Μια απόφαση-σταθμός στις ΗΠΑ βάζει στο στόχαστρο τον σχεδιασμό των social media και ανοίγει τον δρόμο για κύμα αγωγών σε παγκόσμιο επίπεδο.
γράφει:
Σε μια υπόθεση που ήδη χαρακτηρίζεται ορόσημο, σώμα ενόρκων στις Ηνωμένες Πολιτείες έκρινε ότι οι πλατφόρμες Instagram και YouTube διαθέτουν χαρακτηριστικά σχεδιασμού που μπορούν να οδηγήσουν σε εθιστική χρήση.
Η δίκη πραγματοποιήθηκε στο Λος Άντζελες και διήρκεσε αρκετές εβδομάδες, με τους ενόρκους να χρειάζονται περίπου εννέα ημέρες για να καταλήξουν σε ετυμηγορία. Στην ενάγουσα, γνωστή ως KGM, επιδικάστηκε αποζημίωση 3 εκατομμυρίων δολαρίων, με τη Meta να θεωρείται κατά 70% υπεύθυνη και τη Google κατά 30%. Ακολούθησε και επιπλέον ποινική αποζημίωση ίδιου ύψους.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν σκεφτεί κανείς ότι άλλες μεγάλες πλατφόρμες, όπως το TikTok και το Snapchat, επέλεξαν να συμβιβαστούν εξωδικαστικά πριν φτάσουν στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Η συγκεκριμένη υπόθεση θεωρείται η πρώτη που εξετάζει ανοιχτά το ζήτημα του «εθιστικού σχεδιασμού» των social media. Δεν είναι όμως μεμονωμένη: δεκάδες παρόμοιες αγωγές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στις ΗΠΑ, με στόχο να δημιουργηθεί ένα νομικό προηγούμενο.
Νομικοί αναλυτές κάνουν ήδη λόγο για μια πιθανή «στιγμή καπνοβιομηχανιών» για τη Silicon Valley, καθώς η λογική είναι παρόμοια: εταιρική γνώση για τους κινδύνους, στοχευμένος σχεδιασμός και δημόσια υποβάθμιση των επιπτώσεων.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στο δικαστήριο, η KGM ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το YouTube από πολύ μικρή ηλικία και αργότερα το Instagram, αναπτύσσοντας έντονα μοτίβα χρήσης που έφταναν ακόμη και τις 16 ώρες ημερησίως.
Η πλευρά της υποστήριξε ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως το ατελείωτο scroll, οι ειδοποιήσεις και οι αλγόριθμοι προτεινόμενου περιεχομένου, δεν είναι τυχαία, αλλά σχεδιασμένα για να κρατούν τον χρήστη όσο το δυνατόν περισσότερο μέσα στην πλατφόρμα.
Επιπλέον, παρουσιάστηκαν στοιχεία που δείχνουν ότι οι εταιρείες γνώριζαν τις επιπτώσεις, ιδιαίτερα σε ανηλίκους. Εσωτερικές μελέτες και επικοινωνίες φέρεται να συνέδεαν τη χρήση των πλατφορμών με άγχος, κατάθλιψη και διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις γινόταν σύγκριση της επίδρασής τους με τον τζόγο ή ακόμη και με ουσίες εξάρτησης.
Από την πλευρά της, η Meta υποστήριξε ότι τα προβλήματα της ενάγουσας δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στα social media. Οι δικηγόροι της εταιρείας στάθηκαν ιδιαίτερα σε οικογενειακούς και προσωπικούς παράγοντες που, όπως ανέφεραν, είχαν ήδη επιβαρύνει την ψυχική της υγεία.
Ο Mark Zuckerberg, καταθέτοντας στο δικαστήριο, υπογράμμισε ότι στόχος της εταιρείας δεν είναι η αύξηση του χρόνου χρήσης, ενώ παραδέχθηκε ότι ορισμένα μέτρα προστασίας θα μπορούσαν να έχουν εφαρμοστεί νωρίτερα.
Αντίστοιχα, η πλευρά του YouTube τόνισε ότι δεν υπήρχαν σαφή ιατρικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν εθισμό ειδικά στην πλατφόρμα.
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της δίκης ήταν η ερμηνεία της γνωστής νομοθεσίας Section 230 στις ΗΠΑ, η οποία προστατεύει τις πλατφόρμες από ευθύνη για το περιεχόμενο των χρηστών.
Το δικαστήριο, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι άλλο πράγμα είναι το περιεχόμενο και άλλο ο τρόπος που αυτό προβάλλεται. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν μια πλατφόρμα δεν ευθύνεται για το τι ανεβαίνει, μπορεί να ευθύνεται για το πώς το «σερβίρει» στον χρήστη.
Αυτή η διάκριση θεωρείται καθοριστική και πιθανόν να αλλάξει τη νομική στρατηγική απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
Η συγκεκριμένη απόφαση δεν είναι το τέλος της υπόθεσης, καθώς τόσο η Meta όσο και η Google έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα ασκήσουν έφεση.
Ωστόσο, η σημασία της είναι τεράστια: ανοίγει τον δρόμο για μαζικές αγωγές, τόσο ατομικές όσο και συλλογικές, ενώ δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο συζήτησης γύρω από την ευθύνη των πλατφορμών.
Σε συνδυασμό με άλλες πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, όπου εξετάζονται οι επιπτώσεις των social media στην ψυχική υγεία των ανηλίκων, γίνεται σαφές ότι η εποχή της «ανεξέλεγκτης» λειτουργίας των πλατφορμών φαίνεται να φτάνει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής.
Με πληροφορίες από Conversation
