Zappa και… "ζαπατίστας"

του Peter Aspden

Ένα από τα πράγματα που είναι γνωστά για τον Frank Zappa είναι ότι ονόμασε τα παιδιά του Dweezil, Moon Unit, Ahmet και Diva Thin Muffin Pigeen. Όσο πρωτότυπες και αν είναι αυτές οι ονομασίες, είναι ντροπή γιατί προάγουν την άποψη ότι ο Zappa ήταν ένας εκκεντρικός επιδειξίας, παρά ένας σοβαρότατος τύπος, ο οποίος, με τη σάτιρά του, έθετε σημαντικά ζητήματα πολιτιστικής αμφισβήτησης.

Ο Zappa ήταν μπροστά από τον καιρό του από διάφορες απόψεις, μια εκ των οποίων ήταν η παιχνιδιάρικη αντιμετώπιση της εικόνας του προς τον κόσμο. Τότε ο κόσμος δεν αντιλήφθηκε πολλά, αλλά ίσως έχει έλθει η ώρα να αναθεωρήσει τις απόψεις του για τον μουσικό.

Οι απόγονοι με τα παράξενα ονόματα συμβάλλουν στην αναγνώρισή του. Ο Dweezil βρέθηκε στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής τουρνέ "Ζappa plays Zappa", στο Shepherd’s Bush Empire. Η συναυλία στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία. Τρεις ώρες εξαιρετικής μουσικής hard rock και σαρκαστικής κωμωδίας. Ήταν ένα σόου από ανθρώπους που έχουν αντιληφθεί πλήρως το πνεύμα του δημιουργού, το οποίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τους οπαδούς του μεγάλου Frank.

Το τελείωμα ήταν επίσης εντυπωσιακό. Χάρη στα εντυπωσιακά εφέ, η μπάντα έπαιζε μαζί με τον ίδιο τον Frank, ο οποίος εμφανιζόταν σε μια τεράστια οθόνη να παίζει ηλεκτρική κιθάρα με τον δικό του, μοναδικό τρόπο, επιβλέποντας το αφιέρωμα με εμφανή περιέργεια. Ίσως ακούγεται τετριμμένο αλλά το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.

Ο Dweezil έχει περάσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής του προσπαθώντας να κατανοήσει πλήρως τόσο το έργο του πατέρα του, όσο και την απαράμιλλη τεχνική του στην κιθάρα. Υπενθυμίζεται ότι ο Zappa απεβίωσε από καρκίνο στην ηλικία των 52 το 1993. Αν θέλαμε να δούμε κάποιον από τους ρόκερς της γενιάς του να γερνά, ήταν αυτός. Οι αμύητοι στο έργο του Zappa θα αισθάνονταν παράξενα αποπροσανατολισμένοι στη συναυλία. To ότι υπήρξαν αμύητοι -σειρές με μαύρα μακριά μαλλιά ανάμεσα στους γηράσκωντες θαμώνες με τις φαλάκρες και τους γκρίζους κροτάφους- είναι ενθαρρυντικό.

Είναι σίγουρο πως ένας αμύητος θα μπερδευόταν ανάμεσα στους χέβι μέταλ αυτοσχεδιασμούς, τα παιχνίδια των φλάουτων με τα βιμπράφωνα και μιας σειράς χοντροκομμένων αστείων γύρω από τις κάθε είδους σωματικές λειτουργίες. Κανείς εκτός από τον Zappa δεν θα μπορούσε ποτέ να προσφέρει ένα τέτοιο κοκτέιλ διασκέδασης, που φαίνεται ακόμη και σήμερα πιο ριζοσπαστικό από πολλούς σύγχρονους πειραματισμούς.

Ο Dweezil ήταν μια αξιοθάυμαστη φιγούρα σε όλη τη διάρκεια του αφιερώματος. Είναι, σαφώς, λιγότερο χαρισματικός από τον Frank, αλλά σίγουρα πιο εμφανίσιμος. Παρακολουθούσε τα δρώμενα με ένα λακωνικό χαμόγελο, το οποίο εγκατέλειπε μόνο όταν έπιανε την κιθάρα του για ένα σόλο. Το να τον βλέπεις μπροστά από την τεράστια φιγούρα του πατέρα του προκαλούσε φροϋδικά ρίγη, αλλά φαίνεται ένας ιδιαίτερα ισορροπημένος νέος.

Ο Dweezil είναι αφοσιωμένος στη διάδοση της κληρονομιάς του Zappa. Εκτός από κάποιους σπάνιους αυτοσχεδιασμούς (και αυτό είναι κληρονομιά από τις μεγάλες μπάντες του Frank τη δεκαετία του ’70), το συγκρότημα παίζει το ρεπερτόριο νότα προς νότα, παρά τις προφανείς δυσκολίες ενός τέτοιου εγχειρήματος. Ο Dweezil ζει σε μια διαρκή σκιά, κατά κάποιο τρόπο, αλλά σίγουρα συνεχίζει την πατρική παράδοση πολύ περισσότερο από παραδείγματα όπως ο Julian Lennon, ο Jakob Dylan ή ο Ravi Coltrane.

Χάρη σε ένα ακόμη θαύμα της τεχνολογίας, μπορέσαμε επίσης να θαυμάσουμε το ταλέντο του Frank Zappa στα keyboards. Ο Zappa λάτρευε τις ζωντανές εμφανίσεις, με πολλές διαφορετικές συνθέσεις στη μπάντα του, κάτι που θα διαπιστώσετε και από το άφθονο υλικό που κυκλοφορεί από τα live του. Ωστόσο, από μια αναζήτηση στο YouTube, εκτιμώ ότι η καλύτερη είναι μια εντελώς διαφορετική εμφάνισή του στην τηλεόραση.

Ο Zappa είχε κληθεί το 1986 στην εκπομπή του CNN Crossfire για να συζητήσει το ζήτημα της κυβερνητικής λογοκρισίας με τον αρθρογράφο των Times, John Lofton, και δυο κρατικά στελέχη. Είναι 20 καθηλωτικά λεπτά συζήτησης. Στην κουβέντα κυριάρχησαν οι προβληματισμοί για τη χρήση «σκληρού» και «ακατάλληλου» υλικού στη ροκ μουσική και τα βιντεοκλίπ και ο Zappa υπεραμύνθηκε με σθένος την έλλειψη παντελούς λογοκρισίας.

Βομβαρδίζεται με σαρκαστικές ερωτήσεις από τους συνομιλητές του. Είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς τις προθέσεις της εκπομπής -τρεις υπερασπιστές των αμερικανικών αξιών να πιέζουν το φρικιό με βάση αστήρικτα επιχειρήματα- αλλά δεν γίνονται έτσι τα πράγματα. Ο Zappa λέει τις καλύτερες ατάκες, φορά το καλύτερο κοστούμι, και ξέρει τα γεγονότα, διορθώνοντας συχνά τους αντιπάλους του.

Ο Frank, όπως είπα και νωρίτερα, ήταν μπροστά από την εποχή του. Φοβόταν ότι οι ΗΠΑ οδεύουν σε μια «φασιστική θεοκρατία», μια περιγραφή που φαίνεται ακόμη υπερβολική, αλλά κατά κάποιο τρόπο, όχι και τόσο πλέον. Οι προθέσεις της εκπομπής αποτυγχάνουν θεαματικά. Ο Zappa είναι αυτός που καταφέρνει να υποστηρίξει τη θεμελιώδη αμερικανική αξία της ελευθερίας λόγου και, όταν τον ρωτούν τι συμβουλή θα έδινε στα παιδιά, απαντά: «Δύο πράγματα: Να καταθέσετε τα χαρτιά σας για να αποκτήσετε δικαίωμα ψήφου και, μόλις μεγαλώστε αρκετά, να θέσετε στόχους στη ζωή σας».

Ο Zappa υπήρξε φανατικός δημοκράτης και πατριώτης –που παρεμπιπτόντως, ποτέ στη ζωή του δεν πήρε ναρκωτικά. Οι υπεύθυνοι του προγράμματος είχαν διαλέξει το λάθος φρικιό –έναν άνθρωπο που μπορούσε να παίζει έξυπνα με την εικόνα του αλλόκοτου και την τέχνη του σοκ και ο οποίος τους έριξε στο καναβάτσο.

Πηγή: FT.com