Τα πιο creepy παγανιστικά έθιμα της Ελλάδας

Αν ψάξεις τα λαογραφικά κιτάπια της χώρας τότε είναι βέβαιο ότι θα βρεις ουκ ολίγα παγανιστικά έθιμα που μετρούν αιώνες ζωής εκ των οποίων αρκετά είναι άκρως creepy. Εμείς ψάξαμε και βρήκαμε κάποια εκ των πιο spooky ελληνικών παγανιστικών εθίμων από κάθε γωνιά της χώρας και θα μιλήσουμε ακολούθως για Μπαμπούγερους, Φανούς, Γενίτσαρους και Μούλες.

Φανοί της Κοζάνης

Η Αποκριά της Κοζάνης είναι μια αυθεντική, ζωντανή διονυσιακή γιορτή, που οι κάτοικοι διατηρούν αδιάκοπα εδώ και περίπου τρεις αιώνες. Στην καρδιά της βρίσκεται ο Φανός, το κεντρικό στοιχείο γύρω από το οποίο περιστρέφονται όλα. Παρά τις ιστορικές περιπέτειες —την οθωμανική κυριαρχία, την απελευθέρωση, τους πολέμους και τις δυσκολίες— και τις μεγάλες αλλαγές στην όψη της πόλης, που έχουν αφήσει ελάχιστα ίχνη από τα παλιά αρχοντικά και τα ταπεινά σπίτια, το έθιμο δεν χάθηκε. Αντίθετα, εξελίχθηκε, προσαρμόστηκε και συνέχισε να εκφράζει το κέφι, τις ανάγκες και το ταμπεραμέντο των ανθρώπων της.

Κυρίαρχο ρόλο στη γιορτή έχει το τραγούδι, δοσμένο στο ιδιαίτερο κοζανίτικο ιδίωμα, που σε έναν απροετοίμαστο ακροατή μπορεί να φανεί ακόμη και προκλητικό. Γύρω από τη φωτιά, άντρες και γυναίκες στήνουν κύκλο πιασμένοι χέρι-χέρι και τραγουδούν για τη λεβεντιά, τον έρωτα και την αγάπη, αλλά και για τις μικρές και μεγάλες περιπέτειες της καθημερινότητας, με έντονη δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού. Δεν λείπουν και τα πιο τολμηρά τραγούδια, εκείνα που —όπως λένε οι παλαιότεροι— «απευθύνονται μόνο σε μεγάλους». Με πάθος επαναλαμβάνουν τους στίχους που ξεκινά ο αρχιτραγουδιστής, όπως συμβαίνει και με τις ιστορίες του παπά-Ραγκαβέλα.

Οι Φανοί της Κοζάνης βασίζονται στη συμμετοχή του κόσμου: οι ίδιοι οι κάτοικοι τους στήνουν και πρωταγωνιστούν στο γλέντι, τραγουδώντας τα παραδοσιακά αποκριάτικα άσματα, γνωστά και ως «ξινέτροπα» ή σκωπτικά. Το βράδυ της Μεγάλης Αποκριάς, γύρω στις οκτώ, οι φωτιές ανάβουν σε όλη την πόλη και οι γειτονιές γεμίζουν φωνές και μουσικές. Το κρασί ρέει άφθονο, οι περίφημες κοζανίτικες πίτες —τα «κιχί»— προσφέρονται παντού, και ο κύκλος γύρω από τη φωτιά μεγαλώνει συνεχώς, παρασύροντας όλο και περισσότερους στο γιορτινό του ρυθμό.

Mπουρανί Τυρνάβου

Οι εορτασμοί του Μπουρανί συνδέονται με τις καρναβαλικές εκδηλώσεις του Τυρνάβου, οι οποίες καταγράφονται ήδη από το 1898. Ωστόσο, το κεντρικό στοιχείο του εθίμου είναι η περιφορά φαλλικών συμβόλων, τα οποία έχουν διονυσιακή προέλευση. Η συγκεκριμένη παράδοση έφτασε στον Τύρναβο από την Κεφαλλονιά και διατηρείται μέχρι σήμερα με ιδιαίτερο ενθουσιασμό.

Η περιφορά του φαλλού αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των εορτασμών, καθώς σχετίζεται με τις αρχαίες τελετές γονιμότητας προς τιμήν του Διόνυσου. Οι συμμετέχοντες, ντόπιοι και επισκέπτες, παίρνουν μέρος σε ένα ξέφρενο γλέντι με άσεμνα αστεία, σάτιρα, παραδοσιακή μουσική, χορό και φυσικά, άφθονο κρασί και τσίπουρο. Το κλίμα είναι έντονα εορταστικό και απελευθερωτικό, με τολμηρά σύμβολα και εκφράσεις που υπενθυμίζουν την αρχέγονη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τη γονιμότητα.

Κι ενώ οι καρναβαλικές εκδηλώσεις καλά κρατούν οι συμμετέχοντες ανάβουν φωτιές ολούθε και μαγειρεύουν το περίφημο μπουρανί. Αν τώρα αναρωτιέσαι τι είναι θα σου πούμε ότι πρόκειται για μια πηχτή σπανακόσουπα η οποία κι αυτή με τη σειρά της συμβολίζει την αρχή της άνοιξης αλλά και τη γονιμότητα.

Γενίτσαροι και Μπούλες

Tο έθιμο των Μπουλών και των Γενίτσαρων, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ιστορικά καρναβαλικά δρώμενα της Ελλάδας, που αναβιώνει με την ίδια λαμπρότητα εδώ και αιώνες.

Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι το έθιμο έχει τις ρίζες του σε αρχαίες διονυσιακές τελετές, ενώ άλλοι το συνδέουν με τους αγώνες των κατοίκων της περιοχής ενάντια στον οθωμανικό ζυγό.

Ο ιδιαίτερος συνδυασμός της χορευτικής δράσης, των στολών και των αυστηρών τελετουργιών του εθίμου καθιστούν τις Μπούλες και τους Γενίτσαρους κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή καρναβαλική εκδήλωση: είναι ένα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Νάουσας.

Η ενδυμασία των Γενίτσαρων αποτελείται από ένα λευκό πουκάμισο, έναν πολύπτυχο φουστανέλα και ένα γιλέκο στολισμένο με ασημένια νομίσματα και άλλα διακοσμητικά στοιχεία. Το πρόσωπο καλύπτεται από μια λευκή μάσκα (πρόσωπο), η οποία φέρει ένα χαρακτηριστικό ταράμπουλο, δηλαδή μια πολύχρωμη φούντα. Η μάσκα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς προσδίδει αέρα μυστηρίου και ανωνυμίας στους συμμετέχοντες, ενώ ταυτόχρονα συμβολίζει τη διαχρονικότητα του εθίμου.

Η Μπούλα, από την άλλη, είναι μια αντρική φιγούρα ντυμένη με γυναικεία ενδυμασία, εμπνευσμένη από την τοπική φορεσιά της Νάουσας. Το φουστάνι της είναι φουσκωτό, στολισμένο με στεφάνια και κορδέλες, ενώ το κεφαλοκάλυμμά της είναι γεμάτο πολύχρωμα λουλούδια. Η προσωπίδα της Μπούλας είναι πιο απαλή και φέρει ροδαλά μάγουλα και ένα μικρό χρυσαφί βαράκι, ενισχύοντας τον θεατρικό χαρακτήρα του δρώμενου.

Το τελετουργικό αρχίζει το μεσημέρι της Κυριακής, όταν το μπουλούκι συγκεντρώνεται στο Δημαρχείο της Νάουσας. Εκεί, υπό τον ήχο των ζουρνάδων, ξεκινά η χορευτική πορεία που διατρέχει ολόκληρη την πόλη, με ενδιάμεσες στάσεις σε πλατείες και γειτονιές. Ο αρχηγός του μπουλουκιού παραδίδει τα "διαπιστευτήρια" του στον Δήμαρχο, σηματοδοτώντας την επίσημη έναρξη του εθίμου.

Μπαμπούγεροι

Την Κυριακή της Τυρινής και την Καθαρά Δευτέρα, στο Φλάμπουρο Σερρών –και σε άλλα χωριά της περιοχής- ζωντανεύει ένα παλιό έθιμο που σκοπό έχει να απομακρύνει τα κακά πνεύματα και να υποδεχτεί την άνοιξη. Πρωταγωνιστές είναι οι Μπαμπούγεροι, που αναλαμβάνουν αυτόν τον συμβολικό «αγώνα» φορώντας εντυπωσιακές στολές από δέρματα αιγοπροβάτων και ψηλά, πολύχρωμα, κωνικά καπέλα, διακοσμημένα με χάντρες, κορδέλες και μαντίλια. Με τη συνοδεία από νταούλια και ζουρνάδες, κινούνται ρυθμικά και γεμίζουν το χωριό με ήχους και ενέργεια.

Οι Μπαμπούγεροι είναι νεαροί του χωριού που ντύνονται με μαύρα ή καφέ κατεργασμένα δέρματα. Στη μέση τους κρεμούν πέντε κουδούνια —ένα μεγάλο μπατάλι και τέσσερα κυπριά— και τα στερεώνουν με μια μαντήλα. Στο κεφάλι φορούν τη λεγόμενη «Μπαμπουσάρκα», μια ψηλή, μαύρη κεφαλοστολή που καλύπτει και το πρόσωπο, φτάνοντας σε ύψος πάνω από ένα μέτρο. Το μπροστινό της μέρος είναι στολισμένο με σειρές από πολύχρωμες χάντρες και κορδέλες, ενώ στην κορυφή της δένονται ζωηρόχρωμα μαντίλια.

Το πρωί της Κυριακής της Τυρινής, κάθε Μπαμπούγερος ξεκινά αφού πρώτα λάβει την ευχή της μητέρας του και πηγαίνει στην εκκλησία για να τιμήσει την Αγία Άννα, προστάτιδα της περιοχής. Έπειτα, περιδιαβαίνει τα σπίτια του χωριού, κουνώντας δυνατά τα κουδούνια του, με σκοπό να διώξει το κακό, να «ξυπνήσει» τη φύση και να φέρει καλοτυχία. Η κορύφωση του εθίμου έρχεται στην πλατεία, όπου όλοι οι Μπαμπούγεροι συγκεντρώνονται και χορεύουν στον ιδιαίτερο σκοπό που αποδίδουν οι ζουρνάδες και τα νταούλια. Καθένας κρατά και ένα πορτοκάλι, πάνω στο οποίο οι κάτοικοι καρφώνουν κέρματα· αυτά συγκεντρώνονται και προσφέρονται στην εκκλησία.