«Αίας»: Aρχαία τραγωδία μέσα από το θέατρο Σκιών

της Κατερίνας Σφοντούρη

Δυο λόγια για την υπόθεση: Ύστερα από το θάνατο του Αχιλλέα, ο Αίας, αρχηγός των Σαλαμινίων και ο Οδυσσέας, είναι οι δύο υποψήφιοι για να παραλάβουν τα όπλα του Αχιλλέα. Οι Αχαιοί επιλέγουν να τα παραδώσουν στον Οδυσσέα, προκαλώντας έτσι την ταπείνωση του Αίαντα. Αποφασίζοντας λοιπόν να εκδικηθεί του Αχαιούς, ορμά στο στρατόπεδό τους αλλά θολωμένος από τη μανία της θεάς Αθηνάς σφάζει τα κοπάδια ζώων του στρατού.

Η Τέκμησσα, αιχμάλωτη και γυναίκα του Αίαντα, διηγείται στους δύσπιστους Σαλαμίνιους Ναύτες, το παραλήρημα του αρχηγού τους αλλά και την επώδυνη επιστροφή του στην άγρια πραγματικότητα. Αισθανόμενος ντροπιασμένος και γελοιοποιημένος αποζητάει το θάνατο ως τη μόνη γιατρειά.

Αφού πραγματοποιεί ο ίδιος την απόφασή του, ο Αγαμέμνων κι ο Μενέλαος τον αφήνουν άταφο, προκαλώντας τον άκρατο θυμό του Τεύκρου (αδελφός του Αίαντα). Η λύση ωστόσο θα δοθεί, με την ευγενική παρέμβαση του εχθρού του Αίαντα, Οδυσσέα.

Η παράσταση: Η τραγωδία «Αίας» του Σοφοκλή, διδάχτηκε στην Αθήνα ανάμεσα στο 447 και 440 π.Χ. και φτάνει έως τις μέρες μας, στα χέρια πια της Μάρθας Φριτζήλα και της θεατρική ομάδας της, «Δρόμος με δέντρα».

Με αφορμή τα αποτελέσματα σεμιναρίου με τίτλο «Το αρχαίο δράμα μέσα από το θέατρο σκιών», που έλαβε χώρα σε συνεργασία με το Κέντρο Αρχαίου Δράματος πριν από δύο χρόνια, η ομάδα ξαναδιάβασε το έργο και παρουσιάζει μια σύγχρονη εκδοχή της τραγωδίας στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

Ψηλά στη σκηνή, ίπταται η θεά Αθηνά, μιλώντας στο μικρόφωνο για τα καμώματα του Αίαντα. Μορφή τρομακτική, γεμάτη μένος, είναι η Δέσποινα Αναστάσογλου, η οποία αποτελεί κομμάτι και του Χορού.

Στον μύθο εμπλέκεται εύστοχα το θέατρο σκιών, αφού ο Αίας εμφανίζεται ως υπερφυσική φιγούρα του λαϊκού αυτού θεάτρου. Εμπνευσμένη από τις απεικονίσεις του ήρωα στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία, είναι εκπρόσωπος του παλαιού ηρωικού κόσμου. Ο γνωστός καραγκιοζοπαίχτης Άθως Δανέλλης βρίσκεται πίσω από τη μεγάλη φιγούρα του Αίαντα, φέρνοντας στο κοινό μνήμες από τις παραστάσεις του Καραγκιόζη.

Ο Χορός των Σαλαμινίων Ναυτών αρχικά κινείται πίσω από ένα πανί, αφήνοντας του θεατές να δουν μονάχα τις σκιές τους. Στην πορεία αποκτούν ταυτότητα και εμφανίζονται με λευκά παντελόνια και χρωματιστές μπλούζες στις οποίες αναγράφεται η «ομάδα» τους. Αναρωτιούνται για το κακό που διέπραξε ο αρχηγός τους, ανυπομονούν να μάθουν περισσότερα και δεν εφησυχάζουν. Η κίνηση του Χορού είναι μελετημένη και την επιμελείται η Κική Μπάχα.

Μετά τις χειμερινές εμφανίσεις της Μαρίας Κεχαγιόγλου ως Κατερίνα Ισμαϊλοβα, πορεύεται ξανά με την Μ. Φριντζήλα, κρατώντας αυτή τη φορά τον ρόλο της Τέκμησσας. Έχοντας αποσπάσει επάξια το βραβείο Κοτοπούλη για το έτος 2008, η Μ. Κεχαγιόγλου με μεγάλα αποθέματα ενέργειας, μας ξεναγεί στον κόσμο της αρχαίας τραγωδίας. Αναμφισβήτητα η ερμηνεία της βρίσκεται στο επίκεντρο, αφού ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις του ρόλου. Υπόδειγμα αφοσιωμένης συζύγου, η Τέκμησσα βρίσκεται συνεχώς κοντά στον αγαπημένο της Αίαντα. Τον ακολουθεί στο παραλήρημα της τρέλας του, τον κατανοεί, προσπαθεί όμως, έστω και την τελευταία στιγμή, να τον μεταπείσει.

Λιγότερο άρεσε ο Γιώργος Φριτζήλας. Με υπερβολή και χωρίς καθαρή άρθρωση υποστηρίζει τον ρόλο Τεύκρου, ο οποίος μάχεται να θάψει το νεκρό αδελφό του.

Τελικά: Η σκηνοθετική απόδοση της Μ. Φριτζήλα διαθέτει καινοτομίες, συνδέοντας την αρχαία τραγωδία με το λαϊκό θέατρο σκιών. Ωστόσο, η εμφάνιση του Μενελάου ως παίκτη του ράγκμπι δεν φαίνεται να «δένει» με το όλο κλίμα της παράστασης.

INFO: Αίας του Σοφοκλή
Εθνικό Θέατρο-Νέα Σκηνή-Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας: Ευμολπιδών 41, Γκάζι. Τηλ: 210-3455020
Παραστάσεις: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο 21:00, Κυριακή 19:00
Τιμές εισιτηρίων: Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή 20 €, Τετάρτη 18 €, Πέμπτη 15 €, φοιτητικό-νεανικό κάτω των 23 ετών: 12 €