SPECIALSΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Οι διαφημίσεις στην Ελλάδα πριν από μισό αιώνα

Πριν η τηλεόραση έρθει στη ζωή μας, οι διαφημίσεις στην Ελλάδα ήταν πολύ διαφορετικές. Δείτε τι διαφημίζονταν στις εφημερίδες και τα περιοδικά στα ‘50s και τα ‘60s.

Οι διαφημίσεις στην Ελλάδα πριν από μισό αιώνα

Μια Ελλάδα που μετράει πληγές από παγκόσμιες και εμφύλιες διαμάχες. Μια Αθήνα χωρίς οργανωμένο δίκτυο ύδρευσης και ηλεκτροδότησης. Μια χώρα που δεν έχει αρχίσει καλά-καλά να αστικοποιείται. Η διαφήμιση ξεκίνησε δειλά-δειλά την πορεία της στην Ελλάδα από την δεκαετία του ’40 και μπήκε δυναμικά στα σπίτια των Ελλήνων στα επόμενα είκοσι χρόνια. Αλλά τι μπορεί κανείς να διαφημίσει μια τέτοια εποχή;



Μιλήσαμε με τον ιστορικό, Διονύση Φαραό, για να μας διαφωτίσει σχετικά: Η διαφήμιση μετά την Κατοχή υπήρχε στα καταστήματα υπό τη μορφή ρεκλάμας, μας λέει. Μεγάλο ρόλο στα «καταναλωτικά πρότυπα» έπαιξε και η μετανάστευση των Ελλήνων, που επιστρέφοντας ή στέλνοντας γράμματα, μετέφεραν τα νέα ήθη και προϊόντα από τη δύση.



Κάπως έτσι, με μίμηση των διαφημιστικών προτύπων της Αμερικής και της δυτικής Ευρώπης φτάνουμε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 στις απαρχές του ελληνικού καταναλωτισμού - όταν δηλαδή αποκτά πρώτα η Αθήνα και σταδιακά και άλλες περιοχές, δίκτυα και υποδομές που μπορούν να υποστηρίξουν τα νέα προϊόντα.



Τι χαρακτήριζε όμως αυτή την εποχή, από τα τέλη του ’50 ως τα μέσα των ‘60s; Όπως βλέπουμε και στο οπτικό υλικό των διαφημίσεων από τις εφημερίδες και τα περιοδικά εκείνης της εποχής, αλλά και όπως μας λέει ο κ. Φαραός, η γυναίκα είναι κυρίαρχη: Αποτελεί την κινητήρια δύναμη της κατανάλωσης, και γύρω από αυτή δομούν οι διαφημιστές τις καμπάνιες τους. Η γυναίκα είναι αυτή που θα πείσει τον άντρα να αγοράσουν ένα νέο προϊόν, ένα καινούριο έπιπλο, ένα "αυτοκινητάκι". Ακόμα κι αν η διαφήμιση απευθύνεται σε άντρες, η ιδέα είναι οι τελευταίοι να επιβεβαιώσουν την κυριαρχία τους, έχοντας τη δυνατότητα να αγοράσουν κάτι για χάρη μιας γυναίκας.



Η γυναίκα εκείνη την εποχή άλλωστε έχει μπει ήδη στην αγορά εργασίας: Αρκετές ήταν οι Ελληνίδες που εργάζονταν είτε ως γραμματείς είτε σε εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας. Ωστόσο, παραμένουν στα μάτια των διαφημιστών οι «κυρίες του νοικοκυριού», που θα πρέπει να αγοράσουν τις αυτόματες συσκευές, τις κονσέρβες, τα νέα προϊόντα, τα οποία δεν θα τις κουράσουν επιπλέον στο σπίτι και θα εξοικονομήσουν χρόνο στην οικογένεια. Κάπως έτσι, δημιουργείται ελεύθερος χρόνος και καινούρια «ανάγκη» να καλύψει η αγορά: Τα προϊόντα αναψυχής, τα ταξίδια, τα ξενοδοχεία…



Εν ολίγοις, ένα είναι το πιο βασικό μήνυμα που θέλουν να περάσουν στην ελληνική κοινωνία εκείνης της εποχής οι διαφημιστές: Αγοράζοντας, θα ανέλθεις κοινωνικά. Η τάση και η νοοτροπία της περιόδου είναι η αναβάθμιση του τρόπου ζωής, η μετακόμιση σε ένα ρετιρέ, η απόκτηση ενός αυτοκινήτου, κ.ο.κ.



Η κοινωνία της Ελλάδας βρίσκεται αυτή την εποχή στη μετάβαση: Οι αστικές ανέσεις διαδίδονται, οι επαρχιώτες σιγά-σιγά εξοικειώνονται με αυτές, κατεβαίνοντας στην πόλη, ενώ υπάρχουν λίγα χρήματα παραπάνω στην ελληνική οικογένεια, για να «ζήσει πιο άνετα».



Τα παραπάνω χαρακτηριστικά μιας Ελλάδας που βρίσκεται στα γεννοφάσκια του καταναλωτισμού και της υιοθέτησης των «μοντέρνων ανέσεων» της δύσης είναι διάσπαρτα και στις ελληνικές ταινίες της εποχής: Η θεία από το Σικάγο επιτάσσει την ανακαίνιση του συντηρητικού σπιτιού με νέα έπιπλα, η Σοφερίνα οδηγεί κάμπριο, ο Χατζηχρήστος έρχεται από το χωριό και μαθαίνει τι θα πει πόλη, ενώ στον «Λαό και το Κολωνάκι», ο μεν… γνωρίζει το δε.



Αξιοσημείωτα και ενδεικτικά του πόσο κυρίαρχη εμφανίζεται η γυναίκα στην διαφήμιση, είναι τα ποσοστά παρουσίας γυναικείας φιγούρας στις έντυπες καταχωρίσεις: Το 1958, για παράδειγμα, το ποσοστό γυναικείας παρουσίας ήταν 68%...















Ευχαριστούμε τον ιστορικό Διονύση Φαραό για το υλικό και τις πληροφορίες.
Επιμέλεια: Γ. Κόκουβας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

"Η ομορφιά ξεγελάει τη σάρκα για να πάρει την άδεια να φτάσει μέχρι την ψυχή."

Σιμόν Βέιλ

  • 1910 - Ξεσπά η Μεξικανική Επανάσταση υπό την ηγεσία του Φρανσίσκο Μαντέρο.

    1945 - Αρχίζει η Δίκη της Νυρεμβέργης, με 24 Ναζί να κάθονται στο εδώλιο ως εγκληματίες πολέμου.

© 2002-2019 MEDIA2DAY