Γιατί μας πιάνει αμηχανία με τις εθνικές γιορτές μεγαλώνοντας;

Άσπρο πουκάμισο, μπλε φούστα ή παντελόνι, ένα ποίημα που το έλεγες με σφιγμένο στομάχι, και μετά χειροκρότημα, σημαιάκια και –αν ήσουν τυχερός/η– καμιά σοκολάτα από τη μαμά. Κάποτε, ήταν όλα απλά. Θεατρικά. Κι εσύ ήξερες τον ρόλο σου. Μεγαλώνοντας, αυτό το σενάριο καίγεται, και στη θέση του μένει μια μικρή, επίμονη αμηχανία.

Από την ενεργό συμμετοχή στην εξωτερική παρατήρηση

Ως παιδιά, ήμασταν μέσα στα πράγματα: λέγαμε τα ποιήματα, κάναμε παρέλαση, μαθαίναμε ονόματα ηρώων σαν να ήταν χαρακτήρες επικής σειράς.

Ως ενήλικες, μετακινούμαστε στο κοινό. Βλέπουμε τις παρελάσεις από την τηλεόραση ή τυχαία στον δρόμο, ακούμε εμβατήρια –ή ακόμα χειρότερα αεροπλάνα– από μακριά, και δεν είμαστε πια σίγουροι πού ακριβώς στεκόμαστε σε όλο αυτό. Δεν υπάρχει ρόλος να παίξεις. Μόνο θέση να πάρεις… και αυτή δεν είναι πάντα ξεκάθαρη.

Όταν η ιστορία παύει να είναι ασπρόμαυρη

Στο σχολείο, οι εθνικές αφηγήσεις έχουν μια καθαρότητα. Υπάρχουν οι «καλοί», οι «κακοί», οι ηρωικές πράξεις, τα μεγάλα «όχι».

Μεγαλώνοντας, όμως, αρχίζεις να βλέπεις τα πράγματα πιο σύνθετα. Μαθαίνεις για τις αντιφάσεις, τις γκρίζες ζώνες, τις λεπτομέρειες που δεν χωρούσαν στο σχολικό αφήγημα. Και κάπου εκεί, η απλή, συγκινητική ιστορία που ήξερες γίνεται περίπλοκη –και σίγουρα λιγότερο εύκολη.

Η ταυτότητα δεν είναι πια δεδομένη

Όταν είσαι παιδί, η έννοια της «πατρίδας» είναι κάτι που δεν αμφισβητείς, δεν αναλύεις.

Ως ενήλικας, όμως, η ταυτότητα γίνεται πιο ρευστή. Έχεις ταξιδέψει, έχεις γνωρίσει άλλους τρόπους ζωής, ίσως έχεις αποστασιοποιηθεί από εθνικές αφηγήσεις ή τις βλέπεις πιο κριτικά. Και τότε, οι γιορτές που βασίζονται ακριβώς σε αυτή την ταυτότητα, σε βρίσκουν λίγο… μετέωρο.

Το «πώς πρέπει να νιώθω» γίνεται ερώτηση

Οι εθνικές γιορτές μοιάζουν να έρχονται με ένα άτυπο manual συναισθημάτων: υπερηφάνεια, συγκίνηση, σεβασμός. Αλλά τι γίνεται όταν δεν νιώθεις ακριβώς έτσι; Όταν η συγκίνηση δεν έρχεται αυτόματα, όταν η υπερηφάνεια μπερδεύεται με ερωτήματα ή ακόμα και με αδιαφορία; Εκεί ακριβώς γεννιέται η αμηχανία. Στο χάσμα ανάμεσα σε αυτό που υποτίθεται ότι πρέπει να νιώθεις και σε αυτό που πραγματικά νιώθεις.

Μια γιορτή χωρίς σαφές πλαίσιο

Τα Χριστούγεννα έχουν φαγητό, δώρα, φώτα. Το Πάσχα έχει τελετουργία, μυρωδιές, ανοιξιάτικη ευφορία. Οι εθνικές γιορτές, αντίθετα, είναι πιο αφηρημένες. Δεν έχουν πάντα ένα σαφές «τι κάνουμε σήμερα». Είναι περισσότερο ιδέες, παρά εμπειρίες. Και οι ιδέες, όταν δεν συνοδεύονται από προσωπικό βίωμα, μπορεί να σε αφήσουν λίγο… άβολα σιωπηλό.

Και τελικά, είναι και αυτό ΟΚ

Ίσως αυτή η αμηχανία να μην είναι πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε, αλλά σημάδι ότι κάτι αλλάζει μέσα μας. Ότι δεν καταπίνουμε πια έτοιμες αφηγήσεις, αλλά προσπαθούμε να τις καταλάβουμε, να τις επανατοποθετήσουμε, να βρούμε τη δική μας σχέση μαζί τους.

Ίσως, τελικά, το να μην ξέρεις ακριβώς πώς να νιώσεις στις εθνικές γιορτές να είναι πιο ειλικρινές από το να νιώθεις «όπως πρέπει». Και κάπου ανάμεσα σε μια παρέλαση που βλέπεις φευγαλέα και ένα «χρόνια πολλά» που λες σχεδόν μηχανικά, να φτιάχνεις σιγά σιγά τον δικό σου τρόπο να στέκεσαι απέναντι στην Ιστορία.