Γιατί νιώθεις ότι «ξυπνάς» την άνοιξη (και δεν είναι ιδέα σου)

Βλέπεις φως έξω από το παράθυρο στις 7 το απόγευμα, και ξαφνικά θες να βγεις, να περπατήσεις, να ανοίξεις παράθυρα, να κανονίσεις εξόδους και ταξίδια, να αλλάξεις ζωή, να πεις «ναι» σε πράγματα που τον Γενάρη σου φαίνονταν βαρύ φορτίο. Κι αν αναρωτιέσαι μήπως τα μεγαλοποιείς, η απάντηση είναι όχι. Το σώμα και ο εγκέφαλός σου παρακολουθούν πολύ πιο στενά απ’ όσο νομίζεις τις εποχές, και ειδικά το φως της ημέρας. Όταν αυτό αυξάνεται, αλλάζουν μικρά και μεγάλα πράγματα στον οργανισμό σου, από το πότε νυστάζεις μέχρι το πώς νιώθεις.

Και εγένετο φως

Αν έπρεπε να ξεχωρίσουμε τον βασικότερο λόγο που σε κάνει να νιώθεις το ξύπνημα της άνοιξης, αυτός σίγουρα θα ήταν το φως. Η μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας βοηθά το βιολογικό ρολόι να συγχρονιστεί διαφορετικά, επηρεάζοντας τον κιρκαδικό ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό σύστημα που ρυθμίζει ύπνο, εγρήγορση, ενέργεια και διάθεση.

Τι παίζει με τη μελατονίνη και γιατί έχει σημασία

Η μελατονίνη είναι η ορμόνη που συνδέεται με τον ύπνο και εκκρίνεται κυρίως όταν σκοτεινιάζει. Επειδή τον χειμώνα οι νύχτες είναι μεγαλύτερες, η μελατονίνη μπορεί να παραμένει ενεργή για περισσότερη ώρα, κάτι που σχετίζεται με περισσότερη νύστα και λιγότερη ενέργεια. Καθώς την άνοιξη αυξάνεται το φως και μικραίνει η νύχτα, αυτό το μοτίβο αλλάζει, και η ενέργεια χτυπάει κόκκινα.

Όχι, δεν είναι όλα στο μυαλό σου

Οι εποχές επηρεάζουν και τη διάθεση, όχι μόνο την ενέργεια. Όπως εξηγεί το Αμερικανικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, οι εποχικές αλλαγές στο φως μπορούν να επηρεάσουν τη σεροτονίνη και τη μελατονίνη, διαταράσσοντας τους φυσιολογικούς καθημερινούς ρυθμούς σε ορισμένους ανθρώπους, γι’ αυτό και βλέπουμε συχνότερα συμπτώματα εποχικής κατάθλιψης το φθινόπωρο και τον χειμώνα, με ύφεση την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Ακόμα κι αν δεν μιλάμε για διαγνωσμένη εποχική κατάθλιψη, η γενική εικόνα δείχνει ότι το φως συνδέεται άμεσα με τη διάθεση και τη συμπεριφορά μας. Γι’ αυτό και η αίσθηση πως σου έφυγε ένα βάρος εκεί γύρω στον Μάρτιο ή τον Απρίλιο δεν είναι απλώς ποιητική αδεία. Είναι μια πολύ πραγματική βιολογική και ψυχική μετατόπιση.

Την άνοιξη κινείσαι περισσότερο, και αυτό φέρνει κι άλλη ενέργεια

Υπάρχει και ένας πολύ πρακτικός λόγος που νιώθεις πιο ζωντανός άνθρωπος μόλις ανοίξει ο καιρός: κινείσαι περισσότερο. Οι μελέτες δείχνουν ότι η σωματική δραστηριότητα επηρεάζεται από τη διάρκεια της ημέρας, τη θερμοκρασία και γενικά τις καιρικές συνθήκες, με τους ανθρώπους να είναι κατά κανόνα πιο δραστήριοι όταν οι μέρες είναι πιο φωτεινές και ο καιρός πιο φιλικός.

Μήπως φταίει και η βιταμίνη D;

Και η βιταμίνη D παίζει τον ρόλο της, έστω κι αν δεν εξηγεί μόνη της όλη την ιστορία. Ο οργανισμός παράγει βιταμίνη D όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία UVB του ήλιου, και την άνοιξη σχεδόν όλους μας βλέπει πολύ περισσότερο ο ήλιος (ναι, περισσότερο κι από το καλοκαίρι, που τρέχουμε να κρυφτούμε στους ίσκιους). Η χαμηλή έκθεση στον ήλιο τους χειμερινούς μήνες έχει συνδεθεί και με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D, γεγονός που σύμφωνα με τις έρευνες μπορεί να επιδεινώνει προβλήματα σε ορισμένα άτομα με εποχική κατάθλιψη.