Έχεις ακούσει την γλώσσα με τα σφυρίγματα που μιλούν στην Εύβοια;
Οι κάτοικοι του χωριού της Αντιάς έχουν μια δική τους, ξεχωριστή γλώσσα, που αποτελείται μόνο από… σφυρίγματα. Ναι, κι όμως.
Ναι, όταν λέμε γλώσσα, εννοούμε κανονική γλώσσα, όχι απλά «αν σφυρίξω έτσι σου λέω καλημέρα». Υπάρχει ξεχωριστό σφύριγμα για κάθε γράμμα του αλφάβητου, και όταν αυτά συνδυάζονται μεταξύ τους σχηματίζουν λέξεις, οι λέξεις κάνουν προτάσεις, και έτσι μπορείς να πεις ό,τι θες… σφυρίζοντας.
Η σφυριχτή της Αντιάς ακούγεται μέχρι και τέσσερα χιλιόμετρα μακριά –αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο αναπτύχθηκε: να μπορούν να επικοινωνούν οι άνθρωποι που ήταν μακριά ο ένας από τον άλλο, αλλά και να μεταφέρουν μηνύματα χωρίς να γίνουν αντιληπτά και κατανοητά από τους εχθρούς.
Σήμερα η σφυριχτή γλώσσα της Αντιάς θεωρείται απειλούμενη, με πολλά ξένα μέσα –μεταξύ των οποίων το BBC και το PBS– να έχουν ταξιδέψει ως την Εύβοια για τα σχετικά ρεπορτάζ.
«Είναι ένα κομμάτι πολιτισμού. Αγωνίζομαι να το διασώσω με μαθήματα, με δικά μου έξοδα και πολύ προσωπικό χρόνο. Η "σφυριχτή" είναι μια πλήρως αναπτυγμένη γλώσσα, καθώς, ό,τι λέμε στην ομιλούσα, μπορούμε να το πούμε σφυρίζοντας» εξηγεί στον ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού/Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων ο πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου και κέντρου μελέτης και διάδοσης της σφυριχτής γλώσσας Αντιάς, Παναγιώτης Τζαναβάρης.
Στον σύλλογο γίνονται μαθήματα σε νέους που θέλουν να μάθουν την σφυριχτή, την οποία μιλούν άπταιστα οι λιγοστοί (35 συνολικά) κάτοικοι της Αντιάς, με αποτέλεσμα αυτή να θεωρείται σήμερα απειλούμενη με εξαφάνιση. Σύμφωνα, όμως, με τον κ. Τζαναβάρη, η εκμάθησή της δεν διαφέρει από αυτή μιας οποιασδήποτε άλλης γλώσσας –κάποιοι τη μαθαίνουν εύκολα, άλλοι δύσκολα. «Υπήρχαν και μαθητές που ενώ δεν είχαν ακούσματα, μέσα σε δέκα ημίωρα μαθήματα είχαν γίνει σφυριχτές» λέει χαρακτηριστικά.
Και ωραία, θα πεις, υπάρχει ένα σφύριγμα για κάθε γράμμα, πώς διαφοροποιούνται τότε οι λέξεις που διαφέρουν μόνο στον τονισμό –π.χ. πότε ή ποτέ; «Αποδίδονται με διαφορετικές "σφυριές"», απαντά ο 72χρονος κ. Τζαναβάρης, εξηγώντας μάλιστα πως περίπου 70 χωριά ανά τον κόσμο χρησιμοποιούν την σφυριχτή γλώσσα, πράγμα που σημαίνει πως αν κάποιος μιλά π.χ. ισπανικά, και γνωρίζει την σφυριχτή, μπορεί να την «μιλήσει» (ή μάλλον να την… σφυρίξει) και στα ισπανικά. Βέβαια, η κάθε σφυριχτή γλώσσα έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες: Στην Ισπανία, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν τα δάχτυλα, ενώ στην Ελλάδα σφυρίζουν μόνο με τα χείλη. Οπότε, αν υποθέσουμε ότι μαθαίνεις τη σφυριχτή και επιχειρείς να σφυρίξεις ισπανικές φράσεις, μάλλον απλώς θα ακούγεσαι σαν να έχεις παράξενη «προφορά».
«Στο εξωτερικό τα πάμε καλά, εδώ υπάρχει θέμα με την αναγνώριση της γλώσσας και θεωρώ πως είναι ένα κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, οπότε έχουμε ανάγκη από τη βοήθεια όλων των αρμοδίων ώστε να μη χαθεί η... ασύρματη αυτή επικοινωνία. Έχουμε ήδη συντάξει φάκελο και κατοχυρώθηκε ως στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και τώρα επιβάλλεται πια να ετοιμαστεί και ο φάκελος για την Ουνέσκο», σημειώνει ο κ. Τζαναβάρης.
Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ
Η σφυριχτή της Αντιάς ακούγεται μέχρι και τέσσερα χιλιόμετρα μακριά –αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο αναπτύχθηκε: να μπορούν να επικοινωνούν οι άνθρωποι που ήταν μακριά ο ένας από τον άλλο, αλλά και να μεταφέρουν μηνύματα χωρίς να γίνουν αντιληπτά και κατανοητά από τους εχθρούς.
Σήμερα η σφυριχτή γλώσσα της Αντιάς θεωρείται απειλούμενη, με πολλά ξένα μέσα –μεταξύ των οποίων το BBC και το PBS– να έχουν ταξιδέψει ως την Εύβοια για τα σχετικά ρεπορτάζ.
«Είναι ένα κομμάτι πολιτισμού. Αγωνίζομαι να το διασώσω με μαθήματα, με δικά μου έξοδα και πολύ προσωπικό χρόνο. Η "σφυριχτή" είναι μια πλήρως αναπτυγμένη γλώσσα, καθώς, ό,τι λέμε στην ομιλούσα, μπορούμε να το πούμε σφυρίζοντας» εξηγεί στον ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού/Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων ο πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου και κέντρου μελέτης και διάδοσης της σφυριχτής γλώσσας Αντιάς, Παναγιώτης Τζαναβάρης.
Στον σύλλογο γίνονται μαθήματα σε νέους που θέλουν να μάθουν την σφυριχτή, την οποία μιλούν άπταιστα οι λιγοστοί (35 συνολικά) κάτοικοι της Αντιάς, με αποτέλεσμα αυτή να θεωρείται σήμερα απειλούμενη με εξαφάνιση. Σύμφωνα, όμως, με τον κ. Τζαναβάρη, η εκμάθησή της δεν διαφέρει από αυτή μιας οποιασδήποτε άλλης γλώσσας –κάποιοι τη μαθαίνουν εύκολα, άλλοι δύσκολα. «Υπήρχαν και μαθητές που ενώ δεν είχαν ακούσματα, μέσα σε δέκα ημίωρα μαθήματα είχαν γίνει σφυριχτές» λέει χαρακτηριστικά.
Και ωραία, θα πεις, υπάρχει ένα σφύριγμα για κάθε γράμμα, πώς διαφοροποιούνται τότε οι λέξεις που διαφέρουν μόνο στον τονισμό –π.χ. πότε ή ποτέ; «Αποδίδονται με διαφορετικές "σφυριές"», απαντά ο 72χρονος κ. Τζαναβάρης, εξηγώντας μάλιστα πως περίπου 70 χωριά ανά τον κόσμο χρησιμοποιούν την σφυριχτή γλώσσα, πράγμα που σημαίνει πως αν κάποιος μιλά π.χ. ισπανικά, και γνωρίζει την σφυριχτή, μπορεί να την «μιλήσει» (ή μάλλον να την… σφυρίξει) και στα ισπανικά. Βέβαια, η κάθε σφυριχτή γλώσσα έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες: Στην Ισπανία, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν τα δάχτυλα, ενώ στην Ελλάδα σφυρίζουν μόνο με τα χείλη. Οπότε, αν υποθέσουμε ότι μαθαίνεις τη σφυριχτή και επιχειρείς να σφυρίξεις ισπανικές φράσεις, μάλλον απλώς θα ακούγεσαι σαν να έχεις παράξενη «προφορά».
«Στο εξωτερικό τα πάμε καλά, εδώ υπάρχει θέμα με την αναγνώριση της γλώσσας και θεωρώ πως είναι ένα κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, οπότε έχουμε ανάγκη από τη βοήθεια όλων των αρμοδίων ώστε να μη χαθεί η... ασύρματη αυτή επικοινωνία. Έχουμε ήδη συντάξει φάκελο και κατοχυρώθηκε ως στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και τώρα επιβάλλεται πια να ετοιμαστεί και ο φάκελος για την Ουνέσκο», σημειώνει ο κ. Τζαναβάρης.
Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ
