SPECIALSΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Σίγουρα ξέρεις τα πάντα για τις Θερμοπύλες;

Πόσοι ήταν πραγματικά οι 300; Γιατί ο Ξέρξης παλούκωσε το κεφάλι του Λεωνίδα; Μικρά και μεγάλα μυστικά για τη απόλυτη μάχη των αρχαίων μαχών.

Σίγουρα ξέρεις τα πάντα για τις Θερμοπύλες;

Έχει γίνει κόμικ, μπλοκμπάστερ, έχει απασχολήσει γενιές ιστορικών και αποτελεί υπόδειγμα θάρρους και ανδρείας. Θα μπορούσε κανείς να πει οτι ξέρουμε λοιπόν τα πάντα για τη μάχη των Θερμοπυλών.

Ή μήπως όχι...

Μυστικά και άγνωστες, αλλά ενδιαφέρουσες, πληροφορίες για την απόλυτη μάχη μαγκιάς και ανδρείας των Λακεδαιμονίων.

Η περίεργη διαδρομή των Περσών

Οι Πέρσες ξεκίνησαν από τη Θεσσαλονίκη, πέρασαν δυτικά του Ολύμπου, χωρίς να ξέρουμε ακριβώς πού, έφτασαν στην Ελασσόνα, κατέβηκαν στον Αλμυρό στον Παγασητικό Κόλπο και από εκεί σιγά σιγά φτάσανε στην Λαμία. Είναι όμως πολύ πιθανό, πως στη Θεσσαλία, αρκετοί Πέρσες αντί να πάρουν τον ίδιο δρόμο με το υπόλοιπο στράτευμα, πήραν τον δρόμο του Δομοκού.

Γιατί συμβαίνουν αυτά και διάφορα άλλα περίεργα στις κινήσεις τους; Γιατί έχουν πρόβλημα νερού. Όλη η ιστορία του ελληνοπερσικού πολέμου βασίζεται στο ότι οι Πέρσες προσπαθούν με κάθε τρόπο να έχουν νερό για τον στρατό και τον στόλο τους. Γι’ αυτό δεν κινήθηκαν πάντα παραλιακά, αλλά έκαναν αρκετές λοξοδρομήσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, όταν οι Πέρσες κερδίζουν στις Θερμοπύλες δεν περνάνε από τις Θερμοπύλες. Πηγαίνουν δυτικά από τις Θερμοπύλες, κάτω από τη Λαμία, στη Δωρίδα και από εκεί παίρνουν τον Κηφισό στη Φωκίδα και καταλήγουν στη Βοιωτία. Από τις Θερμοπύλες δεν πέρασαν καθόλου.

Αφού όμως από τις Θερμοπύλες δεν πέρασαν καθόλου, η ερώτηση είναι «γιατί πολεμάνε;» Γιατί, το άλλο στενό όπου βρίσκεται η Αρχαία Τραχοίνα, δεν μπορεί να παραβιαστεί, αφού το έδαφος είναι πολύ απότομο. Στις Θερμοπύλες το έδαφος είναι στενό μεν, αλλά όχι απότομο. Επομένως, οι Πέρσες επιτέθηκαν στον Λεωνίδα στις Θερμοπύλες όχι γιατί ήθελαν να περάσουν από εκεί, αλλά γιατί εκεί τον βρήκαν και θεώρησαν πως μπορούν να του επιτεθούν έχοντας ευνοϊκές συνθήκες νίκης. Μόνο εκεί μπορούσαν να εμπλακούν μαζί του με την προοπτική να τον νικήσουν.

Πόσοι ήταν τελικά οι 300;

Στις Θερμοπύλες αναφέρεται ένας συγκεκριμένος αριθμός Ελλήνων. Αυτοί οι Έλληνες όμως, που αναφέρει ο Ηρόδοτος και ο Διόδωρος είναι οι πολεμιστές, οι οπλίτες. Σε αυτούς θα πρέπει να προσθέσουμε άλλους 20 βοηθητικούς στον καθένα, μιας και ο κάθε στρατιώτης είχε μια ομάδα ατόμων που τον βοηθούσαν. Οι Έλληνες μετράνε τους μάχιμους, τις ασπίδες, οι Πέρσες μετράνε τους πάντες. Αυτό είναι μια πιθανότητα που δείχνει σε ένα μέτρο την τεράστια διαφορά του ανθρώπινου δυναμικού μεταξύ των δύο στρατών.

Από τις ασπίδες αυτές, 4000 έρχονται από την Πελοπόννησο, 3000 είναι ντόπιοι. Οι περισσότεροι ντόπιοι, είχαν ήδη παραδοθεί στον Ξέρξη, αλλά όταν τους συνάντησε ο Λεωνίδας τους έριξε στο φιλότιμο, ίσως και να τους τραμπούκισε λίγο και κατάφερε να τους κάνει να γυρίσουν. Στους 4000 πελοποννήσιους λοιπόν, οι Σπαρτιάτες του Λεωνίδα είναι 300, όμως έχει μαζί του και άλλους 700 Λακεδαιμόνιους. Αυτοί, οι Λακεδαιμόνιοι, είναι οι πολίτες του ευρύτερου κράτους, ενώ οι Σπαρτιάτες είναι η ελίτ.

Επομένως ο Λεωνίδας μαζί του έχει 1000 ανθρώπους. Όταν πλησιάζει προς στο τέλος όμως, να μείνουν για να πεθάνουν, μένουν όσοι έχουν επιβιώσει από τους 300. Οι υπόλοιποι είναι τακτικός στρατός ο οποίος φεύγει έπειτα από παρότρυνση του Λεωνίδα. Προσπάθησε να διώξει και κάποιους από τους 300, οι οποίοι αρνήθηκαν κατηγορηματικά.

Πολεμώντας με οπισθοχώρηση

Λίγοι γνωρίζουν πώς οι Σπαρτιάτες είχα μια έξυπνη μέθοδο, κατά την οποία κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ξεκινούν και οπισθοχωρούν ενώ βρίσκονται απέναντι από τον εχθρό. Η υποχώρηση ξεκινά με όσους κάθονται πίσω από τη πρώτη γραμμή, οι οποίοι αρχίζουν και τρέχουν. Οι Πέρσες είναι πολύ καλοί στην καταδίωξη, οι Σπαρτιάτες από την άλλη πλευρά είναι εκπαιδευμένοι στο να τρέχουν με όλο το βάρος του εξοπλισμού τους. Οι Πέρσες δεν έχουν πάρει χαμπάρι τι γίνεται με τους Σπαρτιάτες, πρώτη φορά τους βλέπουν άλλωστε σε μάχη, και θεωρούν ότι μπορούν άνετα να τους κυνηγήσουν και να τους μαχαιρώσουν πισώπλατα.

Όμως ενώ γίνεται αυτή η «οπισθοχώρηση», όσοι Σπαρτιάτες έφυγαν πρώτα, επιστρέφουν και στήνονται. Αυτοί λοιπόν τους οποίους κυνηγούν οι Πέρσες από κοντά, περνάνε μέσα από εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και κάνουν αμέσως μεταβολή. Έτσι, όταν οι Πέρσες φτάνουν κοντά, αντί να μαχαιρώνουν πλάτες Σπαρτιατών, πέφτουν και σκοτώνονται πάνω στα κοντάρια των πίσω γραμμών των Σπαρτιατών που φύγαν αλλά… ξαναγύρισαν. Οι μπροστινές γραμμές που ήταν κοντά στους Πέρσες έχουν περάσει από πίσω και βοηθούν.

Αποτέλεσμα; Οι Πέρσες έχοντας χαλάσει την τάξη τους, πέφτουν πάνω σε κοντάρια, ανθρώπων που μέχρι πιο πριν δεν συγκρούονταν και ήταν στο πίσω μέρος, άρα είναι ξεκούραστοι. Σφαγή δηλαδή.

Με τους υπόλοιπους Έλληνες, που δεν έκαναν τέτοιες… τσαχπινιές, υπήρχε ένας τρόπος ξεκούρασης που εφηύρε ο Λεωνίδας, οι αλλαγές. Ξεκούραζε περίπου μια δεκαριά τμήματα. Το κάθε τμήμα και ο κάθε άνθρωπος μέσα στην ημέρα πολέμαγε δυο φορές, για να παραμένει ξεκούραστος.

Δολοφονήσατε τον Ξέρξη

Το βράδυ της δεύτερης νύχτας προς την τρίτη που τους περικύκλωσαν, ο Λεωνίδας είχε πάρει πρέφα τι θα γινόταν, και εκτός από το να διαχωρίσει ποιοι θα μείνουν και ποιοι θα φύγουν, στέλνει ένα επίλεκτο τμήμα να δολοφονήσει τον Ξέρξη.

Δεν του βγαίνει όμως. Και έτσι από αυτόν το χαμό που έγινε στο αντίπαλο στρατόπεδο, δικαιολογείται το ότι ενώ οι Πέρσες νικήσαν, έχασαν πάρα πολλούς υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους τους, μιας και οι Πέρσες διοικούσαν κεντρικά. Δεν πήγαιναν να πολεμήσουν, ήταν πιο επιτελικό το κομμάτι της διοίκησης τους.

Οι άνθρωποι του Λεωνίδα μπήκαν στο στρατόπεδο του Ξέρξη και εκόψαν κεφάλια, όμως τον Ξέρξη δεν τον βρήκαν, πιθανότατα επειδή ο Δημάρατος, που ήταν παλιός βασιλιάς της Σπάρτης και προδότης του Ξέρξη, του είπε να μην περνάει το βράδυ σε εμφανές σημείο και γενικά να κρύβεται για λόγους ασφαλείας.

Μια αδικαιολόγητη (;) πράξη 

Ο Ξέρξης όταν τελείωσε η μάχη, βρήκε το πτώμα του Λεωνίδα, το αποκεφάλισε και παλούκωσε το κεφάλι του. Ο Ηρόδοτος εμφανίζεται έκπληκτος στα γραφόμενά του, με τη βαρβαρότητα αυτή, μιας και οι Πέρσες δεν είθισται να συμπεριφέρονται έτσι, σέβονται το θάρρος. Εδώ όμως υπάρχουν δύο μικρά μυστικά. Όντας βασιλιάς της Σπάρτης ο Λεωνίδας, όταν ο πατέρας του Ξέρξη είχε στείλει αγγελιοφόρους και ζήταγε «γη και ύδωρ», τους είχε σκοτώσει ρίχνοντάς τους σε πηγάδι. Αυτή του η πράξη θεωρήθηκε ιεροσυλία. Ο Ξέρξης λοιπόν παλουκώνοντας τον Λεωνίδα, πρώτα απ’ όλα τιμωρεί την ιεροσυλία ενώπιον Θεού.

Σε δεύτερο επίπεδο, ο Ξέρξης όντας φανατικός Ζωροαστριστής σε αντίθεση με τους πιο μετριοπαθείς υπόλοιπους Πέρσες, ασκούσε όσο μπορούσε έντονο προσηλυτισμό. Θεωρούσε τον εαυτόν του, σε αντίθεση με τον ιδρυτή της περσικής αυτοκρατορίας Κύρο, θείο πρόσωπο. Ήταν ελέω θεού βασιλιάς, και άρα η απόπειρα των σπαρτιατών να τον δολοφονήσουν ήταν επίσης μια ιεροσυλία, ένα έγκλημα εναντίον του θεού, όχι μόνο του βασιλιά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

σχετικά άρθρα

"Τίποτα δεν κάνει έναν άνθρωπο τόσο ξεπερασμένο όσο το να επικρίνει τη νεότερη γενιά."

Adlai Stevenson, 1900-1965, Αμερικανός πολιτικός

  • 1656 - Η Αγγλία και η Γαλλία υπογράφουν ειρηνευτική συμφωνία.
    1789 - Ιδρύεται το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
    1919 - Η ημερήσια εφημερίδα «Καθημερινή» εκδίδεται στην Αθήνα.

© 2002-2019 MEDIA2DAY