11 πράγματα που δεν ήξερες για τη Βικτώρια
Γιατί τη λέμε Βικτώρια, τι γύρευε στα μέρη της ένα… Θηρίο, και ποιος είναι ο μεγαλύτερος δρόμος της Αθήνας που περνάει δίπλα της; Έντεκα απολαυστικά τρίβια για την πλατεία Βικτωρίας.
γράφει:
γράφει:
Μια από τις παλαιότερες πλατείες της Αθήνας, κρύβει ιστορίες που δεν φαντάζεσαι. Από το πώς πήρε το όνομά της, μέχρι το τι σχέση είχε με ένα… Θηρίο, αυτές είναι έντεκα μικρές αλλά ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη Βικτώρια.
Η πλατεία ξεκίνησε να διαμορφώνεται το 1871, όταν δήμαρχος Αθηναίων ήταν ο Παναγής Κυριακός, ο οποίος έμενε στην περιοχή.
Για το όνομά της, υπάρχουν δύο εκδοχές: Η πρώτη ότι της δόθηκε το όνομα της κόρης του δημάρχου (με την κάθετη οδό Ελπίδος να αφιερώνεται στην άλλη του κόρη), η δεύτερη ότι ήταν προς τιμήν της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας.
Τα πρώτα χρόνια μετά την διαμόρφωσή της, πάντως, και μέχρι να συνηθίσουν το επίσημο όνομα, οι Αθηναίοι αναφέρονταν σε αυτήν ως Πλατεία Κυριακού, από το όνομα του δημάρχου που την έφτιαξε.
Η πλατεία, όπως ήταν το 1928
Το Θηρίο, που διέσχιζε την Τρίτης Σεπτεμβρίου περνώντας μπροστά από την πλατεία, ήταν ο ατμοκίνητος σιδηρόδρομος που ένωνε την Αθήνα με το Λαύριο –ναι, το Λαύριο είχε τον 19ο αιώνα καλύτερη σύνδεση με το κέντρο από αυτήν που έχει σήμερα. Το Θηρίο, ωστόσο, δεν μακροημέρευσε: Λειτουργούσε από το 1885 ως το 1938.
Tο πανέμορφο γλυπτό που στολίζει την πλατεία, Ο Θησεύς Σώζων την Ιπποδάμεια, έργο του Γερμανού Johannes Pfuhl, φτιάχτηκε το 1906, από γαλβανισμένο μπρούντζο. Η Ιπποδάμεια που σώζει ο Θησέας ήταν η γυναίκα του Πείριθου, βασιλιά των Λαπιθών, κι αυτός από τα χέρια και τις ορέξεις του οποίου τη σώζει είναι ένας Κένταυρος, ο Ευρυτίωνας.
Ο Δήμος Αθηναίων αγόρασε το άγαλμα το 1924 για 75.075 δραχμές, και το τοποθέτησε αρχικά στην Πλατεία Συντάγματος, απ’ όπου μεταφέρθηκε τον Σεπτέμβριο του 1937 στη σημερινή του θέση. Σε πολλά σημεία το άγαλμα είναι διάτρητο από σφαίρες, κατά πάσα πιθανότητα του Εμφυλίου.
Στη Βικτώρια εμφανίστηκε για πρώτη φορά ο θρυλικός καραγκιοζοπαίχτης Χρήστος Χαρίδημος, ένας από τους ανθρώπους που διαμόρφωσαν το ελληνικό θέατρο σκιών όπως το ξέρουμε σήμερα. Το 1913 έδωσε εδώ την πρώτη του παράσταση.
Πολύ κοντά στην πλατεία, στα δύο τετράγωνα που σήμερα περικλείουν οι οδοί Λιοσίων, Αχαρνών, Μιχαήλ Βόδα και Σουρμελή, βρισκόταν το αρχοντικό του Μιχαήλ Βόδα, που είχε χτιστεί σε σχέδια των Κλεάνθη και Σάουμπερτ –εκείνων που διαμόρφωσαν και το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο της σύγχρονης Αθήνας, δεν ξέρουμε αν θυμάσαι. Μέλος της Φιλικής Εταιρείας και ηγεμόνας της Μολδαβίας από το 1819 ως το 1821, ο Μιχαήλ Βόδας καταγόταν από το Φανάρι. Στο σπίτι του ήταν που οργανώθηκε η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843, που έβαλε τέλος στην απόλυτη μοναρχία του Όθωνα χαρίζοντας στη χώρα το πρώτο της Σύνταγμα.
Στο αρχοντικό του Μιχαήλ Βόδα, που δεν υπάρχει πια, στεγάστηκε αργότερα (από το 1893, για να ακριβολογούμε) το Άσυλο της Αγίας Αικατερίνης, μια πρωτοβουλία της Καλλιρόης Πάρρεν για να βοηθήσει και να περιθάλψει νεαρά κορίτσια που έρχονταν από την επαρχία στην Αθήνα σε αναζήτηση δουλειάς.
Το ωραιότερο ίσως νεοκλασικό στα πέριξ της πλατείας, αυτό στη γωνία Αχαρνών και Χέυδεν, στέγαζε από το 1933 ως το 1973 το 2ο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών, μαθητές του οποίου υπήρξαν μεταξύ άλλων ο Αλέκος Παναγούλης και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος. Υπάρχει περίπτωση να είναι έργο του Τσίλλερ, αλλά δεν είμαστε και βέβαιοι.
Δυο τετράγωνα από την πλατεία, η Αχαρνών είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος δρόμος του Δήμου Αθηναίων. Το ‘ξερες, δεν το ‘ξερες, καλά που έχεις κι εμάς να σου λέμε τα σημαντικά, να κερδίζεις στο Trivial.
