Καφκική μοίρα για τα χαμένα έργα του Κάφκα!

του Γιώργου Φλώκα

Είναι σχεδόν καφκικό: Δέκα τραπεζικές θυρίδες με αδημοσίευτα έργα του Φραντς Κάφκα, με άγνωστο περιεχόμενο, έχουν παραμείνει παγιδευμένα σε έναν δικαστικό και γραφειοκρατικό κυκεώνα, σε ένα σκηνικό βγαλμένο από τους εφιάλτες που αποτύπωνε στα έργα του ο μεγάλος συγγραφέας!

Τα έργα, τα οποία έχουν παραμείνει αδιάβαστα για δεκαετίες, όταν ανασυρθούν από την τράπεζα, ενδέχεται να αλλάξουν την εικόνα που έχουμε για μια από τις σκοτεινότερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Στις θυρίδες δε, ενδέχεται να κρύβονται αδημοσίευτα έργα καθώς και το τέλος ατελείωτων αριστουργημάτων του όπως το «Γαμήλιες προετοιμασίες στην εξοχή».

Προ ημερών, οι τραπεζικές θυρίδες ανοίχτηκαν στο Τελ Αβιβ και τη Ζυρίχη, μετά από σχετική διαταγή δικαστηρίου του Ισραήλ και παρά τις αντιρρήσεις που προέβαλαν επί χρόνια δυο γυναίκες που ισχυρίζονται ότι έχουν κληρονομήσει τα έγγραφα από τη μητέρα τους.

Η επεξεργασία των κειμένων συνεχίζεται, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες στα διεθνή μέσα, περιλαμβάνουν χειρόγραφα, επιστολές και έργα του συγγραφέα, σύμφωνα με τον γενικό εισαγγελέα της ισραηλινής Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Ωστόσο, τα έγγραφα δεν θα δουν το φως της δημοσιότητας έως ότου το ισραηλινό δικαστήριο ξετυλίξει το κουβάρι των δικαιωμάτων επί των έργων του Κάφκα.

Για την ιστορία, ο γνωστός συγγραφέας, λίγο πριν το θάνατό του το 1924 εμπιστεύτηκε στον φίλο του, Μαξ Μπροντ, τα χειρόγραφά και τα αδημοσίευτα έργα του, με τη ρητή εντολή να τα καταστρέψει.

Σύμφωνα με το θρύλο, ο Κάφκα, όντας στις τελευταίες του ώρες σε σανατόριο στη Βιέννη, είχε εμπιστευθεί τα έγγραφα στον φίλο του, επιμένοντας ότι «θα έπρεπε να καούν όλα χωρίς να διαβαστούν» μετά το θάνατό του.

Τελικώς, ο γερμανοεβραίος συγγραφέας πέθανε από φυματίωση ενώ ο φίλος του, αποφάσισε να τα κρατήσει και διέφυγε στο Τελ Αβίβ, όταν οι Ναζί πλησίαζαν την Τσεχοσλοβακία.

Στο Ισραήλ, ο Μπροντ εξέδωσε τα χειρόγραφα του Κάφκα, και έτσι έγιναν γνωστά αριστουργήματα όπως η «Δίκη», η «Μεταμόρφωση» και ο «Πύργος», εξασφαλίζοντας έτσι μια εύπορη ζωή και στον φίλο του, μια θέση στο πάνθεον των γιγάντων της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Ο Μπροντ άφησε κληρονομιά τα χειρόγραφα στην ερωμένη και γραμματέα του, Έσθερ Χόφα, και αυτή τα άφησε στις δυο της κόρες, οι οποίες εμπλέκονται στην εν λόγω δικαστική διαμάχη, καθώς προσπαθούν να κατοχυρώσουν το δικαίωμα εκμετάλλευσης των εγγράφων. Απέναντί τους, το Ισραήλ, που θεωρεί ότι τα έργα αποτελούν κομμάτι της πολιτιστικής του κληρονομιάς.

Who is who
Ο Φράντς Κάφκα γεννήθηκε στην Πράγα το 1883 και πέθανε το 1924, σε ηλικία 41 ετών έπειτα από μια ζωή γεμάτη στερήσεις και απογοητεύσεις. Κορυφαία έργα του, η Μεταμόρφωση, η Δίκη και το Κάστρο.

Αναρίθμητες απόψεις έχουν διατυπωθεί γα τους βαθύτερους συμβολισμούς των εφιαλτικών μυθιστορημάτων του, αλλά το σίγουρο είναι ότι στα έργα του αποδομεί με απαράμιλλη διεισδυτικότητα αφενός τη φύση του αισθήματος ενοχής και αφ’ ετέρου, την αδυναμία του ανθρώπου απέναντι στο νόμο, τη γραφειοκρατία και τις εξουσίες της απρόσωπης κρατικής μηχανής.