Στην Κουζίνα των sold out του Γιώργου Κουτλή

Στο θέατρο Κιβωτός επιστρέφει ο Γιώργος Κουτλής ανεβάζοντας ένα έργο από την βρετανική θεατρική παραγωγή του 20ου αιώνα. Η νέα παράσταση του σκηνοθέτη δεν επιφυλάσσει εκπλήξεις ως προς ένα τουλάχιστον σημείο: Σημειώνει διαδοχικά sold outs. Τι πιο σύνηθες!- θα αναφωνήσουν οι ανα-γνώστες των πραγμάτων της θεατρικής Αθήνας, που ίσως γνωρίζουν πόσο αγαπήθηκαν (και συζητήθηκαν) οι προηγούμενες δουλειές του Κουτλή, όπως Οι Παίκτες, Ο Άνθρωπος από το Παντόλσκ, και το πιο απαιτητικό Οξυγόνο.

Η Κουζίνα είναι ένα έργο του 1956 γραμμένο από τον Βρετανό Άρνολντ Γουέσκερ και φτιαγμένο για να αποτυπώσει την εργασιακή σκληρότητα, την αγριότητα των ανθρώπινων σχέσεων και τα ακραία σημεία της κατάρρευσης όπου μπορούν να οδηγηθούν τα ανθρώπινα όντα από την έλλειψη αλληλεγγύης και κατανόησης. Για την «σύγχρονη καπιταλιστική κουζίνα» κάνει λόγο το Δελτίο Τύπου της παράστασης φωτίζοντας, εκτός από την υπαρξιακή, και την πολιτική διάσταση στις προθέσεις του συγγραφέα και του σκηνοθέτη.

Ο Κουτλής μάς παραδίδει άλλη μια σκηνοθετική ψιλοβελονιά, όπως αυτές που συνηθίζει. Η Κουζίνα του Άρνολντ Γουέσκερ φαίνεται να είναι φτιαγμένη για το θεατρικό γούστο του Γ. Κουτλή: Πόσο πιο ταιριαστή στο δικό του θέατρο να είναι μια συνθήκη από αυτή της εργασίας σε μια κουζίνα; Ταχύτητα, έντονος ρυθμός, σκηνική υπερφόρτωση, πολλαπλές δράσεις, νευρικό και ακατάτακτο ηχοτοπίο, μπόλικη σωματικότητα, εναλλαγές συναισθημάτων- τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την σκηνοθεσία του είναι όλα εκεί.

Έτσι, η κουζίνα είναι η αρένα της καθημερινότητας όλων μας- μια απαιτητική συνθήκη που είναι ικανή να σε συνθλίψει αν θελήσεις να την διαχειριστείς ολομόναχος. Γιατί; Γιατί οι πολλές μοναξιές μας δεν κάνουν μια συλλογικότητα αν δεν το θελήσουμε, και αυτό είναι κάτι που είναι ξεκάθαρο σε μια επαγγελματική κουζίνα.

Μήπως άλλωστε και το τι γίνεται σε μια κουζίνα δεν θυμίζει θέατρο; Η προετοιμασία και μετά η εκτέλεση· σε συμπιεσμένο χρόνο έντονα συναισθήματα που πρέπει να καταπιείς για να συνεργαστείς και να βγει η δουλειά. Και μετά να μείνεις χωρίς ενέργεια μέχρι την επόμενη βάρδια, μέχρι την επόμενη παράσταση.

Στην Κουζίνα ο Κουτλής συναντά την φόρμα του ρεαλισμού και της δυνατής φωνής. Σκοπός του δεν είναι να κάνει άλλη μια παράσταση από εκείνες που ανθούν στις αθηναϊκές σκηνές, έχουν επηρεαστεί από το κινηματογραφικό στυλ του Γιάννη Οικονομίδη και τέρπουν με την θεατρική τους ευκολία και αμεσότητα. Ο Γ. Κουτλής χρησιμοποιεί αυτά τα εργαλεία κατά συνθήκη και στο πλαίσιο του θέματός του. Μένοντας εκεί, καταφέρνει να μην χάνεται σχεδόν ποτέ ο έλεγχος και η παράσταση να μην καπελώνεται από τη συγκεκριμένη θεατρική γλώσσα. Σε αυτό συμβάλουν και οι «οικονομίες» που κάνει ο σκηνοθέτης σε όλη την παράσταση ρίχνοντας πότε πότε τους τόνους, δημιουργώντας δυαδικές και πιο ήσυχες δράσεις, σταματώντας τον χρόνο με «αργή κίνηση», δίνοντας χώρο στη ζωντανή μουσική, αποκαλύπτοντας και τη συναισθηματική πλευρά των ανθρώπινων μηχανών που δουλεύουν με φρενήρεις ρυθμούς.

Ο Μιχάλης Σαράντης που κρατά τον κύριο ρόλο, κινείται από την αρχή σε υψηλούς ρυθμούς και δίνει μια προσωπική και φορτισμένη ερμηνεία εξαιρετικά συντονισμένη τις περισσότερες φορές με τους υπόλοιπους ηθοποιούς και τον ρυθμό της παράστασης. Οι στιγμές που οι σειρήνες της υπερερμηνείας τον καλούν δεν διαρκούν πολύ και είναι αρμονικά ενταγμένες στη πυρετική δραστηριότητα που βλέπουμε επί σκηνής.

Εξαιρετικοί και καλοκουρδισμένοι και οι υπόλοιποι ηθοποιοί (Σαμουήλ Ακινόλα, Πολύδωρος Βογιατζής, Ιωάννα Δεμερτζίδου, Δανάη Καλούτσα, Ιλιάννα Καραπασιά, Γιώργος Κατσής, Ειρήνη Μακρή, Γιώργος Μπουκαούρης, Gary Salomon, Χρήστος Σαπουντζής, Μιχάλης Σαράντης, Αναστασία Στυλιανίδη, Πήτερ Τζέικς και Γιλμάζ Χουσμέν) δημιουργούν ξεχωριστές προσωπικότητες, εύθραυστες και ταυτόχρονα σκληρές, περιχαρακωμένες και ευαίσθητες, με όνειρα και αδυναμίες - όπως αυτές που έχουμε όλοι γύρω μας και ίσως δεν προσέχουμε.

Η επιδέξια σκηνοθεσία και οι ακριβείς ερμηνείες βοηθούν το έργο, η δυναμική του οποίου είναι περιορισμένη και πολλαπλασιάζεται από την παράσταση – ίσως να λειτουργεί απλώς και σαν νοηματικός χώρος για να υπάρξει αυτή. Το αποτέλεσμα όμως είναι πολύ καλό και καταφέρνει να προσφέρει θεατρική απόλαυση τόσο σε όσους δεν βλέπουν πολύ θέατρο όσο και σε όσους έχουν περισσότερες απαιτήσεις.