«Για την Πατρίδα»: Μια παράσταση για όσα αφήνει πίσω της η θητεία

Τέσσερις ηθοποιοί, αληθινές μαρτυρίες και μια θεατρική εμπειρία που ακουμπά ένα από τα πιο βαθιά κοινωνικά βιώματα της σύγχρονης Ελλάδας. Η παράσταση «Για την Πατρίδα», σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Παναγιώτη Καστρίτση, παρουσιάζεται στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα κάθε Κυριακή στις 18.00, από τις 10 Μαΐου, και μιλά για όσα κουβαλούν όσοι περνούν από αυτόν και όσοι μένουν πίσω.

Πίσω από τη σκηνική αφήγηση κρύβεται μια εκτενής έρευνα, γεμάτη προσωπικές ιστορίες. Ανάμεσά τους, κάποιες ξεχώρισαν για το συναισθηματικό τους βάρος.

«Απ’ όλες τις ιστορίες που μοιράστηκε ο κόσμος μαζί μας, η πιο φορτισμένη για μένα ήταν εκείνη μιας γυναίκας», εξηγεί ο Παναγιώτης Καστρίτσης. «Μας μίλησε για τη θητεία του άντρα της και για τον Γολγοθά που πέρασε μαζί του, μέχρι να γίνει μια και καλή πολίτης».

Μια αφήγηση που έρχεται από τη δεκαετία του ’80, τότε που η απουσία απολυτηρίου στρατού μπορούσε να επηρεάσει βαθιά τη ζωή ενός ανθρώπου, επαγγελματικά και κοινωνικά.

Η ιστορία αυτή φωτίζει και μια άλλη, λιγότερο ορατή πλευρά της θητείας: το κενό που αφήνει πίσω της. «Κάθε άτομο που φεύγει για να βγάλει το φανταρικό του αφήνει ένα κενό στην παρέα, την οικογένεια, τη σχέση του», σημειώνει, υπογραμμίζοντας τον ρόλο των ανθρώπων που μένουν πίσω και στηρίζουν.

Τραύμα ή εμπειρία που σε αλλάζει;

Η παράσταση θέτει ένα βασικό ερώτημα: τι αφήνει τελικά η θητεία στον άνθρωπο; Η απάντηση που προκύπτει από τη δημιουργική διαδικασία δεν είναι αισιόδοξη.

«Η στρατιωτική θητεία του Έλληνα πολίτη είναι βασισμένη σε μια λογική που καταλήγει τραυματική σε ένα μεγάλο ποσοστό», λέει χαρακτηριστικά ο Παναγιώτης Καστρίτσης. Και ξεκαθαρίζει πως το πρόβλημα δεν είναι η εκπαίδευση καθαυτή, αλλά οι συνθήκες.

Η έλλειψη ενσυναίσθησης, η αποξένωση, ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο ανθρώπους, είναι στοιχεία που επανέρχονται στις μαρτυρίες. «Σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει μετασχηματικά για εμένα», καταλήγει.

Αναγκαιότητα ή αναχρονισμός;

Το έργο αγγίζει και το διαχρονικό debate γύρω από την υποχρεωτική θητεία. Και εδώ η απάντηση είναι αιχμηρή.

«Πολλά πράγματα στηρίζονται στον Έλληνα φαντάρο σήμερα», εξηγεί, αναφερόμενος στις ελλείψεις προσωπικού που συχνά καλύπτονται από τους στρατεύσιμους.

Όμως πίσω από αυτή τη λειτουργία κρύβεται ένα βαθύτερο ζήτημα: «Προσπαθούν να παρουσιάσουν έναν αναχρονισμό ως αναγκαιότητα, για να μην ξεβολέψει πολλά στελέχη».

Όταν το ντοκουμέντο γίνεται θέατρο

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της παράστασης είναι ο τρόπος που το ντοκουμέντο μεταφέρεται στη σκηνή. Η επιλογή ήταν σαφής: όσο το δυνατόν λιγότερη “παρέμβαση”.

«Θεωρώ πολύ σημαντικό το ντοκουμέντο να μένει όσο πιο άθικτο γίνεται», σημειώνει ο Παναγιώτης Καστρίτσης. Ακόμη και οι φαινομενικές “ατέλειες” των μαρτυριών διατηρούνται, γιατί αποτελούν κομμάτι της αλήθειας τους.

Κι εδώ έρχεται η μεγάλη ανατροπή: «Οι συνεντεύξεις έχουν περισσότερη θεατρικότητα απ’ όση μπορούμε να φανταστούμε». Σε σημεία που μοιάζουν σκηνοθετημένα, τα λόγια είναι αυτούσια. Το καλλιτεχνικό κομμάτι βρίσκεται τελικά στο πώς αυτά τα θραύσματα ενώνονται, σαν ένα παζλ που αποκτά νόημα όσο προχωρά.

Από το προσωπικό στο συλλογικό

Η αφετηρία της παράστασης ήταν βαθιά προσωπική. Όμως γρήγορα μετατράπηκε σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

«Είναι προσωπική ως έναν βαθμό», παραδέχεται. «Αλλά μετά την τρίτη περίπου συνέντευξη άρχισε να αναδύεται το συλλογικό κομμάτι με αρκετά εμφανή τρόπο».

Οι ιστορίες άρχισαν να μοιάζουν μεταξύ τους. Τα βιώματα να επαναλαμβάνονται. Και κάπου εκεί, το ατομικό έγινε κοινό. Μια εμπειρία που δεν αφορά έναν, αλλά πολλούς.

Κι αυτό ακριβώς είναι που κάνει το «Για την Πατρίδα» έναν καθρέφτη μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Συντελεστές

Σύλληψη - Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Καστρίτσης
Κείμενο: Μαρία Καραλή, Παναγιώτης Καστρίτσης
Βοηθός σκηνοθέτη: Γεωργία Αρβανίτη
Μουσική επιμέλεια: Χάρης Λαζαρίδης
Σκηνικά - Κοστούμια: Μυρτώ Στέλλα Σπανού
Σχεδιασμός αφίσας: Κική Παναγιωτάκη
Φωτογραφίες: Μηνάς Λάμπρου
Εκτέλεση παραγωγής: STEEHOS ART

Παίζουν

Μαρία Καραλή
Παναγιώτης Καστρίτσης
Κωνσταντίνος Κατσούγκρης
Χάρης Λαζαρίδης

Πληροφορίες παράστασης

Παραστάσεις: Από Κυριακή 10 Μαΐου έως Κυριακή 31 Μαΐου
Ημέρες & ώρες: Κάθε Κυριακή στις 18:00
Διάρκεια: 55 λεπτά
Τιμές εισιτηρίων: 13€
Προπώληση: https://www.more.com/gr-el/theater/gia-tin-patrida/ 
Τηλέφωνο κρατήσεων: 6941516226
Χώρος: Τεχνοχώρος Φάμπρικα
(ΜΕΤΡΟ Κεραμεικός, 3 λεπτά)