Εποχή… νανοτεχνολογίας στα Νόμπελ

του Γιώργου Φλώκα

Στους δύο επιστήμονες που ανακάλυψαν, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον, ένα νέο φυσικό φαινόμενο που επέτρεψε τη σμίκρυνση των σκληρών δίσκων θα δοθεί το φετινό Νόμπελ Φυσικής, στην απονομή των βραβείων το Δεκέμβριο.

Το 1998 ο Γάλλος Αλμπέρ Φερ (69 ετών) και ο Γερμανός Πίτερ Γκρούνμπεργκ (68) ανακάλυψαν τη "γιγάντια μαγνητο-αντίσταση" (GRM), μέσω της οποίας οι μαγνητικές πληροφορίες των σκληρών δίσκων μετατρέπονται σε ηλεκτρικά σήματα. Χάρη στο GRM, η πυκνότητα των δεδομένων στους σκληρούς δίσκους μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται, ενώ οι δίσκοι μικραίνουν σε μέγεθος, κάτι που καθιστά εφικτή τη χρήση τους σήμερα ακόμη και σε μικρές φορητές συσκευές, όπως το i-Pod.

Ο Ματίν Ντουρανί, εκδότης του επιστημονικού περιοδικού Physics World, τόνισε ότι η φετινή απονομή του βραβείου Νόμπελ δείχνει ότι η φυσική σχετίζεται όχι μόνο με την κατανόηση των φυσικών φαινομένων, αλλά και με προϊόντα από την καθημερινή ζωή.

Τι είναι το GRM

Τα δεδομένα των σκληρών δίσκων αποθηκεύονται στη μορφή μικροσκοπικών περιοχών, μαγνητισμένων σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Η κεφαλή του δίσκου πρέπει να αναγνωρίσει τις διαφορές αυτές και να τις καταγράψει ως "0" και "1" της ψηφιακής πληροφορίας. Το πρόβλημα είναι ότι, καθώς οι μαγνητισμένες περιοχές γίνονται όλο και μικρότερες, οι διαφορές τους γίνονται όλο και πιο ασθενείς και δύσκολο να διαβαστούν. Το GRM επιτρέπει τη μετατροπή πολύ μικρών διαφορών σε πολύ μεγαλύτερες διαφορές στο ηλεκτρικό σήμα εξόδου.

Η γιγάντια μαγνητο-αντίσταση που κατέστη δυνατό να ανακαλυφθεί έπειτα από την τεχνολογική πρόοδο της δεκαετίας του '70, με μεθόδους για την παραγωγή πολύ λεπτών στρωμάτων διαφορετικών υλικών, επέτρεψε στους σκληρούς δίσκους να αποθηκεύουν περισσότερα δεδομένα. Η τεχνολογία είναι ενσωματωμένη από το 1997 σε όλες τις συσκευές που απαιτούν ανάγνωση πληροφοριών από μαγνητικούς δίσκους. Αυτή η ανακάλυψη βοήθησε να εκατονταπλασιαστεί ο όγκος των δεδομένων που μπορεί να αποθηκευτεί σε ένα δίσκο.

Οι δυο φυσικοί θα μοιραστούν το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο των 10 εκατ. σουηδικών κορωνών (1 εκατ. ευρώ) στην τελετή απονομής που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη.

Ο Αλμπέρ Φέρ

Ο Γάλλος φυσικός Αλμπέρ Φερ γεννήθηκε το 1938 στη Γαλλία. Αποφοίτησε το 1962 από την Ecole Normal Superieure του Παρισιού ενώ πήρε master το 1963 από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού και PhD από το Πανεπιστήμιο Paris-Sud το 1970. Στην παρούσα φάση είναι καθηγητής φυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Paris-Sud και επικεφαλής ερευνών στα εργαστήρια του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας. Για τις ανακαλύψεις του στον τομέα της νανοτεχνολογίας έχει λάβει βραβεία από την Αμερικανική Ένωση Φυσικής, την Διεθνή Ένωση Εφαρμοσμένης Φυσικής και Μαγνητισμού, ενώ έχει βραβευθεί επίσης για το έργο του από την κυβέρνηση της Ιαπωνίας και τη Hewlett Packard.

Ο Πέτερ Γκρίνμπεργκ

Ο Γερμανός φυσικός Πέτερ Γκρίνμπεργκ γεννήθηκε το 1939 στο Πίλσεν, τότε προτεκτοράτο της Βοημίας, στη σημερινή Δημοκρατία της Τσεχίας. Απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Γκαίτε, προτίμησε το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Darmstadt για το μάστερ του στη φυσική το 1969.

Από το 1969 έως το 1972 εργάστηκε στον Καναδά, στο Πανεπιστήμιο Carleton ενώ αμέσως μετά μεταγράφηκε στο Ερευνητικό Κέντρο Julich, όπου τέθηκε επικεφαλής των ερευνών στον τομέα των εφαρμογών του μαγνητισμού. Το 1988 ανακάλυψε το φαινόμενο της γιγάντιας «μαγνητο-αντίσταση», GRM, ταυτόχρονα και ανεξάρτητα από την αντίστοιχη έρευνα του Αλμπέρ Φερ.

Εκτός του Βραβείου Νόμπελ, το έργο του Γκρίνμπεργκ έχει βραβευθεί επίσης από την Διεθνή Ένωση Εφαρμοσμένης Φυσικής και Μαγνητισμού, τη Hewlett Packard και την APS. Επίσης, του έχει απονεμηθεί το βραβείο τεχνολογίας και καινοτομίας της Γερμανίας το 1998 αλλά και ο τίτλος του «Εφευρέτη της Χρονιάς στην Ευρώπη» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2006.

Αξίζει να επισημανθεί ότι το περυσινό Νόμπελ Φυσικής δόθηκε στους αμερικανούς Τζ. Μάδερ και Τζ. Σμουτ, η έρευνα των οποίων σε δορυφορικά δεδομένα για λογαριασμό της NASA προσέφερε στήριξη στη θεωρία του Big Bang για τη δημιουργία του Σύμπαντος. Η έρευνά τους μελέτησε την κοσμική ακτινοβολία, τον «απόηχο» του Big Bang, που υφίσταται ακόμα και σήμερα στο Σύμπαν.