Τι γίνεται με την πρώτη Ανάσταση;

Η πρώτη Ανάσταση είναι από εκείνα τα πασχαλινά «μυστικά» που αν δεν έχεις βρεθεί ποτέ σε εκκλησία πρωί Μεγάλου Σαββάτου, μπορεί και να μην έχεις πάρει χαμπάρι. Κι όμως, είναι από τις πιο δυνατές, σχεδόν θεατρικές στιγμές της Μεγάλης Εβδομάδας, κάπως σαν πρόβα θριάμβου πριν από τη μεγάλη νυχτερινή κορύφωση.

Λέγεται «πρώτη» γιατί προηγείται της κλασικής Ανάστασης, εκείνης που συμβαίνει τα μεσάνυχτα του Σαββάτου. Είναι όμως στην ουσία η στιγμή που το πένθος τελειώνει, και η ατμόσφαιρα γίνεται γιορτινή.

Τι συμβαίνει στην εκκλησία το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου

Αν βρεθείς σε λειτουργία το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, θα δεις πράγματα που δεν μοιάζουν με καμία άλλη στιγμή της εκκλησιαστικής χρονιάς. Στο σημείο που ψάλλεται το «Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην», ο ιερέας σκορπά φύλλα δάφνης –σύμβολα νίκης– σε όλο τον ναό.

Κάπου εκεί ξεκινά και ο… χαμός: Οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα, οι πιστοί χτυπούν τα στασίδια, κάποιοι κάνουν θόρυβο με ό,τι βρουν πρόχειρο. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Η Εκκλησία συμβολίζει εκείνη τη στιγμή τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, πριν ακόμα «ανακοινωθεί επίσημα» τα μεσάνυχτα.

Γιατί λέγεται «πρώτη Ανάσταση»;

Η ονομασία δεν είναι τυπική, αλλά λαϊκή και βαθιά ριζωμένη. Η «πρώτη Ανάσταση» σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη σιωπή και το πένθος, σε μια πρώτη γεύση χαράς.

Θεολογικά, η στιγμή αυτή συνδέεται με την κάθοδο του Χριστού στον Άδη και την απελευθέρωση των ψυχών. Με απλά λόγια, είναι το πρώτο «ρήγμα» στο σκοτάδι.

Και γι’ αυτό είναι τόσο θορυβώδης. Σαν να θέλει να ξυπνήσει τον κόσμο –και μαζί του ό,τι θεωρείται νεκρό.

Γιατί σε κάποια μέρη γίνεται… πανηγύρι

Αν νομίζεις ότι ο θόρυβος μέσα στην εκκλησία είναι το αποκορύφωμα, περίμενε μέχρι να πας στην Κέρκυρα. Εκεί, το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, η πρώτη Ανάσταση μετατρέπεται σε κανονικό event: από τα μπαλκόνια πέφτουν οι περίφημοι «μπότηδες», μεγάλα πήλινα κανάτια που σπάνε με πάταγο στους δρόμους.

Το έθιμο έχει ρίζες που μπλέκουν βενετσιάνικες συνήθειες με τοπικές παραδόσεις και συμβολίζει το σπάσιμο του κακού και την έλευση της άνοιξης και της νέας ζωής.

Αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, η πρώτη Ανάσταση συνοδεύεται από έντονο θόρυβο: καμπάνες και βαρελότα είναι σταθερά στο ημερήσιο πρόγραμμα.

Να πας ή να μην πας;

Αν έχεις συνηθίσει μόνο το «Χριστός Ανέστη» τα μεσάνυχτα, η πρώτη Ανάσταση είναι μια μικρή αποκάλυψη. Πιο ακατέργαστη, πιο γήινη, λιγότερο «σκηνοθετημένη» στιγμή. Δεν έχει λαμπάδες και πυροτεχνήματα, έχει όμως κάτι σχεδόν αρχέγονο: Μια κοινότητα που, έστω και για λίγα λεπτά, αφήνει τον εαυτό της να κάνει φασαρία για κάτι καλό. Και κάπως έτσι, πριν ακόμα ανάψει το Άγιο Φως, η Ανάσταση έχει ήδη ξεκινήσει.