Παιδί και κινητό: Από μικρό στα βάσανα

του Νικόλα Γεωργιακώδη

Τα κινητά τηλέφωνα έχουν μπει για τα καλά στην ζωή των παιδιών και η πρόσφατη έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου (στοιχεία 2011) το αποδεικνύει και με αριθμούς. Τα κινητά τηλέφωνα δεν «κυριαρχούν» μόνο στο Δημοτικό (ποσοστό 36%) και το Γυμνάσιο (ποσοστό 80%), αλλά δείχνουν να έχουν μπει για τα καλά ακόμα και στο… νηπιαγωγείο σε ποσοστό 1% των νηπίων.

Έτσι, οι περισσότεροι γονείς δεν καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα «Να αγοράσω κινητό στο παιδί μου;», αλλά περισσότερο στο «Πότε να αγοράσω κινητό στο παιδί μου;». Το 2001, η Αμερικανική Ακαδημία της Παιδιατρικής σε δημοσίευμα της ανέφερε πως δεν υπάρχει «σωστή» ηλικία για την αγορά του κινητού στα παιδιά, αλλά οι ίδιοι οι γονείς θα πρέπει να αξιολογήσουν την οικογενειακή τους κατάσταση, να καταλάβουν τι είναι καλύτερο και να αποφασίσουν αυτοί γνωρίζοντας ποια είναι τα οφέλη αλλά και οι κίνδυνοι από την χρήση ενός κινητού τηλεφώνου.

Όσον αφορά τα οφέλη, η άμεση επικοινωνία όταν το πρόγραμμα του παιδιού περιλαμβάνει πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες, τα συστήματα εντοπισμού GPS που δίνουν ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα στον γονέα να γνωρίζει που βρίσκεται το παιδί του, αλλά και η άμεση πρόσβαση σε πηγές πληροφόρησης είναι μερικές από τις πιο σημαντικές λειτουργίες των κινητών. Οι κίνδυνοι όμως, είναι αρκετοί: Κίνδυνος εξάρτησης και απομόνωσης, παραμέληση των μαθημάτων, λιγότερος χρόνος επικοινωνίας με την οικογένεια και αλόγιστη χρήση με συνέπεια το υψηλό κόστος.

Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για την αγορά κινητού στο παιδί;

«Το κινητό χρειάζεται από τη στιγμή που το παιδί αρχίζει να βγαίνει μόνο του από το σπίτι και δεν ξέρουμε που είναι», αναφέρει σχετικά η κ. Μαρία Σαράντη, Παιδοψυχολόγος και Ψυχοθεραπεύτρια, «Από την στιγμή που ένα παιδί βγαίνει έξω για να παίξει ή να κάνει βόλτα με τους γονείς τους δεν χρειάζεται κινητό. Η συσκευή είναι απαραίτητη αν το παιδί βγει έξω με φίλους του. Από εκεί και πέρα θα πρέπει να του γίνει αρχικά μια πληροφόρηση από τους γονείς για το πώς λειτουργεί ένα κινητό σε σχέση με την υγεία του, αλλά και για τους κινδύνους που διατρέχει. Οι γονείς θα πρέπει να εξηγήσουν την χρησιμότητα του κινητού ως ένα μέσο για περίπτωση ανάγκης».

Θα πρέπει όμως οι γονείς να θέσουν ορισμένες προϋποθέσεις στην χρήση του; Καλό θα ήταν ναι. «Η προϋπόθεση είναι να το χρησιμοποιούν όταν πραγματικά χρειάζονται κάτι και όχι απλά για την ευχαρίστησή τους ή να μιλάνε με τις ώρες. Αυτό μπορεί να γίνει κάλλιστα και από ένα σταθερό τηλέφωνο», λέει σχετικά η κ. Σαράντη.

Πώς θα πρέπει να αντιδράσουν οι γονείς στην πίεση των παιδιών για να τους αγοράσουν κινητό τηλέφωνο; Πώς θα αντιμετωπίσουν… παρακαλετά τύπου «Μαμά, μπαμπά, όλοι οι φίλοι μου έχουν κινητό, θέλω και εγώ»; «Εκεί οι γονείς θα πρέπει να νοηματοδοτήσουν στο παιδί τη σημασία που έχει ένα κινητό», αναφέρει σχετικά η κ. Σαράντη. «Να τους πουν ότι το κινητό το χρησιμοποιούμε όταν είμαστε μόνοι και απομακρυσμένοι από το σπίτι. Σε άλλη περίπτωση δεν υπάρχει λόγος χρήσης του. Τώρα αν τα άλλα παιδάκια το κάνουν, αυτό δεν αφορά την οικογένεια, άλλωστε κάθε οικογένεια αποφασίζει για τα παιδιά της. Εκεί βέβαια, το παιδί μπορεί να δυσαρεστηθεί, αλλά θα πρέπει να μπαίνουν όρια από τους γονείς», καταλήγει.



Σε αρκετές περιπτώσεις βέβαια, η αγορά ενός κινητού τηλεφώνου και η επικοινωνία με το παιδί μέσω αυτού καταλήγει υποκατάστατο της πραγματικής παρουσίας των γονιών και του ενδιαφέροντός τους για τα παιδιά λόγω βεβαρημένου ωραρίου. Κάτι τέτοιο είναι εντελώς λάθος. «Σε καμία περίπτωση το κινητό δεν θα πρέπει να υποκαταστήσει την παρουσία των γονιών. Το κινητό δεν είναι λουρί. Αυτή η σκέψη είναι λανθασμένη», αναφέρει κατηγορηματικά η κ. Σαράντη, «σε αυτές τις περιπτώσεις ο γονέας προσπαθεί να βρει ένα ‘μπάλωμα’ για να καλύψει τα ενοχικά του κομμάτια και τις ευθύνες του ανεπαρκώς».

Τι συμβαίνει με την ακτινοβολία;

Πολύς λόγος γίνεται για τις αρνητικές επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών, όχι μόνο στους ενήλικες, αλλά και στα παιδιά. Οι μέχρι στιγμής έρευνες είναι αντικρουόμενες. Πριν μερικούς μήνες, μια μεγάλη επισκόπηση για την ασφάλεια η οποία πραγματοποιήθηκε από την Υπηρεσία Προστασίας της Υγείας στη Βρετανία (HPA), ανέφερε ότι ακόμα δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τα κινητά τηλέφωνα μπορούν να βλάψουν την ανθρώπινη υγεία.

Παρ’ όλα αυτά η Υπηρεσία ανακοίνωσε ότι τα παιδιά θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική χρήση των κινητών τηλεφώνων. Το ίδιο έδειξε και μια άλλη έρευνα στη Σουηδία. Τα ευρήματα άλλης έρευνας όμως, έδειξαν πως υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης εγκεφαλικού γλοιώματος από παρατεταμένη χρήση κινητών.

«Ρίχνοντας μια ματιά στις τελευταίες μελέτες δεν μπορούμε να εξάγουμε προς το παρόν ένα ασφαλές συμπέρασμα. Αυτή στη στιγμή, πάντως, ‘τρέχει’ μια μεγάλη μελέτη σε δεκατρείς χώρες εν ονόματι Moby Kids, η οποία όταν ολοκληρωθεί πιθανώς να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες», αναφέρει η Παιδίατρος κ. Μαρία Παπαδάκη. «Σε κάθε περίπτωση, η χρήση του κινητού τηλεφώνου θα πρέπει να είναι ελεγχόμενη και να προσπαθούμε να εκθέτουμε τα παιδιά όσο το δυνατόν λιγότερο στην ακτινοβολία, μιας και ο παιδικός εγκέφαλος είναι πιο ευαίσθητος». To hands free αποτελεί επίσης μια καλή επιλογή για τα παιδιά.

Τι μπορώ να κάνω για να μην εξαρτηθεί το παιδί μου από το κινητό;

Όπως αναφέρει ο Δημοσθένης Δαμιανός, Διευθυντής Νευρολογικού Τμήματος Ευρωκλινικής Παίδων, στο Mama365 υπάρχουν ορισμένοι κανόνες για την ελαχιστοποίηση της εξάρτησης του παιδιού από το κινητό. Μερικοί από αυτούς είναι οι παρακάτω:

*Να έχετε συμφωνήσει εκ των προτέρων για το ποια θα είναι η χρήση του κινητού και να έχετε εξηγήσει στο παιδί σας όλους τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να συναντήσει.

* Να μην χρησιμοποιείται στη διάρκεια του σχολείου.

* Να προτιμάται καρτοκινητό τηλέφωνο (με προπληρωμένες μονάδες).

*Να μην χρησιμοποιείται όταν το παιδί είναι στο σπίτι και η οικογένεια είναι συγκεντρωμένη.

* Να μην υπάρχει δυνατότητα πλοήγησης στο διαδίκτυο.