Ένα πράσινο χωριό για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή

Για άλλη μιά φορά, για πολλές εβδομάδες, η Μέση Ανατολή ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Όχι για την Ιστορία της, την ομορφιά των τοπίων της και την φιλοξενία των κατοίκων της, αλλά με εικόνες καταστροφής, τρόμου και προσφυγιάς.

Όμως το όραμα για ειρήνη συνεχίζει να χτυπάει στις καρδιές των ανθρώπων. Νέες πρωτοβουλίες για γειτνίαση, καλές σχέσεις και δεσμούς μεταξύ ανθρώπων και με τη φύση ξεφυτρώνουν μέσα από τα ερείπια του πολέμου.

Μία τέτοια πρωτοβουλία ξεκίνησε μία ομάδα νέων στο Ισραήλ, με επικεφαλείς τους Ούντι και Ντανιέλλα Νατάν. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός οικολογικού χωριού στο νότιο Ισραήλ.

Η πρόταση των Νατάν είναι εναλλακτική από το τετρημένο και– πλέον – αναχρονιστικό μοντέλο οικιστικής ανάπτυξης με συμβατικές κατοικίες. Οι Νατάν προτείνουν ένα διαφορετικό μοντέλο οικισμού: ένα οικολογικό χωριό για 100 οικογένειες με μηδενικά έξοδα λειτουργίας για τους ιδιοκτήτες και μηδενική επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Η θέση του νέου οικολογικού χωριού είναι το κιμπούτς Κραμίμ (στα ελληνικά ”Αμπελόκηποι”) που βρίσκεται εντός της Πράσινης Γραμμής των συνόρων του 1967 κοντά στη Δυτική Όχθη.

Η επιλογή της τοποθεσίας, μετά από μεγάλη αναζήτηση σε όλη τη χώρα, δεν ήταν τυχαία: το κιμπούτς Κραμίμ είναι ένας μικρός οικισμός, με περίπου 12 οικογένειες, που αναζητάει τρόπους να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί.

Στο κιμπούτς υπάρχουν ήδη υποδομές για νερό, ηλεκτρικό και όλες οι υπηρεσίες που παρέχει η τοπική αυτοδιοίκηση του Μπνε Σιμόν, οι οποίες φημίζονται για την υψηλή τους ποιότητα (τα – δημόσια - σχολεία της περιοχής θεωρούνται από τα καλύτερα της χώρας).

Το κιμπούτς βρίσκεται μόλις 15 λεπτά με αυτοκίνητο από την πόλη Μπεερσέβα, την τέταρτη μεγάλη πόλη του Ισραήλ, με σημαντική εμπορική κίνηση και το γνωστό και γοργά αναπτυσσομενο πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν. Επιπλέον, μόλις δέκα λεπτά με αυτοκίνητο, θα βρίσκεται ο υπό ανέγερση σταθμός τραίνου, που θα συνδέει το χωριό με το Τελ Αβίβ σε λιγότερο από μία ώρα, προωθώντας έτσι χρήση των ΜΜΜ.

Επιπλέον, το Κραμίμ είναι κοντά στην πόλη Κιριάτ Γκατ, γνωστή για την παραγωγή χάι τεκ, έδρα του εργοστασίου της Ίντελ. Υπάρχει και η ιδεολογική πλευρά: η ανάπτυξη της ερήμου του Νέγκεβ, που ορματίστηκε ο Μπεν Γκουριόν, γίνεται σιγά σιγά πραγματικότητα.

Το οικολογικό χωριό, που οραματίζονται οι Νατάν σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, θα είναι μέλος της διεθνούς οργάνωσης Οικολογικών Χωριών (GEN – Global EcoVillage Network) και σχεδιάζεται με αυστηρές οικολογικές και βιοκλιματικές προδιαγραφές σε όλα τα επίπεδα: από την χωρική οργάνωση μέχρι την ιδιωτική κατοικία.

Η αμφιθεατρική τοποθεσία που προβλέπεται για το χωριό και ο νότιος προσανατολισμός της την καθιστούν ιδανική για την εφαρμογή των αρχών της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και οικολογικής δόμησης.

Ο αρχιτέκτονας Ηλίας Μεσσίνας, Δρ. Χωροταξίας και υ.Μηχανικός Περιβάλλοντος, με σπουδές στο Γέιλ και το ΕΜΠ και πολυδιάστατη δραστηριότητα σε θέματα περιβάλλοντος, τη βιοκλιματική αρχιτεκτονική και την οικολογική δόμηση, συνεργάζεται στενά με τους Νατάν, ως αρχιτέκτονας συντονιστής του έργου, για να δώσει μορφή στο όραμά τους.

Η πρόταση, που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προμελέτης, προβλέπει ένα νέο χωριό περίπου 100 στρεμμάτων, που εφάπτεται του κιμπούτς Κραμίμ. Παρόλο που το Κραμίμ μπορεί να παρέχει στο χωριό τις αναγκαίες υποδομές, προβλέπεται το νέο χωριό να έχει πλήρη αυτονομία στην ενέργεια, μέγιστη δυνατή εξοικονόμηση νερού και αυτόνομο φυσικό καθαρισμό λυμάτων για αποθήκευση και επαναχρησιμοποίηση του νερού. Τα σκουπίδια θα διαλέγονται στα νοικοκυριά, θα συλλέγονται και θα ανακυκλώνονται, ενώ τα οργανικά θα κομποστοποιούνται σε ειδικό κάδο στον κάθε κήπο.

Τα σπίτια, σχεδιασμένα βιοκλιματικά, θα χτιστούν από φυσικά υλικά, όπως λασπότουβλα (adobe), θα συλλέγουν το νερό της (λιγοστής) βροχής σε στέρνα και θα παράγουν τη δική τους ”καθαρή” ενέργεια από τον ήλιο και τον αέρα. Το καλοκαίρι τα σπίτια θα σκιάζονται και θα αερίζονται φυσικά με αιολικές καμινάδες, ενώ το χειμώνα η θέρμανση θα γίνεται από τον ήλιο (θερμοκήπια) και ενεργειακά τζάκια βιομάζας.

Η προμελέτη της χωρικής οργάνωσης του χωριού, προβλέπει τέσσερις κύριες ζώνες: (α) την οικιστική ζώνη με σπίτια και διαμερίσματα διαφόρων μεγεθών, (β) το πολιτιστικό και κοινωνικό κέντρο του χωριού, με τη μπάλα από γυαλί και φωτοβολταϊκά πανέλα – σύμβολο της γης, της ενότητας και της ειρήνης - που θα στεγάσει εργαστήρια και κέντρο επισκεπτών, (γ) το ενεργειακό κέντρο στην καρδιά του χωριού με το ηλιακό πάρκο παραγωγής ”καθαρής” ηλεκτρικής ενέργειας και τις δεξαμενές φυσικού καθαρισμού λυμάτων (γνωστές ως ”living machine”) και (δ) μικρότερες δημόσιες χρήσεις (σχολεία, παιδικοί σταθμοί, εργαστήρια, κλπ.).

Ο συνολικός πληθυσμός του οικολογικού χωριού προβλέπεται στις 100 οικογένειες (400 περίπου άτομα). Η αυτονομία και εξοικονόμηση ενέργειας του χωριού προβλέπεται να πλησιάσουν το 100%, που σημαίνει μηδενικά λειτουργικά έξοδα για τους ιδιοκτήτες και μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και επομένως μηδενική επιβάρυνση του περιβάλλοντος και του πλανήτη.