Τάκης Τζαμαργιάς: «Το κοινό διαισθάνεται πότε το υποτιμάς και πότε όχι»

Η «Συναίνεση» της Νίνα Ρέιν επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Σύγχρονο Θέατρο, από τις 16 Οκτωβρίου 2026 και για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά. Μέσα από την ιστορία μιας ομάδας δικηγόρων που εμπλέκονται σε μια υπόθεση σεξουαλικής επίθεσης, το έργο εξερευνά τα όρια ανάμεσα στον νόμο, την ηθική και την προσωπική ευθύνη. Οι ήρωές του, καθώς υπερασπίζονται τις θέσεις τους στο δικαστήριο, έρχονται αντιμέτωποι με τις δικές τους επιλογές, τις σχέσεις και τις αντιφάσεις τους.

Στην παράσταση παίζουν οι Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κίττυ Παϊταζόγλου, Βαλέρια Δημητριάδου, Παναγιώτης Γαβρέλας, Βαγγέλης Αμπατζής, Καλλιόπη Παναγιωτίδου και Μανταλένα Καραβάτου, ενώ τη μετάφραση υπογράφει ο Αντώνης Πέρης. Με αφορμή την επιστροφή της «Συναίνεσης», ο Τάκης Τζαμαργιάς μιλά στο in2life για το χιούμορ απέναντι σε μια δύσκολη θεματική, την ενσυναίσθηση και την ανταπόκριση του κοινού.

Χαρακτηρίζετε το έργο ως μια "ευφυή μαύρη κωμωδία", παρόλο που ο θεματικός του πυρήνας (η σεξουαλική βία και η συναίνεση) είναι εξαιρετικά βαρύς. Πώς λειτουργεί το χιούμορ σε μια τέτοια συνθήκη;

Η μαύρη κωμωδία αξιοποιεί το χιούμορ για να προσεγγίσει σκοτεινά, τραγικά ή κοινωνικά ευαίσθητα θέματα. Η σεξουαλική βία, η κοινωνική αποξένωση, η εξουσία της γλώσσας, η θεσμική δικαιοσύνη και οι αντιφατικές πτυχές των ηρώων μπορούν να αποτελέσουν υλικό μαύρης κωμωδίας. Επιτρέπουν στο θεατή να κρατήσει αποστάσεις στη δραματική ένταση και να διακωμωδήσει τις δικές του αντιφάσεις ως προς τη ρευστότητα στη ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ. Τον καλούν να αναρωτηθεί για τη σχετικότητα της έννοιας αυτής στη δικαιοσύνη και στην ιδιωτική ζωή. Όταν οι δικηγόροι στο έργο, φτιάχνουν έτσι τις ερωτήσεις τους ώστε να προεξοφλούν την απάντηση που θέλουν, στο τέλος μία αλήθεια θα κυριαρχήσει σε βάρος της αλήθειας του άλλου, που μπορεί να καταστρέψει ακόμα και τη ζωή του.

Τι γίνεται όμως, όταν η λογική αυτή μεταφέρεται στην προσωπική και οικογενειακή ζωή, εκεί όπου ο καθένας διεκδικεί τη δική του αλήθεια. Τι είδους ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ μπορεί να υπάρξει τότε;

Στο σκηνοθετικό σας σημείωμα αναφέρεται πως "η ενσυναίσθηση ίσως αποτελεί προϋπόθεση για τη συναίνεση". Μπορεί το θέατρο να μας κάνει περισσότερο συναισθητικούς;

Θεωρώ την ενσυναίσθηση ως το αντίδοτο για να υπάρξει ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ. Το θέατρο μέσα από την απεριόριστη πολυσημία του μας κάνει πλουσιότερους πνευματικά και ψυχικά, ταυτιζόμενοι με ή αποστασιοποιημένοι από τη σκηνική δράση, μας ανοίγει δρόμους που ενεργοποιούν τη σκέψη και το αίσθημα. Συνειδητά ή μη μπαίνουμε στη θέση του άλλου και τουλάχιστον για όσο διαρκεί η παράσταση, μας βοηθάει να δούμε πως δεν υπάρχει ένας μόνος δρόμος για να δούμε τις γκρίζες ζώνες της ζωή μας.

Ίσως λοιπόν στο συγκεκριμένο έργο η Συναίνεση μπορεί να υπάρξει, αν αφήσουμε τον εγωϊσμό μας στην άκρη και με τη σιωπή μας αφουγκρασθούμε την ανάγκη του άλλου.

Στη δεύτερη χρονιά της η "Συναίνεση" εξακολουθεί να ζητά από το κοινό να ψάξει και να δώσει τις δικές του απαντήσεις; Έχετε εισπράξει κάτι σαν απάντηση από τους θεατές; Πώς ανταποκρίνονται σε μια τέτοια θεματική; Είναι ώριμο το εγχώριο κοινό για να συζητήσει ουσιαστικά τέτοια ζητήματα;

Αιφνιδιάστηκα από τις αντιδράσεις του κοινού στις παραστάσεις που προηγήθηκαν, παρότι πίστευα στην αξία του έργου. Είναι έργο σχέσεων και προϋποθέτει δυνατούς ηθοποιούς. Νομίζω πως αυτό καθαυτό που με αιφνιδίασε θετικά είναι η αφορμή που δίνει η παράσταση μας για δημόσιο διάλογο γύρω από θέματα, όπως τα δυσδιάκριτα όρια του νόμου στο δυτικό κόσμο, η σεξουαλική βία και η εξουσία της γλώσσας. Κυρίως το δεύτερο, ότι όταν όποιος ξέρει να χειρίζεται τη γλώσσα στο δημόσιο βίο ορίζει το σωστό και το λάθος, το δίκαιο και το άδικο, σε βάρος του άλλου. Επίσης η ευκολία που εκφράζουμε απόψεις για τους άλλους μέχρι να συμβεί σε εμάς.

Νομίζω πως ολοένα και περισσότερο μπαίνουν στο κάδρο της ζωής μας τέτοια ευαίσθητα θέματα και το θέατρο έχει τον τρόπο του να τα χειρίζεται και χωρίς να κουνάει το δάκτυλο να σε ταράζει γόνιμα και συναισθητικά. Ως προς την ωριμότητα του εγχώριου κοινού δεν αμφέβαλα ποτέ. Το κοινό διαισθάνεται πότε το υποτιμάς και πότε όχι και ανταποκρίνεται ανάλογα. Η μόνη μου επιφύλαξη είναι κατά πόσο λειτουργεί στο δικό μας κοινό το λεπτό βρετανικό χιούμορ της συγγραφέα, παρά την τόσο προσεγμένη μετάφραση του Αντώνη Πέρη και τις δικές μας παραστασιακές προσπάθειες.