Podcast mania: Γιατί χρειαζόμαστε κάποιον να μας ψιθυρίζει ιστορίες στο αυτί;

Υπάρχει κάτι σχεδόν αρχέγονο σε αυτό που συμβαίνει όταν βάζεις τα ακουστικά και πατάς το play. Ο κόσμος συνεχίζει να βουίζει γύρω σου, αλλά μια φωνή στήνει ένα διαφορετικό σκηνικό μέσα στο κεφάλι σου. Δεν βλέπεις τίποτα, κι όμως τα βλέπεις όλα. Ένα έγκλημα σε μια μικρή πόλη, μια ερωτική απογοήτευση, μια ανάλυση για το burnout, μια κουβέντα για τα 90s που σε γυρίζει πίσω στα περιοδικά και τα CD. Και κάπως έτσι, την ώρα που είσαι στο τρόλεϊ ή που πλένεις πιάτα, κάποιος σου ψιθυρίζει ιστορίες στο αυτί.

Η δύναμη της φωνής (και γιατί δεν τη χορταίνουμε)

Πριν γίνουμε homo scrolliens, ήμασταν αφηγηματικά όντα. Καθόμασταν γύρω από φωτιές, μετά γύρω από ραδιόφωνα, μετά μπροστά από τηλεοράσεις. Το podcast μοιάζει με επιστροφή στο ραδιόφωνο, αλλά με μια κρίσιμη διαφορά: είναι δικό σου. Το επιλέγεις. Το βάζεις όποτε θέλεις. Το σταματάς. Το ξανακούς.

Η φωνή, ειδικά όταν ακούγεται απευθείας στα ακουστικά, δημιουργεί μια ψευδαίσθηση οικειότητας που η οθόνη δυσκολεύεται να πετύχει. Δεν υπάρχει βλέμμα να σε κοιτάζει, δεν υπάρχει εικόνα να σε αποσπά. Υπάρχει μόνο τόνος, παύση, ανάσα. Και ο εγκέφαλός μας είναι φτιαγμένος για να αποκωδικοποιεί αυτά τα μικροσήματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ακούμε podcast για να κοιμηθούμε. Η φωνή λειτουργεί σαν ρυθμιστής του νευρικού συστήματος. Θυμάσαι τα παραμύθια που μας έλεγαν για να κοιμηθούμε όταν ήμασταν μικροί;

Μια μικρή επιστροφή στην παιδική ηλικία

Υπάρχει κι αυτό το τρυφερό στοιχείο: Η στιγμή πριν τον ύπνο, η φωνή που κατέβαινε μισό τόνο, η αφήγηση που γινόταν καταφύγιο. Τα podcast ξυπνούν κάτι από εκείνη την αίσθηση. Δεν είναι τυχαίο ότι ακούμε συχνά βραδινές εκπομπές, αφηγήσεις, storytelling. Η φωνή στο αυτί είναι ένας τρόπος να ξαναβρούμε εκείνη την ασφαλή, ημιφωτισμένη γωνιά όπου ο κόσμος χωράει σε λέξεις.

Η ψευδαίσθηση της παρέας στην εποχή της μοναχικότητας

Από την άλλη, είναι και οι καιροί μας περίεργοι: Ζούμε σε μια εποχή υπερσύνδεσης και την ίδια στιγμή βαθιάς μοναχικότητας. Μιλάμε με δεκάδες ανθρώπους την ημέρα, αλλά σπάνια νιώθουμε ότι κάποιος μας αφιερώνει πραγματικά χρόνο. Το podcast δίνει ακριβώς αυτή την αίσθηση: κάποιος κάθεται και σου μιλά για 30, 60, 90 λεπτά.

Ακόμα κι αν πρόκειται για έναν μονόλογο, αυτό που δημιουργείται είναι μια παρα-κοινωνική σχέση. Κάπως σαν να νιώθεις ότι ξέρεις τον host: Αναγνωρίζεις το χιούμορ του, τις εμμονές του, τα μικρά του λεκτικά τικ. Αν απουσιάσει για δύο εβδομάδες, σου λείπει.

Σε αντίθεση με το βίντεο, όπου η εικόνα συχνά επιβάλλεται, η φωνή σου αφήνει χώρο. Μπορείς να μαγειρεύεις, να περπατάς, να χαζεύεις από το παράθυρο.

True crime, εξομολογήσεις και ηδονή της αφήγησης

Ένα από τα πιο δημοφιλή είδη podcast, το true crime, πέρα από την περιέργειά μας για τη σκοτεινιά των αληθινών εγκλημάτων που περιγράφει, ικανοποιεί και την ανάγκη μας να ακούσουμε μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Σε έναν κόσμο όπου τα περισσότερα πράγματα μένουν ανοιχτά, η αφήγηση ενός εγκλήματος προσφέρει δομή. Κάποιος αναλαμβάνει να βάλει τάξη στο χάος.

Το ίδιο ισχύει για τα podcast ψυχολογίας, σχέσεων, αυτοβελτίωσης. Ακούμε τις εμπειρίες άλλων και αναγνωρίζουμε κομμάτια μας. Η φωνή γίνεται καθρέφτης, και ταυτόχρονα, φίλτρο. Μας επιτρέπει να κοιτάξουμε δύσκολα θέματα από την ασφαλή απόσταση που μας προστατεύει από τη γνωστή ρήση του Νίτσε για την άβυσσο.

Multitasking με νόημα

Σε μια καθημερινότητα που δεν σταματά ποτέ, το podcast είναι η τέλεια λύση για να «χωρέσουμε» κάτι ακόμα χωρίς να προσθέσουμε οθόνη. Μπορούμε να ενημερωθούμε, να ψυχαγωγηθούμε, να μάθουμε, ενώ κάνουμε κάτι άλλο. Δεν απαιτεί πλήρη προσοχή, ούτε όμως είναι και εντελώς παθητικό. Είναι μια ενδιάμεση κατάσταση: αρκετά απορροφητικό για να σε τραβήξει, αρκετά ευέλικτο για να μη σε δεσμεύσει. Και κάπου εκεί κρύβεται η επιτυχία του.