Guilty as charged: Αυτοί προκάλεσαν την κρίση

«Οι εκδίκηση είναι δική Μου» είπε ο Κύριος στους πρωτόπλαστους. Έλα, όμως, που εν έτη 2009 θέλουν όλοι να έχουν λόγο στην εκδίκηση. Εκδίκηση για ένα «έγκλημα» που οδήγησε εθνικές οικονομίες και τραπεζικούς κολοσσούς στην κατάρρευση. Εκδίκηση για την ακρίβεια που μαστίζει τον πλανήτη, για τις απολύσεις που έχουν οδηγήσει κόσμο στην αυτοκτονία, για το αίσθημα αβεβαιότητας, ακόμα και τρόμου, που έχει κυριαρχήσει τους πάντες. Να φταίει άραγε ο σύγχρονος καπιταλισμός; Μπορεί. Και αυτός, όμως, αποτελείται από κάποια πρόσωπα, κάποιους δημιουργούς, τους οποίους επιχείρησε πρόσφατα το περιοδικό Time να απαριθμήσει και να… στήσει στα πέντε μέτρα. Για να ξέρουμε, αν μη τι άλλο, από ποιους να πάρουμε εκδίκηση.

Στην πρώτη θέση της λίστας των ενόχων του Time φιγουράρει περήφανα ο Phil Gramm (φωτο), πρόεδρος της Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας από το 1995 έως το 2000 και ο πιο εξέχων και ευθαρσής πρωταθλητής της οικονομικής απελευθέρωσης. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην σύνταξη και προώθηση, μέσω του Κογκρέσου, της άρσης της Πράξης Glass-Steagall, την εποχή του Μεγάλου Κραχ το 1999, η οποία διαχώρισε τις εμπορικές τράπεζες από την Wall Street, ενώ με την διάταξη-κλειδί στην Πράξη Εκσυγχρονισμού των Προθεσμιακών Συμβολαίων Εμπορευμάτων που εισήγαγε το 2000, οδήγησε στην κατακόρυφη πτώση της AIG (που για την ιστορία έχει κοστίσει στην αμερικανική οικονομία 150 δις δολάρια).


Δεύτερος έρχεται ο Christopher Cox (φωτο), πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Ασφαλειών και Συναλλάγματος που κατ’επανάληψη εθελοτυφλούσε στους ισχυρισμούς για την απάτη των 50 δισ.δολαρίων στο περίφημο σκάνδαλο Madoff που επηρέασε αμέτρητα (αμερικανικά και μη) κεφάλαια. Τρίτος, ο Angelo Mozilo, συνιδρυτής της εταιρίας δανεισμού υποθηκών Countrywide, την οποία έθεσε σε πτώχευση μόλις ξεκίνησε η κρίση, και θέτοντας σε κίνδυνο (αλλά και σε χάσιμο) σπίτια πολιτών. Τέταρτος είναι ο Joe Cassano, ιδρυτής της AIG και μεγάλος υπαίτιος για την κατάρρευσή της. Και πέμπτος ο Frank Raines, τέως CEO της Fannie Mae, της Ομοσπονδιακής Ένωσης Εθνικών Υποθηκών, η κακοδιαχείριση της οποίας οδήγησε σε αμέτρητα σκάνδαλα και δανεισμούς εις βάρος της οικονομίας.

Πέρα, όμως, από τους πέντε βασικούς υπαίτιους, η λίστα του Time περιλαμβάνει 20 ακόμα πρόσωπα που έπαιξαν τον δικό τους ρόλο στην παγκόσμια οικονομική κρίση, και τα οποία έχουν σίγουρα περισσότερο ενδιαφέρον από τους παραπάνω κυρίους. Ο ίδιος ο Bernard Madoff (φωτο), για παράδειγμα, που πραγματοποίησε την μεγαλύτερη απάτη στην ιστορία της Wall Street και κατηγορείται σήμερα για 11 αδικήματα, είναι σίγουρα ένας μεγάλος ένοχος. Ενώ από την λίστα δεν θα μπορούσε να λείπει και ο τέως Πρόεδρος της Αμερικής, George W. Bush, που από την αρχή της διακυβέρνησής του υιοθέτησε μία φιλοσοφία απελευθέρωσης των τιμών, και κυρίως διατήρησε σε καίριες θέσεις πρόσωπα όπως τα πέντε παραπάνω.

Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι το Time τοποθετεί στην 16η θέση των ενόχων για την κρίση τους αμερικανούς καταναλωτές. Και το εξηγεί ως εξής «Στο τρίτο τετράμηνο του 2008, οι Αμερικανοί άρχισαν να αποταμιεύουν και να ξοδεύουν λιγότερο! Αντίδραση που τους πήρε παραπάνω από 40 χρόνια για να μετατρέψουν από θεωρία σε πράξη. Δανείζονταν, δανείζονταν, δανείζονταν –περνούσαν ζωή χαρισάμενη και πίστευαν στην «επίπτωση του πλούτου» (wealth effect), πρώτον όσον αφορά στο χρηματιστήριο -που πάτωσε- και δεύτερον στην ακίνητη περιουσία –που πάτωσε ακόμα περισσότερο. Τώρα οι χίμαιρες τελείωσαν. Και έμειναν πολύ λιγότερος πλούτος και πολύ περισσότερη επίπτωση. Ο δανεισμός των νοικοκυριών στις Η.Π.Α. -τα χρήματα που εμείς, ατομικά, χρωστάμε- ανέβηκε στο 130% του εισοδήματός μας το 2007, από 60% που ήταν το 1982. Απολαμβάναμε να ζούμε πέρα από τις οικονομικές δυνατότητές μας –αφήστε που θέλαμε να πιστεύουμε ότι αυτό δεν θα τελείωνε ποτέ.»

Τέλος, από τη μαύρη λίστα του Time δεν γλίτωσε ούτε ο Bill Clinton, αφού μπορεί η θητεία του να χαρακτηρίστηκε από οικονομική ευμάρεια και οικονομική απελευθέρωση, αυτό όμως έθεσε τις βάσεις για τις μετέπειτα τρομακτικές υπερβολές. Καθιερώνοντας μία πολιτική καπιταλισμού σε ελεύθερη τροχιά, υπογράφοντας νομοθεσίες και τροπολογίες που «χαλάρωναν» τους κανόνες δανεισμού, οδήγησε στο σημερινό αποτέλεσμα να χρωστάει κάθε ένας Αμερικάνος της Μιχαλούς και να αναγκάζεται γι’αυτό να πουλάει όλα του τα υπάρχοντα, ακόμα και να αυτοκτονεί. Έτσι, μπορεί ο Bill Clinton να μην είναι ο πρώτος υπαίτιος, αλλά σίγουρα έκανε την αρχή.

Οι υπαίτιοι, λοιπόν, έχουν λίγο πολύ βρεθεί (μπορείτε να τους δείτε αναλυτικά εδώ), το κατηγορητήριο τους έκρινε ενόχους. Το τίμημα, ωστόσο, θα πληρωθεί από άλλους: Αυτούς που τους επέλεξαν. Τους πολίτες. Διευρύνοντάς το λίγο, από εμάς. Όπως συμβαίνει πάντα.

Επιμέλεια: Έλενα Μπούλια
Πηγή: www.time.com