ΔΙΑΤΡΟΦΗΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΥΓΕΙΑ

Καφές, αυτός ο άγνωστος

Είστε σίγουροι ότι γνωρίζετε τα πάντα για το αγαπημένο ρόφημα; Τα οφέλη βάσει ερευνών, αλλά και τι θα πρέπει να προσέχουμε.

Καφές, αυτός ο άγνωστος

του Βασίλη Παπαμίκου*

Η μελέτη της επίδρασης της κατανάλωσης του καφέ στον ανθρώπινο οργανισμό ανέκαθεν κινητοποιούσε το ενδιαφέρον των μελετητών.

Ένα σύνηθες ερώτημα που τίθεται είναι το αν υπεύθυνη για τις επιδράσεις του καφέ είναι αποκλειστικά η καφεΐνη ή τα άλλα βιοενεργά συστατικά του καφέ όπως οι πολυφαινόλες (χλωρογενικό και κουινικό οξύ), τα μεταλλικά στοιχεία και τα διτερπένια (καφεστόλη και καχβεόλη).

Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση του κανονικού καφέ έναντι του ντεκαφεϊνέ. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα υποδεικνύουν ότι η προστατευτική επίδραση του καφέ έναντι της φλεγμονής και των καρδιαγγειακών ήταν παρόμοια και στα δύο είδη καφέ και άρα μάλλον δεν είναι η καφεΐνη ο πρωταγωνιστής.

Οι πιο πρόσφατες έρευνες έχουν αρχίσει να «βάζουν στο κάδρο» και τον γενετικό παράγοντα για να περιγράψουν ακριβέστερα τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά μεταβολικά ο οργανισμός στην λήψη του καφέ. Συγκεκριμένα, στο στόχαστρο της έρευνας έχουν μπει τα γονίδια του κυτοχρώματος P450. Tο κυτόχρωμα P450 είναι ένας τύπος ενζύμων που συμμετέχουν στον οξειδωτικό μεταβολισμό των ουσιών που εισέρχονται στον οργανισμό και βρίσκεται σε όλους σχεδόν τους ιστούς αλλά σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στα κύτταρα του ήπατος, «του βιοχημικού εργαστηρίου του οργανισμού». Τα ένζυμα αυτά επηρεάζουν τον ρυθμό μεταβολισμού της καφεΐνης και την επίδρασή της στον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Τα γονίδια αυτά βρέθηκαν να έχουν μεγαλύτερη επίδραση στους νεότερους ανθρώπους παρά στους μεγαλύτερους σε ηλικία. Άρα, η δράση της καφεΐνης στην αρτηριακή πίεση, στο σάκχαρο νηστείας και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο είναι εντονότερη στους νεότερους ανθρώπους και εξαρτάται από τον τύπο γονιδίων του P450 που φέρει ο καθένας.

Τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία 20 χρόνια για την δράση του καφέ δεν έχουν όλα την ίδια επιστημονική τεκμηρίωση και ισχύ. Τα πιο επιβεβαιωμένα είναι αυτά που τον συσχετίζουν με μείωση του κινδύνου για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρκίνων της στοματικής κοιλότητας, σχηματισμού χολόλιθων, του καρκίνου του ενδομητρίου, του καρκίνου του ήπατος και της εισόδου λίπους στο συκώτι.

Λιγότερο τεκμηριωμένα δεδομένα υποστηρίζουν ότι ο καφές μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, αναπνευστικών παθήσεων, νόσου του Πάρκινσον, καρκίνου του δέρματος, καρδιαγγειακής νόσου και εγκεφαλικού, ενώ βελτιώνει την διάθεση, την οξύνοια και την ικανότητα συγκέντρωσης και εστίασης στις εκάστοτε δραστηριότητες. Υπάρχουν μερικά δεδομένα που υποδεικνύουν ότι αυξάνει την βιοποικιλότητα των υγιών βακτηρίων του εντέρου και ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, καρκίνου του προστάτη, καρκίνου του παγκρέατος, κατάθλιψης και της νόσου Αλτσχάιμερ. Τέλος, περιορισμένος αριθμός δεδομένων τεκμηριώνει ότι ο καφές μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων των ηλικιωμένων (αφού η καφεΐνη αυξάνει την εγρήγορση του οργανισμού και βελτιώνει τον χρόνο αντίδρασης) και προλαμβάνει την αύξηση του σωματικού βάρους (πιθανότατα επειδή μειώνει την όρεξη).

Ανακεφαλαιώνοντας, η μέχρι τώρα έρευνα για τον καφέ δείχνει ότι κυρίως έχει ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία ακόμα και με την ντεκαφεϊνέ εκδοχή του, αφού με την καφεΐνη συνυπάρχει πληθώρα ευεργετικών συστατικών για την υγεία. Η ασφαλής ποσότητα για κατανάλωση κρίνεται στις 2 με 4 κούπες καφέ των 240 ml. Οι τελευταίες ερευνητικές προσπάθειες εστιάζονται στην προσπάθεια εντοπισμού συγκεκριμένων γονιδίων στον άνθρωπο που επηρεάζουν την μεταβολική του αντίδραση στον καφέ. 

Φυσικά, στο γενικότερο πλαίσιο της καθημερινής κατανάλωσης, δεν αποκλείεται η περίπτωση διαταραχής του στομάχου, δημιουργίας αγχώδους διαταραχής, διαταραγμένου ύπνου και αισθήματος παλμών, σε μεγάλες ποσότητες κατανάλωσης. Σε τέτοια ενδεχόμενα θα πρέπει να αξιολογείται και να προσαρμόζεται η πρόσληψη κατά περίπτωση. Οι εγκυμονούσες γυναίκες, οι άνθρωποι με επιρρέπεια στις ημικρανίες, εκείνοι με κίνδυνο οστεοπόρωσης και όποιοι λαμβάνουν συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων θα πρέπει να περιορίσουν την πρόσληψη καφέ.

* M.Med.Sci Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, Πανεπιστημίου Γλασκώβης, MSc Healthcare Manager, Πανεπιστημίου Αθηνών, Πτυχιούχος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

σχετικά άρθρα

"Οι καλλιτέχνες είναι οι μοναχοί της αστικής κοινωνίας."

Τσέζαρε Παβέζε, 1908-1950, Ιταλός συγγραφέας

  • 1837-Ιδρύεται η Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα.
    1990- Με το Νόμπελ Ειρήνης βραβεύεται ο ηγέτης της ΕΣΣΔ, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.
    1999-Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στην ανθρωπιστική οργάνωση «Γιατροί χωρίς Σύνορα»

© 2002-2019 MEDIA2DAY