Α.Κ. Ντόιλ: Ο δημιουργός του Σέρλοκ πίστευε στις... νεράιδες

του Γιώργου Φλώκα

Ο Άρθουρ Ιγνάτιος Κόναν Ντόιλ γεννήθηκε στις 22 Μαΐου του 1859 στο Εδιμβούργο της Σκωτίας. Κληρονόμησε το πάθος για τα βιβλία από τη μητέρα του, Μαίρη, η οποία είχε μοναδικό ταλέντο στην απαγγελία ιστοριών. Αργότερα, έγραφε για αυτήν ότι «χαμήλωνε τη φωνή της έως ότου έφτανε σε τρομακτικό ψίθυρο», όταν έφτανε στο κρίσιμο σημείο μιας ιστορίας».

Οι γονείς του τον έστειλαν σε σχολή Ιησουιτών, όπου σπούδασε ιατρική, ανακαλύπτοντας παράλληλα το ταλέντο του στην πλοκή σεναρίων. Στη σχολή γνώρισε πολλούς μελλοντικούς συγγραφείς και έκανε φίλους. Ωστόσο, ο άνθρωπος που τον επηρέασε όσο κανείς ήταν ένας από τους καθηγητές του, ο Δρ. Τζόζεφ Μπελ. Το ταλέντο του γιατρού στην παρατήρηση, τη λογική, την εξαγωγή συμπερασμάτων και τη διάγνωση είναι στοιχεία που συναντώνται αργότερα στο χαρακτήρα του Σερλοκ.

Στα πρώτα του βιβλία, «Το μυστήριο της Κοιλάδας Σασάσα» και «Μια αμερικανική ιστορία», ξεδιπλώνει το ταλέντο του, ενώ η βαθύτατη επιρροή του Έντγκαρ Άλαν Πόε είναι εμφανής.

Πριν ακόμη αποφοιτήσει, είχε εργαστεί ως γιατρός στα καράβια, γνωρίζοντας από κοντά μέρη όπως η Αρκτική και η Νότια Αφρική. Ωστόσο, μόλις πήρε το πτυχίο του, αποφάσισε να ανοίξει ιατρείο στο Πόρτσμουθ. Το 1888, με το βιβλίο του «Μελέτη της Σκάρλετ» παρουσιάζει στο κοινό τον διασημότερο ντετέκτιβ της αστυνομικής λογοτεχνίας και τον βοηθό του, Δρ Γουάτσον. Ο ίδιος όμως, δήλωνε ότι προτιμούσε το επόμενο μυθιστόρημά του, το «Μίσα Κλαρκ», σηματοδοτώντας και τον βαθύτατο διχασμό του συγγραφέα.

Από τη μία ο Σέρλοκ Χόλμς, ο οποίος αγαπήθηκε αμέσως από το κοινό και του χάρισε φήμη, ο ίδιος όμως τον θεωρούσε «εμπορικό», και από την άλλη, τα ιστορικά του μυθιστορήματα, τα ποιήματα και τα θεατρικά, τα οποία ο ίδιος θεωρούσε πολύ σημαντικότερα. Στο πλαίσιο αυτό, μετά από λίγα χρόνια, προσπάθησε να σκοτώσει τον ήρωά του, μάταια όμως…

Ο Θάνατος του Σέρλοκ
Το 1891, ο Ντόιλ, έχοντας ολοκληρώσει την ειδίκευσή του στην οφθαλμολογία στη Βιέννη, άνοιξε ιατρείο στο Λονδίνο. Ωστόσο, όπως έγραψε στην αυτοβιογραφία του, δεν τον επισκέφθηκε ούτε ένας ασθενής, κάτι που του άφηνε περισσότερο χρόνο για γράψιμο. Εκείνη την περίοδο αποφάσισε να «σκοτώσει» τον Σέρλοκ Χολμς για να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στα «σημαντικότερα» έργα του, τα ιστορικά του μυθιστορήματα.

Όντως, στο βιβλίο «Το τελικό πρόβλημα» ο Χολμς και ο αιώνιος αντίπαλός του, καθηγητής Μοριάρτι, βουτάνε μαζί στο γκρεμό. Όμως, τα παράπονα χιλιάδων φανατικών αναγνωστών οδηγούν στην «ανάσταση» του ντετέκτιβ στην ιστορία «Η περιπέτεια της κενής οικίας». Σύμφωνα με την εξήγηση που έδινε ο Ντόιλ, ο Χολμς είχε σκηνοθετήσει το θάνατό του, προτιμώντας να μείνει στο παρασκήνιο για ένα διάστημα.

Μεταφυσικά ταξίδια…
Το δεύτερο βαθύτατο σχίσμα στη ζωή του συγγραφέα γίνεται εμφανές στα επόμενα έργα του, μεταξύ των οποίων και το «Μυστήριο του Κλούμπερ», όπου καταπιάνεται με την επόμενη ζωή τριών βουδιστών μοναχών. Από τη μία, ο Ντόιλ ήταν ικανός να γράφει υπέροχα για λογική και μαθηματική σκέψη και από την άλλη, τον συνάρπαζε η μεταφυσική και ο πνευματισμός.

Η λογοτεχνική αξία των επόμενων βιβλίων του είναι τουλάχιστον αμφιλεγόμενη. Το 1921 γράφει το «Η έλευση των νεράιδων» όπου καταπιάνεται με πνεύματα και νεράιδες, παρουσιάζοντας στο βιβλίο ακόμη και φωτογραφίες (οι οποίες αποδείχθηκαν ψεύτικες με τη βοήθεια της τεχνολογίας μετά από δεκαετίες) ενώ το 1926 γράφει την «Ιστορία του πνευματισμού», ασχολούμενος και πάλι με μεταφυσικά φαινόμενα.

Η γνωριμία του με τον διάσημο μάγο της εποχής, Χουντίνι, επέδρασε καταλυτικά στο επόμενο βιβλίο του, «Στην κόψη του αγνώστου». Ο Ντόιλ ήταν πεπεισμένος ότι ο μάγος είχε όντως υπερφυσικές δυνάμεις, παρά το γεγονός ότι ο Χουντίνι, ο οποίος -παραδόξως- δεν πίστευε σε μεταφυσικά φαινόμενα, προσπαθούσε να τον πείσει ότι όσα βλέπει είναι ψευδαισθήσεις.

Στα τελευταία χρόνια του, ταξίδεψε σε διάφορα μέρη της γης, αναζητώντας μεταφυσικές εμπειρίες. Τα ταξίδια του σε Νότιο Αμερική, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Νορβηγία κ.α. σταδιακά των εξουθένωσαν τόσο, που χρειάσθηκε να τον μεταφέρουν δια της βίας στο σπίτι του. Τελικώς, απεβίωσε το 1930 από καρδιακή προσβολή.

Δικαιοσύνη, ποδόσφαιρο και πολιτική
Όπως και ο πρωταγωνιστής των ιστοριών του, ο Κόναν Ντόιλ ήταν ένθερμος υπερασπιστής της δικαιοσύνης. Είναι χαρακτηριστικό ότι διερεύνησε προσωπικά δύο υποθέσεις που θεωρούνταν λυμένες. Στην πρώτη μάλιστα, όχι μόνο έσωσε έναν δικηγόρο από την καταδίκη, αλλά βελτίωσε και την ποιότητα του δικαστικού συστήματος, προκαλώντας τη δημιουργία του Εφετείου.

Μια από τις λιγότερο προβεβλημένες πτυχές του Ντόιλ ήταν αυτή του αθλητή. Λάτρης των σπορ και ιδίως του ποδοσφαίρου, έπαιζε ερασιτεχνικά τερματοφύλακας στην Πόρτσμουθ με το ψευδώνυμο Α.C. Smith. Παράλληλα, ασχολούταν -επίσης ερασιτεχνικά- με το κρίκετ, παίζοντας στην ομάδα MCC, ενώ είχε διαπρέψει τόσο στο μπόουλινγκ όσο και στο γκολφ.

Η σχέση του με την πολιτική είναι επίσης αμφιλεγόμενη. Στο έργο του για τον πόλεμο των Μπόερς (The War in South Africa: Its Cause and Conduct), ο Κόναν Ντόιλ δικαιολογεί την παρουσία και το ρόλο των Άγγλων στη Νότιο Αφρική, κάτι που –τουλάχιστον όπως πίστευε ο ίδιος- οδήγησε στο να χρισθεί ιππότης και υπολοχαγός του Σάρει το 1902. Αν και οι πολιτικοί δίοδοι είχαν ανοίξει για τον συγγραφέα, επιχείρησε να εκλεγεί δυο φορές βουλευτής με τους φιλελεύθερους (Liberal Union), χωρίς όμως επιτυχία.