Το Rock Hard είναι ένας από τους πιο ιστορικούς heavy metal οργανισμούς της Ευρώπης. Ξεκίνησε από τη Γερμανία, έγινε σημείο αναφοράς για τους φίλους της σκληρής μουσικής και, εδώ και χρόνια, έχει και τη δική του ελληνική ιστορία. Από το έντυπο περιοδικό μέχρι τη διαδικτυακή του συνέχεια, το ελληνικό Rock Hard κουβαλά δύο δεκαετίες διαδρομής, κριτικής, συνεντεύξεων, δίσκων, εμμονών και μιας σχέσης με το metal που δεν είναι μόνο επαγγελματική.
Πλέον, αυτή η ιστορία έχει περάσει και στη σκηνή. Το Rock Hard Festival Greece επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στην Τεχνόπολη, επιχειρώντας να στήσει στην Αθήνα όχι ένα metal event με ταυτότητα, διεθνή στόχευση, σπάνιες εμφανίσεις και σεβασμό στον κόσμο (του) που θα αγοράσει εισιτήρια.
Με αφορμή τη νέα διοργάνωση, μιλήσαμε με τον διοργανωτή Σάκη Φράγκο για το πώς γεννήθηκε η ιδέα, γιατί το φεστιβάλ δεν θέλει να κάνει «ό,τι κάνουν όλοι», πόσο δύσκολο είναι να κλείσεις μπάντες στην Ελλάδα, τι σημαίνει συναυλιακός τουρισμός και γιατί το heavy metal χρειάζεται ανανέωση σε πολλά επίπεδα.
Η ιδέα να περάσει το Rock Hard από το περιοδικό και το site σε ένα φεστιβάλ στην Ελλάδα δεν ήταν, όπως λέει ο Σάκης, κάτι που είχε από καιρό στο μυαλό του. «Η αλήθεια είναι ότι δεν είχε περάσει από το μυαλό μου κάτι τέτοιο, κάτι τόσο μεγάλο», λέει χαρακτηριστικά.
Θυμάται πως, όταν στα δέκα χρόνια του ελληνικού Rock Hard είχε πραγματοποιηθεί ένα δωρεάν, μυστικό, ακουστικό show των Blind Guardian, πίστευε ότι μάλλον τίποτα δεν θα μπορούσε να το ξεπεράσει. «Έκανα όμως λάθος», παραδέχεται.
Η σπίθα άναψε το 2024, όταν ο νέος συνιδιοκτήτης του franchise, Michael Ivarsson, βρέθηκε στην Αθήνα. Ο Ivarsson, με τεράστια εμπειρία στη μουσική βιομηχανία και ιδρυτής του Sweden Rock Festival, του πρότεινε μετά την πρώτη κιόλας μπύρα να κάνουν μαζί ένα φεστιβάλ στην Αθήνα.
Ο Φράγκος απάντησε αμέσως θετικά, αλλά με έναν όρο: «Να κάνουμε κάτι που δεν γίνεται ήδη στη χώρα μας, να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό, όπως –για παράδειγμα– να επανασυνδέσουμε τους Candlemass με τον Messiah Marcolin».
Από εκείνη την κουβέντα, όπως λέει, γεννήθηκε ο στόχος. Και σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, το κατάφεραν. «Τα υπόλοιπα είναι ιστορία».
Το γερμανικό Rock Hard Festival έχει χτιστεί από το 2003 ως θεσμός, όμως η μεταφορά ενός τέτοιου μοντέλου στην Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει μηχανικά. Ο Σάκης έχει επισκεφθεί το φεστιβάλ στη Γερμανία περίπου οκτώ φορές, «αν δεν έχω χάσει το μέτρημα», όπως λέει, και ξέρει καλά πόσο διαφορετικά λειτουργεί εκεί η φεστιβαλική κουλτούρα.
Στη Γερμανία, εξηγεί, το κοινό δεν διαλέγει απαραίτητα ημέρες ή headliners. Πηγαίνει για το ίδιο το event, για το φεστιβάλ. Πηγαίνει για να περάσει δύο, τρεις ή τέσσερις μέρες μαζί με άλλους μεταλλάδες, πολλές φορές στήνοντας και σκηνές.
«Εδώ είμαστε διαφορετικά», λέει. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στο κέντρο της Ευρώπης, ώστε τα συγκροτήματα να έχουν εύκολη πρόσβαση. Δεν διαθέτει εκατοντάδες χιλιάδες δυνητικό κοινό, ούτε χορηγούς που μπορούν να στηρίξουν οικονομικά τέτοιες προσπάθειες. Χρειάζονται, όπως το θέτει ο ίδιος, «μερικοί τρελοί» για να επενδύσουν με τεράστιο οικονομικό ρίσκο σε μια χώρα όπου η οικονομική κατάσταση του μέσου Έλληνα, και ακόμα περισσότερο του μέσου μεταλλά, δεν είναι η καλύτερη δυνατή.
Παράλληλα, υπάρχει και η διαφορά στα γούστα του κοινού κάθε χώρας. «Τεράστια διαφορά έχουν και τα συγκροτήματα που αρέσουν στους metalheads κάθε χώρας, οπότε αναγκαστικά, κρατάμε κάποια από τα οργανωτικά στοιχεία και σε όλα τα υπόλοιπα, βαδίζουμε τον δικό μας δρόμο», λέει.
Οι προτάσεις συζητιούνται πάντα με τους Γερμανούς συνεργάτες, ανταλλάσσονται ιδέες και εξετάζεται τι μπορεί πραγματικά να εφαρμοστεί εδώ. Όμως το ελληνικό φεστιβάλ πρέπει να πατήσει στη δική του πραγματικότητα.
Σε αυτό προστίθεται και η γεωγραφία. Η Ελλάδα, ως χώρα απομακρυσμένη στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης, δυσκολεύει το booking, ειδικά όταν μιλάμε για συνεχόμενες ημέρες φεστιβάλ. Η επιλογή του Σεπτεμβρίου φέρνει και ένα επιπλέον πρόβλημα: τα αμερικανικά γκρουπ έχουν επιστρέψει στην ήπειρό τους μετά τα καλοκαιρινά φεστιβάλ, ενώ τα ευρωπαϊκά συχνά φεύγουν για περιοδείες στην Αμερική.
«Δεν μπορεί να φανταστεί κανείς τον βαθμό δυσκολίας του booking», σημειώνει.
Το Rock Hard Festival Greece, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν στήθηκε για να γίνει ακόμα ένα open air φεστιβάλ που απλώς αλλάζει συγκροτήματα. «Πρώτα απ’ όλα, το να κάνουμε ένα φεστιβάλ όπως αυτά τα Open Air που ήδη υπάρχουν, αλλάζοντας απλά συγκροτήματα, δεν έχει νόημα», λέει.
Αναγνωρίζει ότι στην Αθήνα αλλά και στην επαρχία υπάρχουν ήδη πολύ ωραίες διοργανώσεις. Άρα, αν πρόκειται να προστεθεί άλλη μία, πρέπει να έχει λόγο ύπαρξης, να είναι διαφορετική.
Το «διαφορετικό» δεν αφορά μόνο το line-up. Έπειτα από πολλά χρόνια παρουσίας σε φεστιβάλ και ενασχόλησης με τις συναυλίες, ο ίδιος έχει εντοπίσει λεπτομέρειες που θα ήθελε να αλλάξουν. Αυτές προσπαθεί να βελτιώσει στο Rock Hard Festival.
Πρώτο και βασικό στοιχείο είναι οι δύο συνεχόμενες ημέρες στον ίδιο χώρο, με line-up που να παίζει όσο περισσότερο επιτρέπουν οι ώρες κοινής ησυχίας. Η επιλογή του Σεπτεμβρίου έγινε λίγο πριν ξεκινήσουν τα σχολεία, ώστε να μην φορτωθεί κι άλλο το πρόγραμμα των καλοκαιρινών φεστιβάλ. Πάνω απ’ όλα, όμως, όπως τονίζει, προτεραιότητα είναι ο κόσμος. «Ο σεβασμός στον άνθρωπο που έχει πληρώσει για να δει το φεστιβάλ μας είναι η απόλυτη προτεραιότητά μας».
Για αυτό και, ακόμα και πέρυσι που υπήρχε η παγκόσμια αποκλειστικότητα των Candlemass, η διοργάνωση επέλεξε να διαθέσει λιγότερα εισιτήρια από την επίσημη χωρητικότητα της Τεχνόπολης. Το ίδιο γίνεται και φέτος, ώστε ο κόσμος να μη στριμωχτεί και να μπορέσει να διασκεδάσει με την ψυχή του.
Η ίδια φροντίδα, λέει, δόθηκε στις τουαλέτες, την υγιεινή, το φαγητό και τους χώρους ξεκούρασης. Παράλληλα, το φεστιβάλ φρόντισε να έχει αποκλειστικές κυκλοφορίες σε βινύλιο, Metal Market, VIP ακουστικά shows «που παρόμοια δεν είχε δει ο κόσμος», μοίρασμα αναμνηστικών hard copy εισιτηρίων και πολλά ακόμα στοιχεία «που μπορεί και να μη φαίνονται».
Το πιο πρακτικό και βασικό στοιχείο διαφοροποίησης, όμως, είναι η επιλογή των συγκροτημάτων. Όπως και πέρυσι, και ίσως φέτος σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, η διοργάνωση προσπαθεί να φέρει σχήματα που το ελληνικό κοινό είτε δεν έχει δει, είτε είναι δύσκολο να ξαναδεί.
Οι Angra θα έρθουν με τον Kiko Loureiro, κάτι που στην Ευρώπη θα συμβεί μόνο στην Ελλάδα και στη Γαλλία, και θα παίξουν ολόκληρο το “Holy Land” για την 30ή του επέτειο. Την ίδια ημέρα, όπως λέει ο Φράγκος, έχει κανονιστεί να κυκλοφορήσει για πρώτη φορά ο πολύ αγαπημένος αυτός δίσκος σε βινύλιο, «ικανοποιώντας ένα τρελό όνειρο των απανταχού συλλεκτών», του ιδίου συμπεριλαμβανομένου.
Οι Stratovarius έρχονται για πρώτη φορά σε φεστιβάλ στην Αθήνα, με ένα set αφιερωμένο στα τραγούδια των 90s, την εποχή που, όπως λέει, «λατρεύονταν σαν Θεοί στην Ελλάδα».
Οι Blood Fire Death θα εμφανιστούν για πρώτη φορά στη χώρα μας, σε μία από τις πολύ σπάνιες εμφανίσεις τους. Πρόκειται για ένα all-star tribute στους Bathory, με μέλη από μεγάλες extreme metal μπάντες. Για να συμπέσει το πρόγραμμα όλων αυτών των μουσικών είναι κάτι πάρα πολύ σπάνιο, σημειώνει ο Φράγκος. Θα εμφανιστούν συνολικά 10-12 άτομα, με μουσικούς από Mayhem, Watain, Emperor, Enslaved, ακόμα και από τους ίδιους τους Bathory.
Ο Udo Dirkschneider θα παίξει μετά από πάρα πολύ καιρό ένα best of Accept show, και όχι το κλασικό “Balls to the Wall”, με το οποίο περιοδεύει τα τελευταία δύο χρόνια.
Πέρυσι, το Rock Hard Festival επανασύνδεσε τους Heavens Gate. Φέτος, κάνει κάτι αντίστοιχο με τους Morgana Lefay, που θα παίξουν live μετά από οκτώ χρόνια, στην Ελλάδα, στο Rock Hard Festival, και στη γενέτειρά τους στη Σουηδία.
Ο Blaze Bayley, αγαπημένος του ελληνικού κοινού, θα έρθει να παίξει ένα επετειακό Iron Maiden show για πρώτη φορά στη χώρα μας, έχοντας μπει ήδη στο Rock And Roll Hall Of Fame πριν από λίγο καιρό.
Ο Frank Blackfire, κιθαρίστας των Sodom και πρώην των Kreator, θα παρουσιάσει ένα best of από τα χρόνια του σε αυτά τα συγκροτήματα. Στο line-up υπάρχουν επίσης οι Primordial, «σταθερή αξία», και τα ελληνικά σχήματα Triumpher και Dreamlord.
«Όπως βλέπετε, δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα συμβατικό στο line-up», λέει ο Φράγκος. «Όλα είναι κομμένα και ραμμένα για το ελληνικό κοινό, που το κάνουμε όσο πιο προνομιακό γίνεται».
Τίποτα από αυτά, τονίζει, δεν είναι εύκολο. Δεν πείθονται εύκολα τα συγκροτήματα να αλλάξουν setlist μόνο για μία στάση της περιοδείας.
Η επιλογή της Τεχνόπολης δεν έγινε για έναν μόνο λόγο. Είναι πρακτική, ατμοσφαιρική και, με έναν τρόπο, συμβολική.
Ο χώρος βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της Αθήνας, με εξαιρετικά εύκολη πρόσβαση από οποιοδήποτε σημείο και με οποιοδήποτε μέσο. Ταυτόχρονα, έχει ένα μοναδικό vibe, με industrial αισθητική που ενθουσίασε τον κόσμο στην περσινή διοργάνωση, ακριβώς επειδή δεν γίνονται συχνά metal events εκεί.
Οι ξένοι επισκέπτες, λέει, έμειναν με ανοιχτό το στόμα. Οι δε Γερμανοί συνεργάτες της διοργάνωσης έλεγαν πως αναζητούν εδώ και πάνω από 20 χρόνια έναν αντίστοιχο χώρο στις βιομηχανικές περιοχές της χώρας τους, χωρίς να έχουν βρει τίποτα που να προσεγγίζει την Τεχνόπολη.
Πέρα από την ατμόσφαιρα, η Τεχνόπολη διαθέτει χώρους για εκδηλώσεις, ξεκούραση, φαγητό και ποτό. Σημαντικό ρόλο παίζει και η συνεργασία με τους ανθρώπους που τρέχουν τον χώρο. «Είναι εξαιρετικά συνεννοήσιμοι και μας παρέχουν όλα όσα χρειαζόμαστε, άμεσα. Οπότε, η επιλογή για εμάς ήταν αυτονόητη».
Ένα από τα συχνότερα παράπονα στις συναυλίες είναι η ταλαιπωρία: ουρές, καθυστερήσεις, συνωστισμός, αναμονή για μπαρ ή τουαλέτα. Ο Σάκης αναγνωρίζει ότι κάποια πράγματα δεν μπορούν να αποφευχθούν εντελώς. Για παράδειγμα, στην είσοδο, όταν όλοι έρχονται την ίδια ώρα, ο συνωστισμός είναι μερικές φορές αναπόφευκτος.
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η διοργάνωση δεν προσπάθησε να τον περιορίσει. Τα meetings που έγιναν πέρυσι, όπως λέει, κρατούσαν ατελείωτες ώρες, με στόχο να βρεθεί τρόπος να μην ταλαιπωρηθεί ο κόσμος ή, έστω, να ταλαιπωρηθεί όσο το δυνατόν λιγότερο.
«Θυμάμαι ότι πήγαινα σε συναυλίες της Τεχνόπολης και χρονομετρούσα πόση ώρα κάνει ο κόσμος να πάρει μία μπύρα από τα μπαρ ή πόσο χρόνο κάνει για να πάει στην τουαλέτα», λέει.
Το έκανε ώστε να ξέρει πόσες περισσότερες θέσεις χρειάζονται στα μπαρ, για να μη χάνει ο κόσμος μέρος της συναυλίας περιμένοντας στην ουρά. Μιλά μάλιστα για «ατελείωτες συζητήσεις και σκαριφήματα», τα οποία η διοργάνωση έχει κρατήσει και για τη φετινή χρονιά, αφού, όπως σημειώνει, πέρυσι είδε μόνο ευχαριστημένους ανθρώπους.
Όταν η κουβέντα πηγαίνει στο αν η Αθήνα μπορεί να γίνει σταθερός metal festival προορισμός, ο Σάκης αλλάζει τη διατύπωση:
«Εγώ θα το πω αλλιώς. Η Αθήνα ΠΡΕΠΕΙ να γίνει σταθερός metal festival προορισμός».
Πέρυσι, το Rock Hard Festival κατάφερε να προσελκύσει κόσμο από 71 διαφορετικές χώρες, αριθμός αδιανόητος. Αναφέρει ενδεικτικά Αυστραλία, Σαουδική Αραβία, Βενεζουέλα, Εσθονία, Χιλή και πολλές ακόμα χώρες.
Η Αθήνα, και συνολικά η Ελλάδα, είναι ιδιαίτερα ελκυστικός προορισμός, ειδικά το καλοκαίρι. Όμως, όπως υπογραμμίζει, δεν υπάρχει καμία απολύτως βοήθεια από κανέναν, παρότι τέτοιες διοργανώσεις φέρνουν εκατοντάδες και μερικές φορές χιλιάδες ανθρώπους.
«Ό,τι κάνει κάποιος, αποκλειστικά, μόνος του», λέει. Το Rock Hard Festival, για παράδειγμα, βάζει διαφημίσεις σε πολλά περιοδικά της Ευρώπης, επειδή πιστεύει στον «συναυλιακό τουρισμό».
Η ιδέα είναι απλή, να συνδυάσει κανείς Ελλάδα και heavy metal. «Και προς το παρόν, δείχνουμε να το πετυχαίνουμε».
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπήρχε περίπτωση να γίνει Rock Hard Festival Greece χωρίς ελληνικά σχήματα. Φέτος, στο line-up βρίσκονται οι Triumpher και οι Dreamlord, δύο μπάντες που η διοργάνωση θεωρεί ικανές να σταθούν στη σκηνή δίπλα σε όλα τα υπόλοιπα μεγάλα ονόματα.
Μάλιστα, στο αρχικό πλάνο, όπως λέει, υπήρχαν περισσότερα ελληνικά σχήματα, αλλά τα πράγματα δεν ήρθαν όπως τα υπολόγιζαν.
«Θεωρούμε ότι το επίπεδο των εγχώριων σχημάτων είναι πάρα πολύ υψηλό και είχαμε να διαλέξουμε από μία πολύ μεγάλη δεξαμενή, σχεδόν ισάξιων μπαντών», σημειώνει.
Όπως λέει, όσα έχει καταφέρει η ελληνική σκηνή μιλούν από μόνα τους. Πολλά συγκροτήματα βγαίνουν σε περιοδείες, έχουν δισκογραφικά συμβόλαια με μεγάλες εταιρείες, παίζουν τακτικά σε διεθνή φεστιβάλ και κυκλοφορούν εξαιρετικές δουλειές.
«Είναι βέβαιο ότι υπάρχει μεγάλη άνθηση στη σκηνή και σε διαφορετικά υποείδη».
Το ελληνικό metal κοινό είναι πιστό, αλλά συχνά διστακτικό απέναντι σε νέα εγχειρήματα. Ο Φράγκος συμφωνεί με την παρατήρηση και δεν ωραιοποιεί την κατάσταση.
«Το ελληνικό κοινό έχει γυρίσει την πλάτη του κατά καιρούς σε σημαντικές προσπάθειες σε όλη τη χώρα», λέει.
Από την πλευρά της διοργάνωσης, η προσπάθεια είναι να μείνει ο κόσμος όσο το δυνατόν πιο ευχαριστημένος. Αυτό ξεκινάει από τα συγκροτήματα. Πρέπει να φέρεις όσο το δυνατόν καλύτερα σχήματα, ώστε να προσελκύσεις τον κόσμο να έρθει, όχι να του ζητάς να σου κάνει χάρη.
Από τη στιγμή όμως που θα έρθει, οφείλεις να του συμπεριφερθείς άψογα και να του παρέχεις όλα όσα χρειάζεται για να απολαύσει απρόσκοπτα μία συναυλία. Ακόμα και πράγματα που δεν έχει συνηθίσει να του προσφέρουν.
Ο ίδιος πιστεύει πως όταν κάποιος περάσει καλά σε μία διοργάνωση, την επόμενη φορά θα επιστρέψει με ευχαρίστηση, ακόμα κι αν το billing δεν τον ικανοποιεί απόλυτα. «Δεν είναι δυνατόν κάθε φορά να σου αρέσουν όλα τα συγκροτήματα που φέρνει κάποιο φεστιβάλ», λέει. Το ελληνικό κοινό, όμως, έχει δείξει ότι όταν περνά καλά κάπου, στηρίζει.
Ο Σάκης Φράγκος έχει δει τη σκηνή από πολλές πλευρές: ως δημοσιογράφος, ως άνθρωπος του Rock Hard, ως διοργανωτής, ως συνομιλητής καλλιτεχνών. Η μετάβαση από την κριτική στη διοργάνωση πάντως δεν τον αιφνιδίασε ιδιαίτερα, επειδή ασχολείται με τις συναυλίες σε διάφορα επίπεδα για πάνω από 15 χρόνια.
«Έχω ξεπεράσει οποιοδήποτε “σοκ” μπορεί να είχα πάθει τα πρώτα χρόνια».
Αυτό που στην αρχή τον δυσκόλευε ήταν οι παραξενιές των καλλιτεχνών, ειδικά εκείνων των οποίων αγαπούσε πολύ τη μουσική. Αυτό που εξακολουθεί να τον δυσκολεύει είναι κάποιες παράλογες απαιτήσεις ατζέντηδων ή managers για τα συγκροτήματα που εκπροσωπούν.
Τα εισιτήρια των συναυλιών είναι πλέον ένα από τα μεγάλα θέματα συζήτησης, όμως ο κόσμος δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει τι συμβαίνει πίσω από μια διοργάνωση. Η πραγματικότητα είναι ότι, όπως στην καθημερινότητα, έτσι και στον χώρο των συναυλιών, τα πάντα έχουν ακριβύνει δυσανάλογα.
Τα καύσιμα έχουν ανεβάσει πολύ τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, αλλά και τα έξοδα των nightliners, δηλαδή των tour buses. Έχουν ακριβύνει τα ξενοδοχεία, τα venues, το backline και φυσικά οι αμοιβές των καλλιτεχνών, οι οποίοι πλέον ζουν σχεδόν αποκλειστικά από τις περιοδείες. Πολλές φορές μάλιστα, τα ποσά που ζητούν είναι εντελώς απαγορευτικά.
Επιπλέον, αρκετά μεγαλύτερα σε ηλικία συγκροτήματα έχουν αποφασίσει να περιοδεύουν λιγότερο, παίζοντας συναυλίες για περισσότερα χρήματα.
Υπάρχει επίσης κάτι που το κοινό δεν κατανοεί εύκολα: ο διοργανωτής δεν εισπράττει ολόκληρο το εισιτήριο. ΦΠΑ, εφορία, εταιρείες διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων, οι οποίες παίρνουν 5-7% των εισιτηρίων που κόβονται, commissions στις συναλλαγές με κάρτες και στις online αγορές, αλλά και πολλά ακόμα έξοδα, από εκτυπώσεις αφισών και εισιτηρίων μέχρι διαφήμιση και έκτακτα έξοδα, όπως υπέρβαρα στο αεροδρόμιο.
«Ο διοργανωτής εισπράττει το εισιτήριο, αλλά τα έξοδά του είναι πραγματικά πάρα πολλά», εξηγεί ο Σάκης. Και επειδή, ως επαγγελματίας, πρέπει να βγάλει χρήματα για την επένδυση και την εργασία του, όπως όλοι οι υπόλοιποι, υποχρεώνεται να βάλει υψηλότερη τιμή.
«Δεν νομίζω ότι χαίρεται κανείς όταν βάζει ακριβή τιμή εισιτηρίου, αν όμως δεν γίνεται αλλιώς;»
Πολλοί ρωτούν γιατί δεν έρχεται το ένα ή το άλλο συγκρότημα. Όταν όμως έρθει κάτι πιο ειδικό, δεν είναι πάντα βέβαιο ότι θα το στηρίξουν.
Ο Φράγκος το έχει δει πολλές φορές. «Τόσα χρόνια στον χώρο, έχω μάθει ότι τα πρώτα αποθεωτικά σχόλια στην ανακοίνωση μίας συναυλίας προέρχονται είτε από ανθρώπους που δεν θα πάνε ποτέ, είτε θα κινήσουν γη και ουρανό για να βρουν πρόσκληση», λέει.
Υπάρχει επίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, η «συμπαθής τάξη» των σχολιαστών που γράφουν στα συγκροτήματα, όταν αυτά ανακοινώνουν περιοδείες, “Come to…” βάζοντας όποια χώρα θέλει κανείς. «Ούτε αυτοί συνήθως πάνε».
Και υπάρχουν, φυσικά, οι γκρινιάρηδες του «έβγαλαν χάλια δίσκο» ή «γιατί παίζουν κάτω από το τάδε συγκρότημα», που δεν θα πλήρωναν ποτέ για να πάνε στη συναυλία, αλλά είναι πάντα εκεί για να πουν μία κακή κουβέντα για το συγκρότημα και τη διοργώνση.
Στην ερώτηση «γιατί δεν φέρνετε το τάδε συγκρότημα;», η απάντηση είναι πάντα η ίδια. Είτε επειδή η περιοδεία δεν περνάει από την Ελλάδα, είτε επειδή το συγκρότημα ζητά πολλά χρήματα και οι διοργανωτές θεωρούν ότι θα μπουν μέσα.
Υπάρχουν βέβαια και οι εξαιρέσεις, όταν οι διοργανωτές κάνουν «τρέλες». Όπως πέρυσι, όταν το Rock Hard Festival «πέταξε» τους Overkill απευθείας από την Αμερική και, μετά τη συναυλία, επέστρεψαν στη χώρα τους.
«Κόστισε πάρα πολύ, το θέλαμε όμως πάρα πολύ, το τολμήσαμε και δικαιωθήκαμε. Θα μπορούσε όμως να έχει πάει και αλλιώς η δουλειά».
Ύστερα από περισσότερα από 30 χρόνια στον ευρύτερο χώρο της μουσικής βιομηχανίας, ο Σάκης Φράγκος παραμένει ενεργός και ενθουσιασμένος για έναν βασικό λόγο: την ίδια τη μουσική.
«Μου αρέσει πολύ να ακούω μουσική. Και νεότερα και παλαιότερα σχήματα», λέει.
Περιγράφει τον εαυτό του ως ανήσυχο πνεύμα που δεν «κάθεται στα αυγά του». Πειραματίζεται με projects, κάνει πολλά και διαφορετικά πράγματα και, αν κάτι δεν του κάνει πλέον, το αφήνει για να ασχοληθεί με κάτι καινούργιο. Πάντα όμως μέσα στον χώρο της μουσικής και του heavy metal.
Για τον ίδιο, είναι πολύ βασικό ότι αυτό είναι ταυτόχρονα το επάγγελμά του και το χόμπι του. Νιώθει ευλογημένος που έχει καταφέρει να επιβιώνει κάνοντας αυτό που αγαπά περισσότερο.
Σημαντική είναι και η στήριξη της οικογένειάς του. Αν ο άνθρωπός σου δεν μπορεί να κατανοήσει το μέγεθος της πώρωσης που έχεις με τη μουσική, πολλά από όσα κάνεις θα φαίνονται παράλογα. «Εντελώς παράλογα, μάλιστα».
Ακόμα ταξιδεύει σε φεστιβάλ στο εξωτερικό και το εσωτερικό, ψάχνει το καινούργιο μεγάλο όνομα που θα βγει στη σκηνή και γράφει ατελείωτα. «Όταν σταματήσει να καίει η φλόγα μέσα μου, θα το καταλάβετε, αφού δεν θα ασχολούμαι πλέον με αυτά που κάνω τώρα».
Πώς θα ήθελε να μιλάμε για το Rock Hard Festival Greece σε δέκα χρόνια από σήμερα; Ο Σάκης Φράγκος δεν δίνει μια εύκολη, θριαμβευτική απάντηση.
«Ειλικρινά, δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα είναι το φεστιβάλ σε 10 χρόνια από σήμερα», λέει.
Ίσως, αστειεύεται, μέχρι τότε να έχει επανασυνδέσει οτιδήποτε επανασυνδέεται, να έχει μαζέψει ετερόκλητους μουσικούς μαζί πάνω στη σκηνή και να έχουμε δει ζωντανά να παρουσιάζονται αγαπημένοι δίσκοι.
Όμως το μεγάλο πρόβλημα στο heavy metal, όπως το βλέπει, είναι αλλού. Τα νεότερα σχήματα ασφυκτιούν υπό την πίεση των παλαιότερων και μεγαλύτερων, χωρίς να βρίσκουν πάντα τον κατάλληλο χώρο για να αναπτυχθούν.
Δεν μπορεί, λέει, να φανταστεί εύκολα το συναυλιακό τοπίο και κυρίως το τοπίο των φεστιβάλ σε δέκα χρόνια, όταν τα μεγάλα συγκροτήματα θα έχουν αποσυρθεί λόγω ηλικίας. Και από την άλλη, όσο δεν ανανεώνεται και το κοινό, θεωρεί ότι τα πράγματα στον χώρο του heavy metal θα είναι δύσκολα.
Για αυτό και βρίσκει ενθαρρυντική την εικόνα πολλών νεαρών παιδιών σε μεγάλες συναυλίες όπως αυτές των Metallica και των Iron Maiden.
«Ο χώρος μας έχει ανάγκη από ανανέωση σε πολλά επίπεδα».
