ΤΕΧΝΕΣΘΕΑΤΡΟ - ΧΟΡΟΣ

Fly Theatre: Στην Αθήνα το θέατρο έχει πράγματα να πει

Οι δημιουργοί της παράστασης La Strada που ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο εξηγούν γιατί είναι ο Φελίνι ακόμα επίκαιρος… και η θεατρική Αθήνα πιο ζωντανή από ποτέ.

Fly Theatre: Στην Αθήνα το θέατρο έχει πράγματα να πει

Συνέντευξη στην Ηρώ Κουνάδη

Με αφορμή την φελινική La Strada που ανεβάζουν στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, η Κατερίνα Δαμβόγλου και ο Robin Beer μας μίλησαν για τους… Τρελούς και τις Τζελσομίνες που όλοι έχουμε μέσα μας, για το τι κάνουν τεχνικές σαν το animation επάνω στη θεατρική σκηνή και για την θεατρική έκρηξη στην Αθήνα του σήμερα.

Τι είναι αυτό που κάνει διαχρονική τη La Strada του 1954;
Ίσως πρόκειται για την πιο αγαπητή ταινία του Φελίνι. Την πιο “αθώα” ως προς την πρόσληψη των θεατών. Με μια πρώτη ματιά βλέπουμε μια επιφανειακή ρομαντική ιστορία. Έτσι τη “διάβασαν” οι πρώτοι κριτικοί στο ζενίθ του Ιταλικού Νεοραλισμού. Φυσικά, όπως συμβαίνει με κάθε μεγάλο έργο τέχνης, η εις βάθος ανάγνωση του Λα Στράντα έχει αναγνωρίσει το έργο αυτό ως αριστούργημα.

Η δύναμή της βρίσκεται στη σχέση των τριών κεντρικών χαρακτήρων: περίπλοκοι, διαφορετικοί μεταξύ τους και παράλληλα στον πυρήνα τους να περιέχουν τις βασικές αρχές των ανθρωπίνων σχέσεων, να αντιπροσωπεύουν αρχέτυπες συμπεριφορές που δυνητικά υπάρχουν σε όλους μας. Ο Ζαμπανό, ανίκανος να εκφραστεί συναισθηματικά -πέρα από τη ζωώδη οργή, βρίσκει στον αντίποδά του την απόλυτη ελευθερία της έκφρασης, τον Τρελό. Στη μέση η νεογέννητη συνείδηση της Τζελσομίνα, που άγεται και φέρεται αναζητώντας κι αυτή την ταυτότητά της. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Η μοναξιά νικά. Η ουσιαστική αλήθεια αυτής της ιστορίας απευθύνεται σε όλους μας. Είναι διαχρονική. Και γι’ αυτό και παραμένει σημαντική.

Πώς αλλάζει την αφήγηση η χρήση τεχνικών όπως το animation επί θεατρικής σκηνής;
Καθόλου. Όπως ένας ζωγράφος επιλέγει το πινέλο που απαιτεί η τεχνοτροπία ή το σημείο του καμβά για να αποδώσει ένα συνολικό αποτέλεσμα, έτσι κι επί σκηνής, κάθε στοιχείο της παράστασης μας είναι ένα εργαλείο για να αποδώσουμε εμείς συνολικά μια ιστορία. Δίχως την καθαρότητα αυτού του στόχου, πώς να βγει το μήνυμα…κατόπιν; Αυτό ρωτάμε πρώτα τον εαυτό μας. Το πώς; Τι επιτάσσει η στιγμή; Το ίδιο το “εργαλείο” είναι επουσιώδες. Η αναζήτηση και η σωστή επιλογή του εργαλείου είναι, νομίζω, αυτό στο οποίο επικεντρωνόμαστε.

Εν προκειμένω, το animation ή -με πιο ακριβή αγγλοελληνική ορολογία- βιντεοπροβολή, μας επιτρέπει να “ζωγραφίσουμε” εικόνες με έναν τρόπο πιο αιθέριο. Κι αυτό γιατί η προβολή είναι φως. Άυλο. Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τα εννέα σώματα που έχουμε επί σκηνής για να παρουσιάσουμε την εικόνα και κάποιες φορές συμβαίνει. Αλλά ένα σώμα πάντοτε αναπνέει, έχει βαρύτητα. Παρουσία. Κι η ανάλαφρη αίσθηση του -επί της ουσίας πολύ σκληρού- Λα Στράντα μας υπέδειξε πως η προβολη θα βοηθούσε στη αλληλεπίδραση ζωντανής ύλης με σώματα και άυλα αντικείμενα αλλάζοντας τα ή συμπληρώνοντας την εικόνα. Αυτή η αντίθεση φωτός και ύλης είναι που μας συνεπαίρνει και μεταμορφώνει το χώρο, μας ταξιδεύει από πλάνο σε πλάνο.

Πιο συγκεκριμένα, το πίσω μέρος της σκηνής μας, στην παράσταση Λα Στράντα, είναι ένας τεράστιος καμβάς που μεταμορφώνει το χώρο ανάλογα με το βίντεο που του πετάμε και πολλές φορές συνδέεται ή και χύνεται επί σκηνής και αυτό χάρη στους ηθοποιούς μας. Και έτσι το βίντεο γίνεται πραγματικότητα.

Τι είναι τελικά η La Strada; Κωμωδία ή δράμα;
Είναι παραμύθι, μύθος, παραβολή, η αλήθεια και η ζωή. Ο ίδιος ο τίτλος “Ο δρόμος” παραπέμπει στο ταξίδι επι γης. Γεωγραφικό και υπαρξιακό. Όπως κάθε ωραία ιστορία είναι πάνω και πέρα από το διαχωρισμό αυτό κωμωδίας και δράματος. Όπως και στην ζωή, όλα ζωντανεύουν, υπάρχουν στο Λα Στράντα. Ίσως θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε μελόδραμα. Αλλά με τη πρωταρχική σημασία της λέξης που συνδέει το μέλος με τη δράση, αγνοώντας τις μετέπειτα σημασίες που συνδέουν τη λέξη -τον ορισμό- με κακοποιημένη, συναισθηματική, εκβιαστική σαπουνόπερα.

Γιατί επιλέξατε να ανεβάσετε το συγκεκριμένο έργο;
Ήταν μακρύς ο δρόμος και πολλοί οι παράγοντες. Κάποιοι και άμεσα πρακτικοί. Όπως ο αριθμός των ηθοποιών και η εύρεση μιας ιδέας που να αφορά στο κοινό της Πειραματικής, να είναι διαχρονική και επίκαιρη, να ακροβατεί μεταξύ σύχρονης κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας (πες το και zeitgeist) και αιωνίων συμβόλων. Γιατί; Γιατι έτσι; Γιατί πρέπει;

Στο Λα Στράντα συναντήθηκαν και βρήκαν δρόμο όλες μας οι έγνοιες. Διαπιστώσαμε πως Ζαμπανό, όπως και τότε, υπάρχουν ακόμη δίπλα μας… μέσα μας. Και Τρελοί επίσης: βρίσκουν φωνή σήμερα στο drag, στις συζητήσεις περί έμφυλης ταυτότητας και σχέσεις μεταξύ φύλων και φυλών, στις συζητήσεις για το “άλλο” το απέναντι, τη διαφορετικότητα, στη συζητήσεις για δικαιώματα, δικαίωμα στη βία. Κι η Τζελσομίνα είναι η ανθρώπινη άμορφη συνείδηση που αποκτά υπόσταση. Και έτσι το βασικό γνώρισμα του Λα Στράντα που μας κέντρισε το ενδιαφέρον είναι αυτό που επιζητούσε κι ο ίδιος ο Φελίνι: η βασική ανάγκη για γνώση και αναγνώριση εαυτού μέσα από τη συνύπαρξη και το δεσμό με το συνάνθρωπο. Όταν σε αυτό αποτυγχάνουμε; Τότε τι απομένει; Και τι απομένει να κάνουμε; Το τέλος ανοιχτό κι εδώ στο τώρα όπως και στο τότε.

Τι είναι αυτό που κάνει το θέατρο ερευνητικό; Είναι ρίσκο να κάνεις ερευνητικό θέατρο στην σημερινή Αθήνα της θεατρικής υπερπροσφοράς;
Προσπαθώ να κατανοήσω κι εγώ τι θα πει ερευνητικό θέατρο. Στον Φελίνι, ερευνητικό σινεμά ονομαζόταν κάθε ταινία του στην οποία έβαζε και τον εαυτό του μέσα. Στο θέατρο; Κάθε θεατρική αρχή δεν περιέχει εντρύφηση; Έρευνα; Εάν συνδέεται με το πειραματικό θέατρο, τότε έχω να πω πως έχουμε, ναι, πάτημα να περνάμε όρια και πειραματιζόμαστε στην Πειραματική σκηνή του Εθνικού. Ουδέποτε φανταστήκαμε πως ο στόχος ήταν να σπάσουμε την ίδια τη θεατρική φόρμα.

Θα απαντήσω με παρόμοιο τρόπο που απάντησα και τη δεύτερη ερώτηση. Είμαστε δέσμιοι της ιστορίας που διηγούμαστε. Δεν επιζητούμε να αντιδράσουμε παραβιάζοντας κανόνες. Η αντίδραση αυτή -κατ’ εμάς- εναπόκειται στο θεατή. Να αντιδράσει σε αυτό που το προσφέρουμε. Δικιά μας ευθύνη είναι να τον αφήσουμε να το κάνει. Κάθε μορφή τέχνης -ας μιλήσουμε και πιο γενικά- κάθε δράση εμπεριέχει ρίσκο, πειραματισμό και έρευνα. Θέλοντας και μη ανοίγει δρόμο. Ακόμη και στην ίδια την επιλογή της επανάληψης, της ανακύκλωσης ιδεών, νοοτροπίας, τεχνοτροπίας. Νομίζω καλό θα ήταν να σταθούμε στη λέξη “επιλογή”. Εκεί βρίσκεται και η πρόκληση.

Ως Fly Theatre, φαίνεται πως υπάρχουν προσδοκίες σε σχέση με το “έργο” μας. Θα λάμψουμε άραγε στην υπερπροσφορά της αθηναϊκής θεατρικής αγοράς; Θα φανεί. Αυτό που μας δελεάζει και μας εκπλήσσει -ως απλούς παρατηρητές- είναι αυτός ο ίδιος ο όγκος θεαμάτων στην Αθήνα: εκατοντάδες παραστάσεις κάθε μέρα συναγωνίζονται μεταξύ τους. Στις άλλες ευρωπαϊκές πόλεις που έχουμε βρεθεί δεν το έχουμε συναντήσει. Είναι άξιο λόγου και πολύ ενδιαφέρον ως φαινόμενο.

Φυσικά στα αρνητικά παρατηρούμε πως μικραίνει το μερίδιο της πίτας, η ανάγκη του δημιουργού, ηθοποιού κτλ. γεννά την ανάγκη για εκμετάλλευση, η ποιότητα των παραστάσεων ποικίλει. Ωστόσο, εκτιμούμε και θαυμάζουμε τη θεατρική Αθήνα. Είναι ζωντανή. Γι’ αυτό αφήσαμε και το Λονδίνο για την Αθήνα. Γιατί εδώ το θέατρο φαίνεται πως έχει πράγματα να πει. Και χώρο, ελευθερία να το κάνει.



ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

σχετικά άρθρα

SPONSORED LINKS

"Ο άνθρωπος είναι οι σχέσεις του."

Καρλ Μαρξ

  • 1813 - Γεννιέται ο Ρίχαρντ Βάγκνερ, Γερμανός μουσουργός.

    1825 - Πεθαίνει η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, αγωνίστρια της Ελληνικής Επανάστασης.

    1885 - Πεθαίνει ο Βικτόρ Ουγκώ, Γάλλος συγγραφέας.

© 2002-2019 MEDIA2DAY