Διπλές καριέρες: Τι κερδίζεις και τι χάνεις;

Περισσότερα χρήματα, δημιουργική διέξοδος, νέα ερεθίσματα και η αίσθηση ότι δεν χωράς σε έναν μόνο επαγγελματικό ρόλο. Από την άλλη, λιγότερος ελεύθερος χρόνος, διαρκές άγχος, μόνιμη εγρήγορση και μια καθημερινότητα που σπάνια σου επιτρέπει να «κλείσεις διακόπτη».

Οι άνθρωποι που ζουν με δύο καριέρες περιγράφουν μια συνθήκη που δεν είναι ούτε επιλογή ούτε αποκλειστικά ανάγκη. Είναι κάτι ανάμεσα στα δύο. Ένας τρόπος δηλαδή να επιβιώσεις οικονομικά, να κρατήσεις ζωντανό κάτι που αγαπάς, αλλά και να μάθεις να λειτουργείς μέσα σε έναν διαρκή συμβιβασμό.

Όταν η δεύτερη δουλειά ξεκινά από κάτι που αγαπάς

Για τον Βασίλη, 54 χρονών, δημοσιογράφο και μεταφραστή κειμένων, η διπλή καριέρα ξεκίνησε αρχικά ως ένας τρόπος να κάνει κάτι που του έδινε ευχαρίστηση, παρότι δεν μπορούσε να τον συντηρήσει οικονομικά. «Όταν ήμουν πιο μικρός το βασικό ήταν ότι με τη δεύτερη δουλειά έκανα κάτι που πραγματικά μου άρεσε, αλλά που δεν μου έδινε αρκετά χρήματα για να ζήσω από αυτό», λέει. Με τα χρόνια, όμως, το οικονομικό κομμάτι αποκτά μεγαλύτερο βάρος. «Φοβάμαι ότι μεγαλώνοντας και έχοντας καβατζάρει τα 50, το συμπλήρωμα του εισοδήματος ανεβαίνει σταθερά σαν κίνητρο για την έξτρα απασχόληση».

Το ενδιαφέρον, όπως εξηγεί, είναι ότι κάποια στιγμή δεν μπορείς εύκολα να ξεχωρίσεις ποια δουλειά είναι το όνειρο και ποια είναι το απαραίτητο κουπί. «Μετά από χρόνια “είσαι” λίγο και οι δύο δουλειές σου. Δηλαδή δεν μπορείς να διαχωρίσεις εύκολα το ποια είναι το “όνειρό σου” και ποια το “κουπί που έχεις μάθει να τραβάς”, τουλάχιστον αν δεν έχεις λυμένο το χρηματικό ζήτημα».

Το ψυχολογικό κόστος της διπλής ταυτότητας

Το κόστος, για εκείνον, δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι και ψυχολογικό. «Νομίζω ότι το βασικό κόστος που πληρώνεις είναι ότι νιώθεις να υπολείπεσαι σε δύο πράγματα που κάνεις, έναντι του να έκανες με όλες σου τις δυνάμεις το ένα από τα δύο». Παράλληλα, η διπλή επαγγελματική ζωή μπορεί να περάσει ένα δύσκολο μήνυμα προς τον ίδιο σου τον εαυτό. «Σου περνάει το μήνυμα ότι δεν έχεις βρει τι θέλεις να κάνεις και δεν το έχεις υπηρετήσει με στοχοπροσήλωση, και τα δύο είναι ψυχολογικώς αποσταθεροποιητικά». Και φυσικά, προσθέτει, «το θέμα της έλλειψης χρόνου είναι τεράστιο, όπως και της συγκέντρωσης».

Αν έπρεπε να το συνοψίσει σε μία φράση, δεν θα το έβλεπε ούτε ως ελευθερία ούτε απλώς ως ανάγκη. «Θα έλεγα ότι είναι μια διαρκής αναβολή να αποφασίσεις ποιος ακριβώς είσαι. Το βλέπω πιο υπαρξιακά, ίσως και λόγω ηλικίας».

Περισσότερα χρήματα, αλλά και περισσότερο άγχος

Ο Στέφανος, λογιστής και υπεύθυνος διοργάνωσης συναυλιών, βάζει εξαρχής στο τραπέζι το οικονομικό. «Σαφώς τα περισσότερα χρήματα είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο συνεχίζω να κάνω δύο δουλειές», λέει. Η δημιουργική πλευρά της δεύτερης απασχόλησης λειτουργεί θετικά, αλλά δεν αναιρεί τον βασικό λόγο που τον κρατά σε αυτή τη συνθήκη. «Η δημιουργική διέξοδος που προσφέρει η μία εξ αυτών είναι απλά ένα κερασάκι στην τούρτα, καθώς δεν αναγκάζεσαι να κάνεις κάτι που μισείς και δεν σε γεμίζει».

Το τίμημα είναι η μόνιμη εγρήγορση. «Το χειρότερο όλων είναι ότι αυξάνονται γεωμετρικά οι ώρες που είσαι alert, με το κινητό προέκταση του χεριού σου για να τα προλάβεις όλα». Για να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο, χρειάζεται αυστηρή οργάνωση, αλλά ακόμη και αυτή δεν αρκεί πάντα για να περιορίσει την πίεση. «Απαιτείται πολύ καλή οργάνωση για να τα φέρεις εις πέρας, επομένως και το άγχος συχνά βαράει κόκκινο».

Για τον ίδιο, στις σημερινές συνθήκες η διπλή καριέρα μοιάζει περισσότερο με λύση ανάγκης. «Στις μέρες μας μοιάζει με λύση ανάγκης περισσότερο για εκείνους που αναζητούν ένα παραπάνω εισόδημα, το οποίο, ας μη γελιόμαστε, είναι εκείνο που εξασφαλίζει οικονομική άνεση και κατά συνέπεια καλύτερη ποιότητα ζωής».

Η ελευθερία να ζεις περισσότερες εκδοχές του εαυτού σου

Η Σοφία, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων και καθηγήτρια Pilates, περιγράφει τη διπλή καριέρα με πιο υπαρξιακούς αλλά και δημιουργικούς όρους. «Μου δίνει την αίσθηση ότι μπορώ να ζω διαφορετικές εκδοχές του εαυτού μου», λέει. Για εκείνη, το κέρδος δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι τα διαφορετικά ερεθίσματα, η δημιουργικότητα, η εξέλιξη και η επαφή με πράγματα που την ενδιαφέρουν. «Διαφορετικά ερεθίσματα, δημιουργικότητα, εξέλιξη, επαφή με πράγματα που μ’ αρέσουν και ταυτόχρονα μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια φυσικά».

Από την άλλη, αυτή η συνεχής εναλλαγή ρόλων έχει κόστος. «Ζεις μόνιμα σε εναλλαγή ρόλων. Δεν προλαβαίνεις πάντα να αδειάσεις το κεφάλι σου». Η ξεκούραση, όπως λέει, μετατίθεται διαρκώς για αργότερα, μόνο που αυτό το «αργότερα» σπάνια έρχεται. «Το μυαλό τρέχει διαρκώς και η ξεκούραση γίνεται κάτι που θα κάνεις όταν τελειώσουν όλα, αλλά εκείνα δεν τελειώνουν ποτέ».

Αν έπρεπε να το περιγράψει με μία φράση, θα έλεγε πως είναι «επιλογή ελευθερίας με κόστος». Γιατί, όπως εξηγεί, «σου επιτρέπει να μη χωράς σε έναν μόνο ρόλο, αλλά αυτή η ελευθερία απαιτεί ενέργεια, αντοχή και μια διαρκή προσπάθεια για ισορροπία».

Η εναλλαγή που σε κρατά ζωντανό αλλά σε κουράζει

Ο Στέλιος, copywriter και personal trainer, ξεκίνησε τη διπλή καριέρα για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: το επιπλέον εισόδημα. «Όταν είχα ξεκινήσει, μου έδινε αυτό που πραγματικά χρειαζόμουν τότε: επιπλέον εισόδημα για να μπορώ να τα φέρνω πέρα με τις υποχρεώσεις μου και να ζω άνετα χωρίς να μιζεριάζω». Δέκα χρόνια μετά, όμως, η εικόνα έχει γίνει πιο σύνθετη. «Πέρα από το οικονομικό, μου δίνει μια εναλλαγή εικόνων και εμπειριών που κρατάει την καθημερινότητά μου ζωντανή και με γλιτώνει από τη βαρεμάρα ενός επαναλαμβανόμενου μοτίβου που δεν ξέρω για πόσο θα μπορούσα να αντέξω».

Το μεγαλύτερο κόστος για εκείνον είναι ο χρόνος. «Ο χρόνος είναι κάτι που λαχταρώ αρκετές φορές και σκέφτομαι πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν δούλευα ένα απλό οκταωράκι και γυρνούσα μετά σπίτι μου ήρεμος και ωραίος». Μαζί του περιορίζεται και η κοινωνική ζωή, αν και αυτό δεν είναι απαραίτητα μόνο αρνητικό. «Η κοινωνική ζωή είναι επίσης κάτι που θα ήθελα να έχω επενδύσει παραπάνω, αλλά προσπαθώ να βλέπω κόσμο που πραγματικά θέλω να δω και έχω κόψει τις περιττές κοινωνικοποιήσεις. Μη σου πω καλύτερα κιόλας».

Παρ’ όλα αυτά, η διαρκής εναλλαγή ανάμεσα σε δύο διαφορετικά επαγγελματικά μοτίβα τον κουράζει. «Η διαρκής εναλλαγή μοτίβων από δύο αταίριαστα επαγγέλματα συχνά πυκνά με κουράζει». Ωστόσο, το ισοζύγιο δεν είναι απαραίτητα αρνητικό. «Μετά όμως σκέφτομαι ότι η ποιότητα ζωής και η οικονομική άνεση που μου χαρίζει αξίζουν την όποια ταλαιπωρία».

Για εκείνον, η διπλή καριέρα είναι σίγουρα λύση ανάγκης, αλλά όχι μόνο. «Σίγουρα λύση ανάγκης, αλλά και μια ακτίνα ελευθερίας σε δύσκολους καιρούς που η δουλειά έχει μεταμορφωθεί σε κάτι εντελώς πατροναριστικό και ψυχαναγκαστικό για να βγάλεις τα προς το ζην».

Ανάγκη, ελευθερία ή συμβιβασμός;

Αυτό που προκύπτει από όλους όσους κάνουν δύο δουλειές είναι πως η διπλή καριέρα δεν έχει μία μόνο ανάγνωση. Για κάποιους είναι τρόπος οικονομικής επιβίωσης, για άλλους δημιουργική ανάσα, για άλλους μια προσπάθεια να μη χαθεί ένα κομμάτι του εαυτού τους μέσα σε μία μόνο επαγγελματική ταυτότητα.

Κερδίζεις χρήματα, εμπειρίες, ερεθίσματα, ίσως και μια αίσθηση ελευθερίας. Χάνεις χρόνο, ηρεμία, συγκέντρωση και συχνά την πολυτέλεια να σταματήσεις πραγματικά. Κάπου ανάμεσα στα δύο, η διπλή καριέρα γίνεται ένας καθρέφτης της σύγχρονης εργασιακής ζωής: απαιτητική, πολυδιάστατη, εξαντλητική, αλλά για πολλούς αναγκαία.