγκαταλείφθηκαν στις αρχές των 70's.

Ουσιαστικά παρουσιάστηκαν τέσσερεις γενιές του μοντέλου αλλά η πιο επιτυχημένη και πλέον γνωστή ήταν η δεύτερη. Το Dodge Charger II αποτελούσε τον πραγματικό πρωταγωνιστή της πασίγνωστης σειράς (πλέον και ταινίας) "The Dukes of Hazard". O περίφημος "General Lee" φορτωμένος με την σημαία των Νοτίων στην οροφή και την μόνιμη ανεμελιά των δύο επιβατών - αδελφών ήταν η πιο επιτυχημένη έκδοση των Charger.

Το 1968 που πρωτολανσαρίστηκε το μοντέλο μπορούσε να εξοπλιστεί με μια γκάμα 7 κινητήρων, με κορυφαίο εκείνο των περίπου 4 λίτρων, που έβγαζε κάτι παραπάνω από 400 άλογα. Μπορούσε να επιταχύνει έως τα πρώτα 100χλμ σε 7,5 δευτερόλεπτα, ενώ οι πιο ισχυρές και κατοπινές εκδόσεις του άφησαν εποχή στους αγώνες ταχύτητας Νascar και στην κόντρα με τη Ford.

Σήμα κατατεθέν αποτέλεσαν οι μπροστινές γρίλιες που έκρυβαν τα 4 φωτιστικά σώματα, οι ακτινωτές ζάντες των μόλις 14 ιντσών, οι ψεύτικοι αεραγωγοί στα πλαϊνά και βέβαια οι μεγάλες διαστάσεις.

Η κίνηση μεταδιδόταν στους πίσω τροχούς μέσω τετρατάχυτου χειροκινήτου ή τριτάχυτου αυτόματου κιβωτίου ταχυτήτων. H σειρά των μοντέλων Charger με τις επιτυχίες στους αγώνες Nascar, τις επιδόσεις αλλά και την ισχυρή τους ζήτηση στήριζαν απόλυτα το μότο της Dodge "Win on Sunday, Sell on Monday".

Η πιο extreme έκδοση του μοντέλου πρωτοβγήκε στην παραγωγή το 1969 με την ονομασία Charger Daytona. Έβγαζε 425 άλογα (!) με τίμημα ένα από τα πιο φουτουριστικά σχήματα όλων των εποχών και μια αεροτομή που ξεπερνούσε σε ύψος την οροφή του αυτοκινήτου. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια προβολής της τηλεοπτικής σειράς χρησιμοποιήθηκαν και καταστράφηκαν περισσότερα από 400 Charger II.

Ford T Model

Αν υπήρχε ένα βραβείο για το αυτοκίνητο που κατάφερε να καταστήσει τον κόσμο πιο μηχανοκίνητο, αυτό μάλλον θα κατέληγε δικαιωματικά στο μοντέλο Τ της Ford. Γνήσιο αμερικανικό «τέκνο», δημοφιλές όσο η Coca Cola και το denim στην εποχή του, αλλά και συνώνυμο του καπιταλισμού και του αρχιερέα του, Η. Ford, το μοντέλο της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας πούλησε περίπου 15 εκατομμύρια «κομμάτια» από το 1908 έως το 1927, έτος που σταμάτησε να βγαίνει από τη γραμμή παραγωγής.

To T ήταν ένα δύσχρηστο αυτοκίνητο, ακόμη και για τα μέτρα της εποχής, με χειρισμό που θα τρέλαινε κάθε σύγχρονο οδηγό. Ο τελευταίος είχε στη διάθεσή του τρία pedals και δύο μοχλούς για τον έλεγχο του οχήματος. Το αριστερό pedal ήταν για την επιλογή των εμπρόσθιων ταχυτήτων, το μεσαίο για την όπισθεν και το δεξί για το φρένο.

Ο έλεγχος της ταχύτητας (αυτό που όλοι αναγνωρίζουμε ως... γκάζι) πραγματοποιούνταν μέσω ενός μοχλού στο τιμόνι που απελευθέρωνε περισσότερη βενζίνη. Η έννοια του φρεναρίσματος ήταν σχετική και μάλλον θεωρητική. Το δεξί pedal έλεγχε μόνο το εμπρός φρένο, το οποίο υπερθερμαινόταν πολύ εύκολα, καθιστώντας τα ξαφνικά φρεναρίσματα περίπου αδύνατα. Το πίσω φρένο ενεργοποιούνταν μέσω ενός δεύτερου μοχλού από την καμπίνα του οδηγού.

Τα πρώτα μοντέλα δεν διέθεταν υαλοκαθαριστήρες, είχαν όμως σπαστό μπροστινό τζάμι για τον… δια χειρός καθαρισμό, ενώ η εκκίνηση γινόταν από μανιβέλα, τουλάχιστον έως το 1919. Το Τ φορούσε ένα 3λίτρο κινητήρα που απέδιδε περί τα 20 άλογα και χάριζε την
εντυπωσιακή ταχύτητα των 40 χλμ στο όχημα.

Όπως είναι σαφές, το Τ δεν κατασκευάστηκε για να εντυπωσιάσει με τις επιδόσεις του. Αποτέλεσε μια αξιόπιστη, δύσχρηστη πλατφόρμα μετακίνησης με ισχυρή ροπή, η οποία μπορούσε να μεταφέρει τους επιβάτες από ένα σημείο σε ένα άλλο. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το Τ της Ford έχει συνδέσει το όνομά του με την παγκόσμια αυτοκίνηση.

Willys Jeep

Ένα από τα κλασικότερα αμερικανικά μοντέλα του οποίου οι κατοπινές γενιές συνεχίζουν να βρίσκονται ακόμη στην παραγωγή δεν είναι άλλο από το Willys Jeep. Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1941, όταν ο αμερικανικός στρατός χρειαζόταν επειγόντως ένα αξιόπιστο όχημα πολλαπλών χρήσεων με τρία κύρια χαρακτηριστικά: απλότητα, αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα.

Τα πρώτα Jeep έπαιρναν κίνηση από ένα 4κύλινδρο μοτέρ που έβγαζε μόλις 60 άλογα και ήταν απελπιστικά αργά. Η τελική ταχύτητα δεν ξεπερνούσε τα 100χλμ, ενώ τα πρώτα 100χλμ (στοιχείο αδιάφορο για το συγκεκριμένο μοντέλο αλλά ενδεικτικό) έρχονταν σε... 30 δευτερόλεπτα. Τα Jeep όμως διέθεταν ισχυρή ροπή από χαμηλές στροφές και εξαιρετικές (ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα) δυνατότητες εκτός δρόμου, αναρρίχησης, γωνίες διαφυγής και προσπέλασης.

Οι πολυτέλειες ήταν μια άγνωστη και ίσως ανεπιθύμητη λέξη. Δεν υπήρχε οροφή, οι αποθηκευτικοί χώροι ήταν περίπου ανύπαρκτοι, υπήρχε όμως θέση για όπλο, φτυάρι και άλλα μικροσκαφτικά εργαλεία. Περί το 1948 ο στρατός έπαψε να μονοπωλεί το Jeep, καθώς εκείνη τη χρονιά παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια έκδοση για «πολιτική» χρήση. Η συγκεκριμένη έκδοση ήταν κλειστή, διέθετε θύρες (το στρατιωτικό όχι) και κάποιες μικροπολυτέλειες όπως τη δυνατότητα επιλογής χρωμάτων εκτός του χακί και του μπεζ/καφέ της ερήμου.

Η πρώτη εταιρία που παρήγαγε τα Jeep ήταν η αμερικανική Willys. Από τότε μέχρι σήμερα το brand name και η εταιρία έχουν αλλάξει πολλές φορές κυριότητα. Μάλιστα η Chrysler και η Ford πάλεψαν στα δικαστήρια για να μπορούν να χρησιμοποιούν αποκλειστικά επτά κάθετες γρίλιες μπροστά από τα ψυγεία των αντίστοιχων μοντέλων τους (όπως το αρχικό Jeep το 1941). Αυτή την περίοδο η Jeep ανήκει στην Chrysler.

Ford Mustang

To 1961 o τότε πρόεδρος της Ford έλαβε την απόφαση να διευρύνει την γκάμα των μοντέλων της εταιρίας με ένα νέο πραγματικά σπορ αυτοκίνητο, που έμελλε να ονομαστεί Mustang. To πρώτο Ford Mustang βγήκε στην παραγωγή το 1964, και αμέσως δημιούργησε αίσθηση και θετικές εντυπώσεις στο αμερικανικό αγοραστικό κοινό κυρίως λόγω της σχεδίασής του.

Όταν πρωτολανσαρίστηκε διέθετε ως μέρος του εξοπλισμού μόνο ανακλινόμενα καθίσματα και ένα ραδιόφωνο, όμως η σημαντική εμπορική επιτυχία που κατέγραψε οδήγησε σε πάρα πολλές εκδόσεις του μοντέλου και μια συνεχή παραγωγή. Η τελευταία και τρέχουσα γενιά του μοντέλου παρουσιάστηκε το 2005 και είναι πραγματικά εντυπωσιακή, αντίθετα με τις δύο προηγούμενες.

Ένα Mustang του 1966 φορούσε ένα μοτέρ 2,8 λίτρων που του έδινε ισχύ 392 αλόγων στις 5.800σ.α.λ. τελική ταχύτητα άνω των 230χλμ και (το πιο εντυπωσιακό) επιτάχυνση έως τα πρώτα 100χλμ σε μόλις 4,4 δευτερόλεπτα. Η κίνηση μεταδιδόταν μέσω ενός αυτόματου κιβωτίου 3 ταχυτήτων.

Ενδιαφέρουσες εκδόσεις για την Mustang ήταν η Βoss 429 που «ομολογκαρίστηκε» για να μπορεί να χτυπήσει τις corvette στο Nascar αλλά και η Boss 351του 1971, που χαρακτηρίστηκε από πολλούς μια από τις πιο ολοκληρωμένες Mustang που δεν
είχε απολέσει το «macho» χαρακτήρα της.

Σημαντικό έτος για την ιστορία του μοντέυ είναι το 1974 όπου παρουσιάστηκε η δεύτερη και αρκετά διαφορετική γενιά της Mustang. Δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς κατά πολλούς έπεσε θύμα των δύο πετρελαϊκών κρίσεων, και κυρίως της πρώτης.