Carlos Slim: Ποιος είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου

του Γιώργου Φλώκα

Ο Carlos Slim, αυτοδημιούργητος γιος λιβανέζου πρόσφυγα στο Μεξικό, τράβηξε πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας καθώς ξεπέρασε διάσημους μεγιστάνες, όπως ο Bill Gates και ο Warren Buffett και πλέον αποτελεί τον πλουσιότερο άνθρωπο του κόσμου.

O Slim έθεσε τα θεμέλια της μυθικής περιουσίας του το 1990, όταν εξαγόρασε την εταιρία σταθερής τηλεφωνίας Telefonos de Mexico, η οποία τελούσε υπό ιδιωτικοποίηση.

Πέρυσι, ξόδεψε 3,7 δισ. δολάρια για να αποκτήσει τις δραστηριότητες της Verizon Communications στη Λατινική Αμερική, επεκτείνοντας την αυτοκρατορία του στο Πουέρτο Ρίκο και την Δομηνικανή Δημοκρατία.

Γεννημένος το 1940, σήμερα χήρος και πατέρας έξι παιδιών, ο Slim είναι οπαδός του μπέιζμπολ και φανατικός συλλέκτης έργων τέχνης. Η συλλογή του βρίσκεται στην Πόλη του Μεξικό, στο Μουσείο Σουμάγια, το οποίο έχει το όνομα της τελευταίας του γυναίκας. Τα τελευταία χρόνια, έχει δώσει σχεδόν 4 δισ. δολάρια σε έργα για την παιδεία και την υγεία, αλλά και για την ανακαίνιση των ιστορικών γειτονιών της πόλης του Μεξικό.

Είναι δύσκολο να περάσει κανείς μια μέρα στο Μεξικό χωρίς να ρίξει χρήματα στις τσέπες του κ. Σλιμ. Ο 67χρονος μεγιστάνας ελέγχει περισσότερες από 200 εταιρίες -λέει ότι έχει χάσει το μέτρημα- στις τηλεπικοινωνίες, τις κατασκευές, τσιγάρα, αναψυκτικά, ποδήλατα, αερογραμμές, ξενοδοχεία, σιδηρόδρομους, εκδόσεις και τράπεζες.

Οι εταιρίες του αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο του 33% του μεξικανικού χρηματιστηρίου και η συνολική του περιουσία, ποσοστό μεγαλύτερο του 7% του ΑΕΠ της χώρας, τη στιγμή που η περιουσία του John Rockfeller δεν ξεπερνούσε στο 2,5% του ΑΕΠ των ΗΠΑ. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε μενού μεξικάνικης ταβέρνας «Αυτό το εστιατόριο είναι το μοναδικό μέρος στο Μεξικό που δεν ανήκει στον Carlos Slim».

Η περιουσία του αυξήθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο τα τελευταία δυο χρόνια, καθώς ο Carlos Slim κέρδισε περί τα 20 δισ. δολάρια από την άνοδο των χρηματιστηρίων, κάτι που τον κατατάσσει στην πρώτη θέση των πλουσίων όλου του κόσμου σύμφωνα με το Fortune, ξεπερνώντας ακόμη και τον Bill Gates (56 δισ. δολάρια).

Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του δημοφιλούς περιοδικού που η πρώτη θέση καταλαμβάνεται από κάποιον που προέρχεται από τις αναδυόμενες αγορές. Η περιουσία του αυτή τη στιγμή υπολογίζεται στα 67,8 δισ. δολάρια.

"Δεν με ενδιαφέρει" τόνισε σε συνέντευξη μετά την ανακήρυξή του σε πλουσιότερο άνθρωπο του κόσμου."Δεν ξέρω εάν είμαι ο πρώτος, το Νο 20 ή το Νο 2.000. Δεν έχει σημασία". Ο μεγιστάνας, ο οποίος φορά γραβάτες από τα δικά του καταστήματα, προτιμά να κρατά χαμηλούς τόνους.

Όμως πώς κατάφερε ο μεξικανός γιος δυο λιβανέζων μεταναστών να αποκτήσει τέτοια πλούτη; Με μονοπώλια, όπως ακριβώς έκανε και ο John Rockfeller στη διύλιση πετρελαίου κατά τη βιομηχανική εποχή. Στη μεταβιομηχανική εποχή, ο κ. Slim έχει μονοπωλήσει την τηλεφωνία στο Μεξικό.

Εταιρίες του, όπως οι Telefonos de Mexico και Telcel έχουν μερίδια 92% και 72% σε σταθερά και κινητά αντίστοιχα. Όπως συνέβαινε και με τον κ. Rockefeller, ο κ. Slim έχει συσσωρεύσει τόσο μεγάλη δύναμη που θεωρείται απλησίαστος στη χώρα του- μια δύναμη μεγαλύτερη και από αυτήν του ίδιου του Μεξικό.

Ο ίδιος ο κ. Slim αποτελεί μια σπουδή αντιθέσεων. Λέει ότι του αρέσει ο ανταγωνισμός στις επιχειρήσεις, αλλά τον μπλοκάρει με κάθε ευκαιρία. Λατρεύει να μιλά για την τεχνολογία αλλά δεν χρησιμοποιεί υπολογιστή και προτιμά το χαρτί και το μολύβι. Φιλοξενεί τους πάντες, από τον Bill Clinton έως τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες στην έπαυλή του στο Μεξικό, αλλά ο ίδιος δεν ταξιδεύει και τονίζει με υπερηφάνεια ότι δεν έχει σπίτια μακριά από τη χώρα του. Σε μια χώρα που λατρεύει το ποδόσφαιρο, ο ίδιος συμπαθεί το μπέιζμπολ και είναι οπαδός των New York Yankees.

Οι θαυμαστές του λένε ότι ο κ. Slim, ο οποίος κοιμάται ελάχιστα και ξαγρυπνά διαβάζοντας ιστορία με ιδιαίτερη προτίμηση στις στρατηγικές του Τσένγκις Χαν, ευθύνεται για την εκτίναξη των οικονομικών προοπτικών της χώρας του. Η εγκράτειά του τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στην προσωπική του ζωή είναι παροιμιώδης.

Για τους επικριτές του, η άνοδος του κ. Slim λέει πολλά για τα μεγαλύτερα προβλήματα του Μεξικό, όπως τη διεύρυνση της ψαλίδας μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δυο ετών, ο μεγιστάνας κερδίζει περίπου 27 εκατ. δολάρια την ημέρα, τη στιγμή που το 1/5 του πληθυσμού της χώρας του «τη βγάζει» με λιγότερα από 2 δολάρια.

Η στρατηγική του κ. Slim είναι απαράλλαχτη στη μεγάλη του καριέρα: Αγοράζει εταιρίες φθηνά, τις αναδιαρθρώνει και μετά οδηγεί τους ανταγωνιστές εκτός αγοράς με οποιοδήποτε μέσο. Όταν απέκτησε τον έλεγχο της Telmex το 1990, στράφηκε αμέσως στην αγορά τηλεφωνικών καλωδίων. Αγόρασε έναν από τους δυο βασικούς προμηθευτές και διασφάλισε ότι η εταιρία του δεν θα αγόραζε καλώδια από τον άλλο μεγάλο προμηθευτή, ωθώντας τον στη χρεοκοπία.

Ωστόσο, ο μονοπωλιακός χαρακτήρας που έχει καθιερώσει στην αγορά τηλεφωνίας της χώρας, καθυστερεί την ανάπτυξή της. Μόλις οι μισοί μεξικανοί έχουν τηλέφωνο και ένα 4% έχει πρόσβαση σε ευρυζωνικές υπηρεσίες. Οι μεξικανοί καταναλωτές πληρώνουν τιμές τηλεφωνίας πολύ πάνω του μέσου όρου, σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ.

Ο κ. Slim τονίζει ότι η επιτυχία του προέρχεται από το γεγονός ότι ανακαλύπτει τις ευκαιρίες πριν από τους άλλους, κάτι που έμαθε διαβάζοντας βιβλία του Alvin Toffler, με τον οποίο έχουν γίνει φίλοι με τον καιρό.

Η ζωή του

Όντας το πέμπτο από έξι παιδιά, ο κ. Slim εργάστηκε από νωρίς στο μαγαζί του πατέρα του, Julian Smith, στην πόλη του Μεξικό. Από νωρίς, έδειξε μια έφεση προς τους αριθμούς, κάτι που θα τον βοηθούσε στη μετέπειτα καριέρα του. Δίδασκε άλγεβρα στο μεγαλύτερο δημόσιο πανεπιστήμιο του Μεξικό ενώ ταυτόχρονα ολοκλήρωνε το διδακτορικό του.

Η αγάπη του για τους αριθμούς τον οδήγησε στην ενασχόληση με στο μπέιζμπολ. «Στο μπέιζμπολ, μιλούν οι αριθμοί», έγραψε κάποτε.

Μετά το πανεπιστήμιο, ο κ. Slim και κάποιοι φίλοι του έγιναν χρηματιστές. Η παρέα που έκανε συναλλαγές τα πρωινά και έπαιζε ντόμινο τα βράδια, έγινε γνωστή ως «Los Casabolseros”, «τα παιδιά του χρηματιστηρίου». Παρά την επιτυχία του, ο κ. Slim προτιμούσε να διαχειρίζεται εταιρίες παρά να κάνει συναλλαγές. «Ποτέ δεν του άρεσαν τα χρήματα όσο στους υπόλοιπους. Το μόνο που ήθελε ήταν να είναι ένας καλός επιχειρηματίας», σχολιάζει ο Enrique Trigueros, ένας από τους Casabolseros.
Ο κ. Slim είχε συχνά την ευκαιρία που επιθυμούσε. Μετά από εμπλοκή στη διοίκηση μιας εταιρίας αναψυκτικών και μιας εκδοτικής εταιρίας στα τέλη της δεκαετίας του ’60, έκανε την πρώτη του μεγάλη κίνηση το 1981, εξαγοράζοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρία καπνού στο Μεξικό, την Cigatam, η οποία παρήγαγε τα Marlboro στη χώρα. Η εταιρία του έδωσε τα κέρδη που χρειαζόταν για να προχωρήσει σε μια σειρά εξαγορών.

Η ευκαιρία παρουσιάστηκε το 1982, όταν η κατάρρευση της τιμής του πετρελαίου οδήγησε τη χώρα σε κρίση. Όταν ο πρόεδρος της χώρας, Χοζέ Λόπεζ Πορτίγιο, επανεθνικοποίησε τις τράπεζες της χώρας, η παραδοσιακή επιχειρηματική ελίτ φοβήθηκε ότι θα κυριεύσει ο σοσιαλισμός και πανικοβλήθηκε. Εταιρίες πουλιόντουσαν σε τιμήματα ύψους 5% της αξίας τους. Ο κ. Slim εξαγόρασε δεκάδες εταιρίες έναντι «πινακίου φακής», μια κίνηση που απέδωσε τα μέγιστα με την ανάκαμψη της χώρας κατά τα επόμενα χρόνια.

Είχε μάθει από τον πατέρα του να επενδύει κατά τη διάρκεια των κρίσεων και «ποτέ δεν έχει πληρώσει οτιδήποτε σε ακριβή τιμή», όπως σχολιάζει ο Hector Aquilar Camin, ιστορικός και φίλος του επιχειρηματία.

Όταν είχαν πάει οι δυο τους στη Βενετία, θυμάται τον κ. Slim να διαπραγματεύεται με καταστηματάρχη για ώρες, για να πετύχει έκπτωση 10 δολαρίων σε μια γραβάτα!